Phóng sự - Khám phá

Bí mật lá thư 'chôn' trong khối bê tông 10 tấn gửi hậu thế ở Thủy điện Hòa Bình

Thứ Tư, 01/08/2018 06:30:00 +07:00

Tại sân của Nhà truyền thống Nhà máy Thủy điện Hòa Bình có một khối bê tông hình thang, với tấm biển khắc dòng chữ: "Thư gửi các thế hệ tương lai".

>>> Đọc thêm: Đập Thủy điện Hòa Bình chịu được 4 quả bom nguyên tử, an toàn gần như tuyệt đối?

Tại sân của Nhà truyền thống Nhà máy Thủy điện Hòa Bình có một khối bê tông hình thang. Trên đó có tấm biển khắc dòng chữ: "Thư gửi các thế hệ tương lai". Cho đến hôm nay, xung quanh chuyện lá thư này có rất nhiều huyền thoại.

Tại sao lại có lá thư đó? Ai viết? Những ai tham gia bỏ lá thư vào khối bê tông? Tại sao đến năm 2100 mới được mở? Và lá thư đó viết điều gì?

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn đọc biết một phần bí mật này.

Thứ hai, ngày 31 tháng 1 năm 1983, trên trang nhất báo Nhân Dân trang trọng đưa tin "Hoạt động của đoàn đại biểu Thanh niên Cộng sản Liên Xô" trong đó có đoạn: "Tại Công trường Thanh niên Cộng sản, đông đảo cán bộ, công nhân Việt Nam và chuyên gia Liên Xô đã tổ chức mít tinh nồng nhiệt chào đón các đại biểu đến thăm công trường. Trong không khí dạt dào tình hữu nghị anh em, đồng chí Vũ Mão và đồng chí V.M.Misen long trọng chuyển bức thư "Gửi thế hệ trẻ Việt Nam mai sau" vào kho lưu trữ...".

Sự kiện này diễn ra sau lễ ngăn sông Đà đợt I và khởi công xây dựng Nhà máy Thủy điện Hòa Bình 18 ngày.

Tất cả thông tin về "lá thư gửi đời sau" chỉ có vậy, và cái "kho lưu trữ" đó thực chất chỉ là một khối bê tông hình thang có cạnh đáy 2m, chiều cao 1,8m, cạnh trên 0,8m nặng gần 10 tấn .

Hồi đó, chúng tôi ở trên Công trường Thủy điện Hòa Bình và cũng được nghe lõm bõm về lá thư đó và cũng chỉ được nghe giải thích là đến năm 2100, nhà máy hết hạn sử dụng phải phá đi thì lúc đó mới được mở lá thư ra xem.

ghfgfg-1555

Thủy điện Hòa Bình. Ảnh tư liệu

Vừa rồi nhân đi với ông Ngô Xuân Lộc nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ và năm 1982 là Tổng Giám đốc Tổng Công ty xây dựng Nhà máy Thủy điện Hòa Bình, tôi có hỏi ông về chuyện này... Rồi tiếp theo, tôi lại được gặp ông Đỗ Xuân Duy, nguyên là thư ký của Cố Bộ trưởng Bộ Xây dựng Phan Ngọc Tường, và trước đó là Tổng Giám đốc tiền nhiệm của ông Lộc.

Câu chuyện về lá thư được tái hiện như sau: Khi nhà máy chuẩn bị được khởi công thì ông Bagachencô, trưởng đoàn chuyên gia Liên Xô có nói là theo thông lệ ở Liên Xô và một số nước trên thế giới, những người xây dựng đập thủy điện thường viết một lá thư và bỏ vào một chai thủy tinh và chôn vào lòng đập và thường gọi là "lá thư gửi hậu thế".

Thấy đây là ý tưởng cũng hay và mang màu... huyền thoại nên lãnh đạo Tổng Công ty đã báo cáo lên đồng chí Đỗ Mười, khi đó là Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, Trưởng ban chỉ đạo xây dựng Thủy điện Hòa Bình. Sau khi được đồng chí Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Phạm Văn Đồng và đồng chí Đỗ Mười, lãnh đạo Tổng Công ty mời một số nhà văn, nhà báo, nhà tri thức tham gia viết lá thư.

Tuy nhiên, đồng chí Đỗ Mười cũng khuyên là vì Việt Nam không có tục lệ này, cho nên không được "chôn" vào lòng đập mà đặt ở chỗ nào trang trọng. Và thế là sau khi bàn bạc với chuyên gia Liên Xô, lãnh đạo Tổng Công ty quyết định đặt lá thư đó vào lòng khối bê tông.

