Phóng sự - Khám phá

Bí ẩn chưa biết về dấu tích mộ tập thể dựng tóc gáy ở Biên Hòa

Thứ Sáu, 03/06/2016 06:56:00 +07:00

Ngọn lửa hung bạo cháy suốt ngày đêm đã thiêu rụi 400 con người vô tội.

Nếu như giữa trung tâm Sài Gòn (khu vực vòng xoay Dân Chủ: quận 10 và 3) từng là nghĩa địa lớn nhất Sài Gòn vì có ngôi mộ tập thể (dân Sài Gòn xưa gọi “Mả ngụy”) chôn hàng ngàn người già, trẻ, trai, gái bị xử tử vì tội phản nghịch trong cuộc nổi loạn của Lê Văn Khôi (1833-1835) dưới thời vua Minh Mạng, thì cũng ngay tại trung tâm TP. Biên Hòa (Đồng Nai) cũng từng tồn tại một khu nghĩa địa có ngôi mộ lớn chôn chung hàng trăm người mà dân Biên Hòa xưa gọi là “Mả tù” dưới thời vua Tự Đức.

Cuộc thảm sát tàn khốc cách đây 155 năm

Ngày nay, khi nhắc đến đến địa danh “Mả tù” không nhiều người dân Biên Hòa nào còn biết rõ tận tường, chỉ có những lão dân kỳ cựu sống ở khu vực Dốc Sỏi, Ngã Ba Thành, chợ nhỏ Cây Chàm (thuộc phường Quang Vinh) thì có thể còn nhớ chút ít. Dấu tích “Mả tù” xưa nay đã bị xóa mờ. Nhân dịp Giáo xứ Biên Hòa kỷ niệm 150 thành lập, chúng tôi thử dò tìm manh mối từ những trang sử liệu công giáo để làm sáng tỏ thêm những bí ẩn của “Mả tù”.

Trong cuốn kỷ yếu Giáo xứ Biên Hòa 150 năm thành lập viết, vào thế kỷ 18 “lệnh cấm đạo” gắt gao của chúa Nguyễn ở Đàng Trong ban hành nên các nhà thờ bị đốt phá, nhiều giáo sĩ và giáo hữu phải chết rũ trong tù.

1

Bia đá tưởng niệm 400 giáo dân “tử vì đạo”. Ảnh tư liệu trong cuốn kỷ yếu “Giáo xứ Biên Hòa 150 năm thành lập”

Năm 1802, vua Gia Long lên ngôi, vì đã chịu ơn Đức cha Bá Đa Lộc (Pigneau de Béhaine) giúp đỡ ông thời lưu vong nên vua đã ban hành tự do tôn giáo. Nhưng đến đời vua Minh Mạng, cấm đạo trở lại càng ác nghiệt.

Đến thời vua Tự Đức còn hơn thế nữa, vua đã ban hành chính sách tàn sát với 13 sắc chỉ cấm đạo đối với những đồng bào tôn thờ Thiên Chúa. Các tín hữu và họ đạo ở Mỹ Hội, Lái Thiêu, Thủ Dầu Một (tỉnh Bình Dương), Tân Triều (Biên Hòa) tổng cộng 600 người đã bị bắt giam vào ngục thất Biên Hòa. Con số người bị hành quyết tại pháp trường Dốc Sỏi lên tới hàng trăm người.

Ngày 17-12-1861, khi quân Pháp tấn công và chiếm tỉnh Biên Hòa thì tại nhà lao Biên Hòa còn 407 giáo hữu vẫn bị nhốt trong nhà lao. Vì không chống trả nổi trước sự tấn công mạnh mẽ của quân Pháp nên quan quân triều đình nhà Nguyễn đành bỏ thành rút lui.

222

Ngôi mộ tập thể ốp đá hoa cương của 400 giáo dân “tử đạo” trong nhà lao Biên Hòa năm xưa nay được di dời về tại nghĩa trang mới của giáo xứ Biên Hòa (thuộc phường Tam Hòa, TP. Biên Hòa). Ảnh : Ngọc Quốc

Trước khi rút chạy, triều đình nhà Nguyễn còn ra lệnh cho lính phóng hỏa thiêu rụi nhà lao Biên Hòa. Hàng trăm tiếng gào thét, tiếng la cứu thất thanh của những người bị nhốt vang vọng khắp thành Biên Hòa. Nhưng ngọn lửa hung bạo cháy suốt ngày đêm đã thiêu rụi tất cả, chỉ có 7 người thoát thân được. 400 người chịu “tử đạo”.