Số lượng người tham gia viết khá nhiều trong đó có cả Bí thư đảng ủy Đoàn chuyên gia Liên Xô, đồng chí Giaseplin. Để chọn lựa những lá thư hay nhất Đảng ủy Tổng Công ty cử hẳn ra một nhóm, nhưng "rất bí mật" .

tdhoabinh-1558

Khối bê tông chứa lá thư gửi hậu thế. Ảnh tư liệu

Ông Đỗ Xuân Duy kể lại rằng, lá thư hiện nay để trong khối bê tông là một công trình tập thể bởi lấy ý hay, lời đẹp từ nhiều lá thư. Nhưng chắc chắn là có đoạn văn của hai người đó là nhà báo Thép Mới và Giaseplin. Vì là người đã dịch lá thư đó từ tiếng Việt ra tiếng Nga, hơn nữa, lời văn trong lá thư lại rất nuột nà, mang "nét" như giọng văn của bài "Cây tre Việt Nam", cho nên ông Duy đã thuộc lòng, thậm chí từng dấu phẩy, dấu chấm. Tuy nhiên, ông tôn trọng cái sự bí mật "gửi thế hệ đời sau" cho nên chỉ đọc cho tôi một vài đoạn ngắn.

Đoạn mở đầu là của nhà báo Thép Mới: "Hôm nay, trước núi Tản, sông Đà, những Sơn Tinh của thời đại mới - những người xây dựng Thủy điện Hòa Bình Việt Nam và Liên Xô gửi đến các thế hệ trẻ Việt Nam mai sau những dòng tâm huyết...".

Rồi tiếp theo, lá thư nói về những khó khăn: "Thế hệ chúng tôi cơm chưa đủ no, áo chưa đủ ấm, những chúng tôi vẫn chắt chiu và quyết tâm xây dựng công trình thủy điện lớn nhất Đông Nam Á, biểu tượng tốt đẹp của tình hữu nghị Việt - Xô cho đời đời con cháu mai sau".

Còn đồng chí Giaseplin thì có đoạn: "Hòa Bình - tên gọi của công trình là biểu tượng tuyệt đẹp và ước mơ của toàn nhân loại".

Vậy tại sao lại phải đến năm 2100 mới được mở? Về việc này, có hai ý kiến giải thích.

Thứ nhất, đã là thư gửi "thế hệ đời sau" thì có nghĩa là lúc đó, những người sinh ra vào lúc thủy điện Hòa Bình khởi công, có lẽ không còn mấy người, và những công nhân, kỹ sư... tham gia xây dựng nhà máy cũng đã thành người "thiên cổ" từ lâu.

Thứ hai, vào năm 2100, lớp bùn dưới lòng hồ đã dày thêm khoảng 56m, như vậy là không thể phát điện được nữa. Cần phải cho nhà máy nghỉ ngơi để nạo vét lòng hồ, hoặc phá bỏ nhà máy... Và lúc đó mới mở lá thư cho thế hệ ngày đó biết ngày xưa, lớp cha ông đã lao động như thế nào.

Lá thư viết xong và đã được các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước duyệt.

Còn nghi lễ đặt lá thư cũng được tiến hành rất cầu kỳ, đặc biệt là việc lựa chọn... Bốn người để bắt 4 vít gắn tấm biển với khối bê tông.

Bốn người được lựa chọn theo tiểu chuẩn như sau: Phải có già, có trẻ. Phải có nam có nữ. Phải có Việt Nam và Liên Xô. Và phải có người... trên trời và người... dưới đất.

chi hieu 2 3

Thủy điện Hòa Bình. Ảnh: Chí Hiếu

Phải có già, có trẻ thì không khó. Hai người được chọn là đồng chí Vũ Mão, khi đó là Bí thư thứ Nhất Trung ương Đoàn và đồng chí Misen, Bí thư Đoàn thanh niên Công sản Liên Xô.

Có nam, có nữ thì hơi khó hơn. Có nam thì dễ, nhưng nữ thì chọn ai? Chị Lê Thị Ngừng, công nhân lái máy xúc EKG, sau này là Anh hùng lao động được đề cử. Một nữ kỳ thủ vô địch thế giới người Grudia ở trong đoàn đại biểu thanh niên Liên Xô cũng được giới thiệu.

Nhưng còn... người trên giời và người dưới đất thì ai đây? Người dưới đất thì là Tổng Giám đốc Ngô Xuân Lộc, hoàn toàn xứng đáng. Nhưng còn người trên giời? Cuối cùng, mọi người chọn phi công vũ trụ thứ hai của Liên Xô là chị Xavitxkaia.

Chiều ngày 30 tháng 1 năm 1983, tại sân nhà Điều độ Trung tâm. Một buổi lễ long trọng được tổ chức với sự tham gia của 250 đại biểu thanh niên Liên Xô, 350 đại biểu thanh niên Việt Nam và hàng ngàn công nhân.

Đồng chí Ngô Xuân Lộc đọc lá thư bằng tiếng Việt, đồng chí Giaseplin đọc bằng tiếng Nga.

Sau đó, hai lá thư được bỏ vào một chiếc thỏi đồng được khoan rỗng và có nắp đậy rồi bỏ vào lòng khối bê tông.

Rồi tiếp theo, đồng chí Vũ Mão, Misen; Ngô Xuân Lộc và Xavitxkaia mỗi người một chiếc tuốc-nơ-vít bắt vít tấm biển thép có đề dòng chữ "Nơi đặt lá thư gửi thế hệ đời sau" vào khối bê tông.

Buổi lễ đã diễn ra trong sự trang nghiêm, xúc động và thiêng liêng.

Nhưng mấy ngày sau, chả hiểu kẻ nào đã lấy đi một vít. Thế là người ta cho hàn chặt lại.

Chúng ta hãy chúc cho nhau được sống đến năm... 2100 để được xem lá thư đó.

Lãng mạn thật !

Video: Cảnh xả lũ tại thủy điện Hòa Bình


Nguyễn Như Phong
Những bí ẩn khó tin về 'ngôi làng phù thủy hô mưa gọi gió' ở Thái Bình

11:06 25/07/2018

Hiện giờ, người làng vẫn còn lưu truyền các phép thuật lạ kỳ như ẩn hình, hô mưa gọi gió...

Cả xã đổ xô vào rừng đào bới loại củ đắt như vàng ròng ở Tuyên Quang

07:05 23/07/2018

Người dân ở xã Sinh Long và Khâu Tinh (Na Hang, Tuyên Quang) đổ xô vào rừng bới đất lật đá tìm loại củ có giá từ 40 triệu đến 300 triệu đồng/kg.

Sơn nữ bị ‘ma ám’ khiến ngày bại liệt, đêm bình thường ở Hà Giang giờ ra sao?

06:30 19/07/2018

Cứ trời sáng thì bại liệt, thân thể bất toại, nhưng bóng đêm bao phủ, thì em 'sống' lại như bất cứ cô gái bình thường nào khác.

Chuyện kỳ lạ khiến thầy giáo bị lạc trong rừng Phú Quốc suốt 10 ngày

06:30 18/07/2018

Trong thời gian đi lạc đó, ông giáo kể rằng có gặp nhiều người ở trong rừng, những người này đã đưa ông đi sâu vào rừng. Họ là ai?

Gặp lại anh chàng đẹp trai quanh năm cởi truồng gây sốt ở Hà Giang

06:30 16/07/2018

Chúng tôi trở lại Hà Giang, tìm gặp lại chàng trai kỳ lạ này, và thật không thể tin nổi, anh chàng đẹp trai, đã ở tuổi 25, vẫn không thể mặc quần!

Ly kỳ chuyện săn mật ong trong rừng già

10:46 15/07/2018

Tổ ong đóng trên ngọn cây cổ thụ cao hàng chục mét, đường kính vài người ôm mới xuể nhưng thợ bắt ong ở vùng miền núi Quảng Nam vẫn leo đến tận nơi.

Chuyện chưa biết về thú chơi khác người của trùm ma túy khét tiếng vừa bị tiêu diệt ở Lóng Luông

14:12 13/07/2018

Kiểm tra bên trong ngôi nhà được Tuân dựng lên thành một pháo đài “cố thủ”, đồng thời cũng là đại bản doanh tập kết ma túy, lực lượng chức năng không khỏi bất ngờ về thú chơi gỗ quý đắt đỏ của "ông trùm" ma túy 8X.

Bí ẩn khó tin và vẻ đẹp kỳ ảo của hang động đẹp nhất miền Bắc

06:30 12/07/2018

Mặc dù mới được phát hiện, chưa được nhiều người biết đến, nhưng hang Lùng Khúy (Quản Bạ, Hà Giang), được một số người am hiểu đánh giá là hang động đẹp nhất miền Bắc.

Kỷ lục không tin nổi của người đàn bà có 100 con, cháu ở Yên Bái

06:30 09/07/2018

Đến giờ, bà Ương có tất thảy cả con dâu, rể, các cháu chắt nội ngoại là hơn 100 người, đủ để lập một bản mới.

Người đàn ông đào hoa nhất gầm trời Tây Bắc: 37 vợ vẫn còn thấy ít!

13:53 06/07/2018

Họ và tên: Lường Văn Bok. Sinh ngày: 1/1/1979. Nhận dạng: cao 1m60, nặng 52 kg, tai thẳng. Nghề nghiệp: Làm ruộng. Điểm đặc biệt: 37 “vợ”…

Lịch
thi đấu

Kết quả

Bảng
xếp hạng