Sau khi quân Pháp chiếm được thành Biên Hòa và bình định xong, thì giáo dân Biên Hòa di tản tứ phương do chiến tranh, đã trở về. Dân chúng mới moi tìm trong mớ tro tàn thi hài của những người giáo dân vô tội bị thiêu cháy đen, co quắp, không nhận được dạng, nên đem chôn chung một nấm mồ, tại vị trí chính nơi họ bị thiêu chết.

Đến năm 1875, cha cai quản giáo xứ Biên Hòa người Pháp tên là Louvet (cha Ngôn) mới cho dựng tại nơi chôn một cây bia đá có khắc hình thánh giá để ghi nhớ cuộc thảm sát tàn khốc đó rồi chọn khu đất này làm “nghĩa trang đất thánh”. Địa danh “Mả tù” có từ đây.

3

3. Cụ Tư Xanh đang say sưa kể cho tác giả bài viết nghe về sự tích “Mả tù”. Ảnh : Trí Bùi

Dấu tích “Mả tù” xưa

Cụ Nguyễn Văn Xanh (Tư Xanh, 86 tuổi) hiện là thủ từ miếu bà Ngũ Hành ở khu phố 3, phường Quanh Vinh là một trong những người hiếm hoi còn biết rõ về sự tích “Mả tù”. Cụ kể, xung quanh khu vực “Mả tù” ngày ấy cây cối rậm rạp, ít nhà dân sinh sống, mãi đến năm 1954, dân tứ xứ đổ về Biên Hòa hình thành nên cái “xóm mả tù”.

“Dân chúng “xóm mả tù” cứ đồn thổi những câu chuyện tâm linh khó giải thích, như cứ trời chạng vạng tối người dân nghe rõ chén, bát trong bếp nhà mình khua loảng xoảng, nồi niêu treo lắc lư. Hoặc tầm 5 giờ chiều trong xóm thoang thoảng mùi hương rất thơm, người lớn trong xóm thường nhắc trẻ nhỏ không được ngửi hương đó vì nếu ngửi tối sẽ bị “ma tù” dắt đi.

1111

Ông Nguyễn Văn Quang, người quản lý nghĩa trang đang đứng bên mấy hộc đá nhỏ, cho rằng là nơi chứa hài cốt của các giáo dân “tử vì đạo” lúc chưa được quy tập chôn chung thành mộ tập thể. Ảnh : Ngọc Quốc

Còn ai mà nhắc, nói xấu hoặc đùa giỡn quá trớn ở gần ngôi mộ tập thể thì khi ngủ bị quăng vào bụi cây (?). Mãi sau này, người dân mới dựng lên ngôi miếu nhỏ thờ cúng hương hồn cho những con người vô tội, thì những việc chọc phá của người khuất mặt khuất mày cũng hết...”, cụ Tư Xanh kể lại.

Theo cụ Tư Xanh, thật ra khu “Mả tù” không phải là nơi có ngôi mộ tập thể của hơn 400 giáo dân chết cháy năm xưa mà ở đây còn chôn những tù nhân chính trị hay tù thường phạm dưới thời Pháp và Mỹ bị giam ở nhà tù Biên Hòa.

Ông Tư Xanh còn nhớ cha và chú của ông thời đó làm cái việc là kéo xác tù nhân từ nhà tù Biên Hòa ra khu đất “Mả tù” chôn cất. Sau năm 1975, ngoài ngôi mộ tập thể “Mả tù” được giáo xứ Biên Hòa di dời thì tất cả những ngôi mộ còn lại bị người ta san bằng để xây cất nhà cửa.

5

Di tích nhà lao Biên Hòa ngày nay. Ảnh : Trí Bùi

6

Địa điểm “Mả tù” ngày xưa giờ là một trường tiểu học khang trang. Ảnh : Trí Bùi

Ông Lê Ngọc Quốc, người có nhiều năm nghiên cứu về vùng đất Biên Hòa xưa cho biết, đối chiếu với các bản đồ do người Pháp và Mỹ vẽ thì vị trí “Mả tù” ngày nay là khu đất của một trường tiểu học khang trang tọa lạc trên đường Huỳnh Văn Lũy.

Ngôi mộ tập thể 400 giáo dân được di dời từ năm 1961 về khu nghĩa trang Đất Thánh mới của giáo xứ Biên Hòa ở phường Tam Hòa. Ông Nguyễn Văn Quang, quản lý nghĩa trang giáo xứ Biên Hòa nói rằng, từ năm 1961 khi di dời mộ 400 giáo dân về vị trí mới thì các hài cốt được phân chia chôn vào các hộc nhỏ, kéo dài một hàng dọc. Mãi đến năm 2010, các hài cốt được khai quật lên và làm thủ tục cải táng một lần nữa và lại chôn chung trong một nấm mồ. Điều này thật “bí ẩn” không ai giải thích được lý do.

“Nhắc đến “Mả tù” không phải khơi gợi những chuyện đau thương xưa qua những trang sử buồn mà muốn gởi thông điệp đến cho người đời nay rằng, không có ai và không điều gì bị thời gian vùi lấp và lãng quên cả...”, ông Quang bày tỏ.

Trí Bùi

Theo dõi thông tin dịch cúm virus corona phát trên các bản tin của kênh VTC1, VTC14, VTC16, ứng dụng VTC Now và liên tục cập nhật trên VTC News.

Nguồn:
Lạc vào vương quốc của ‘thần dược’ nấm linh xanh vùng Đông Bắc

06:50 02/06/2016

Ít ai biết rằng, “vương quốc nấm lim xanh” lớn nhất, lại ở miền Bắc, chứ không phải xứ Quảng.

Tổng thống Obama có... anh em ở Việt Nam?

18:46 29/05/2016

Một sự trùng hợp ngẫu nhiên đến kỳ lạ, từ gương mặt, hình dáng, đến phong cách khi nói chuyện giữa hai người.

Chuyện quanh cây cầu 'hóa kiếp' 3 lần sập trên sông Đồng Nai

06:57 26/05/2016

Sau khi cồn Gáo biến mất thì lượng nước chảy qua chân cầu Hóa An rất xiết nên ai nhảy từ trên cầu xuống sẽ bị cuốn trôi nhanh về phía hạ lưu.

Kinh ngạc khu rừng Pơmu khổng lồ trên dãy Ngọc Linh

06:44 27/05/2016

Đứng ở khu trung tâm, hướng tầm mắt từ phía rừng xa thẳm xung quanh, những thân cây Pơmu cao lớn, thẳng đứng, vững chắc tỏa bóng mát xanh khiến ta ở thiên đường

Bí ẩn hai ngôi mộ cổ chứa vàng ròng trong ngôi đình ở Biên Hòa

06:50 28/05/2016

Các trang sức trên chiếc mão được trang trí hết sức tinh xảo bằng vàng ròng, nặng gần bằng 2 lượng vàng kèm theo nhiều hình chạm trổ hoa lá dây, rồng cách điệu.

Ông lang có biệt tài ‘tán sỏi thành bột’ bằng cây lá trong rừng

10:40 29/05/2016

Không những sỏi thận, mà các loại sỏi đọng trong cơ thể như: sỏi mật, sỏi bàng quang, sỏi niệu quản, niệu đạo, sỏi gan... đều dễ dàng bị đào thải bởi những cây thuốc độc đáo trong rừng.

Chuyện tình đẹp khó tin: Chàng trai tí hon và ‘bạch tuyết chân dài’

06:43 22/05/2016

Anh là chàng trai tí hon, có chiều cao 70 cm, nặng 25 kg, còn chị, một cô gái trắng trẻo, cao 1m63, có nụ cười đẹp như mùa thu tỏa nắng.

Bí ẩn quả chuông đồng nạm ngọc 300 tấn - lớn nhất thế giới

06:48 23/05/2016

Quả chuông cổ được đúc từ thế kỷ 15 với hơn 300 tấn đồng cùng rất nhiều vàng, bạc, thiếc… bên ngoài còn được nạm bởi vô số ngọc lục bảo và ngọc bí

Bí ẩn bức tượng 'ông Phật đen' ở Quan Âm tu viện Biên Hòa

06:46 24/05/2016

Khi xe cẩu đưa tượng đặt lên đế cao 3m, tượng tự xoay về hướng đông rồi đứng vững, mà không hề có bàn tay ai di chuyển.

Thực hư lời tuyên bố: ‘Tôi sẽ giúp hàng ngàn người tránh bệnh ung thư!’

06:50 25/05/2016

Lời tuyên bố đó khiến nhiều người thắc mắc, nửa tin nửa ngờ, bởi ung thư là căn bệnh cực kỳ khó chữa.

Lịch
thi đấu

Kết quả

Bảng
xếp hạng