Thời sự Tin nhanh 24h

Vua quan nhà Nguyễn xưa đón Tết thế nào?

Thứ Bảy, 25/01/2020 15:15:55 +07:00

Dưới triều Nguyễn, thời gian nghỉ Tết thường được quy định từ 28 tháng Chạp đến mùng 8 tháng Giêng năm sau.

Tết của vua quan nhà Nguyễn ra sao?

Theo Báo Tuổi Trẻ, mộc bản triều Nguyễn còn lưu giữ được cho đến ngày nay có ghi chép lại việc đón Tết của vua, quan, hoàng tộc xưa trong cung cấm.

Dưới triều Nguyễn, Tết Nguyên đán được xem là lễ hội quan trọng nhất của dân tộc Việt Nam. Vào ngày mùng 1 tháng Chạp, vua sẽ ngự ở lầu Ngọ Môn để ban lịch năm mới do Khâm Thiên giám soạn thảo cho các bá quan. Người dân sẽ nhận lịch này ở địa phương.

Vua quan nhà Nguyễn xưa đón Tết thế nào? - 1

Đội ngũ người hầu chuẩn bị cho một buổi yến tiệc trong Đại nội. (Ảnh: Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế cung cấp)

Thường dưới triều Nguyễn, thời gian nghỉ Tết Nguyên đán được quy định từ 28 tháng Chạp cho đến mùng 8 tháng Giêng năm sau.

Vào ngày cuối cùng của năm cũ, nhà vua sẽ đến Thái miếu hoặc Thế miếu thực hiện lễ Cáp hưởng để mời vong linh các vị tiên đế, tổ tông đã khuất trở về hoàng cung ăn Tết.

Sau lễ Cáp hưởng, nhà vua sẽ thực hiện lễ Tuế trừ với mong muốn rũ sạch những bụi bẩn, xui xẻo… của năm cũ để đón năm mới tốt đẹp.

Vào đêm 30 Tết, toàn kinh thành treo pháo lên cây nêu để đốt vào thời khắc giao thừa. Trong Đại nội, quan Hữu ty chuẩn bị thiết đại triều ở điện Thái Hòa và thiết thường triều ở điện Cần Chánh.

Vua mang hoàng bào, ngự ở điện Thái Hòa. Chỉ có quan lại thuộc hàng nội thân mới được "thượng điện". Bá quan văn võ từ tam phẩm trở lên đứng ở thềm điện, từ tứ phẩm trở xuống chầu dưới sân rồng.

Theo quy định dưới triều Nguyễn, trong đêm giao thừa, các cửa ở lối đi trong Tử Cấm thành và Tả Đoan, Hữu Đoan của Đại nội sẽ được mở toang. Trong sân điện Thái Hòa vào đêm giao thừa, mỗi khắc sẽ cho nổ 20 tiếng ống lệnh, suốt đêm đủ 1.000 tiếng giòn tan.

Vào ngày đầu năm mới, nhà vua sẽ đi đến cung của hoàng thái hậu để dâng lễ chúc Tết. Sau đó, vua sẽ về các điện trong Đại nội để hoàng thân, quan triều đình làm lễ chúc mừng năm mới và ban tiệc. Ngoài việc dự yến, các quan viên còn được thưởng thêm tiền, tùy theo chức trách của từng người mà tiền thưởng cũng có phần khác nhau.

Ngoài thưởng yến và tiền, nhiều vị vua còn có các cách thưởng Tết khác nhau trong ngày đầu năm mới. Theo mộc bản, vua Thiệu Trị ngự ở điện Đông Các, cho triệu đình thần vào hầu, ban nước trà uống, rồi đưa cho xem bốn chữ "Trung, cần, phúc, thọ" do vua viết. Rồi hạ lệnh giao khắc in để ban cấp. Còn vua Tự Đức tặng thơ cho các quan đại thần vào năm 1848.

Vua quan nhà Nguyễn xưa đón Tết thế nào? - 2

Mộc bản ghi lại sự kiện vào ngày mùng 1 Tết, vua Tự Đức đi đến cung Từ Thọ chúc Tết thái hậu, sau đó vua trở về điện Văn Minh nhận lễ lạy chúc mừng năm mới của các bá quan. (Ảnh: Tuổi Trẻ)

Với dân chúng, dịp Tết Nguyên đán là lúc để nhà vua bày tỏ sự quan tâm đến với đời sống của người dân, quân lính…

Thông thường, vua triều Nguyễn thường ban chiếu giảm tô thuế, giảm tội hoặc ân xá cho tù nhân, phục hồi chức vụ cho quan lại bị giáng cấp, thưởng tiền cho những người có công trạng, lính đồn biên viễn... Vào ngày mùng 3 Tết, trong Đại nội sẽ thực hiện lễ hóa vàng.

Vua Nguyễn du xuân thế nào?

Việc du xuân đầu năm mới vốn là truyền thống của người Việt. Thường các vua Nguyễn bắt đầu du xuân từ ngày 5/1 âm lịch. Tuy nhiên, việc này không ghi thành điển lễ. Chỉ từ triều Đồng Khánh về sau, các vua nhà Nguyễn mới có lệ du xuân ngay trong ngày mùng 1 Tết.

Tiến sĩ Phan Thanh Hải - Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao tỉnh Thừa Thiên - Huế cho hay, triều vua Đồng Khánh, sau lễ khánh hạ ở điện Thái Hòa và điện Cần Chánh, đúng vào giờ tốt trong ngày (đã được Khâm Thiên Giám xem quẻ chọn giờ trước), nhà vua lên kiệu cho quân lính cáng đi. Các quan văn, võ cùng một số lính tráng mang gươm giáo, cờ quạt theo sau hộ giá.

Cứ vậy, vua được cáng đi một vòng quanh kinh thành và một vài nơi vua thích để vừa du xuân lại vừa xem dân tình ăn Tết ra sao.

Ngoài ra, vào mùa Xuân, triều đình nhà Nguyễn cũng tổ chức nhiều lễ hội quan trọng, có thể kể ra một vài lễ hội như:

Lễ tế Nam Giao: Là lễ tế quan trọng nhất, đứng đầu trong bậc Đại tự. Không gian tổ chức lễ tế diễn ra từ Hoàng cung đến tận đàn Nam Giao ở ngoại ô phía nam Kinh thành và kéo dài trong suốt mấy ngày liền.

Tế Nam giao dưới thời Nguyễn là hình thức hợp tế (tế tự chung cả Trời-Đất và các vị thần linh) và thường được tổ chức vào tháng trọng xuân hàng năm (tháng 2 âm lịch, nhưng từ năm 1839-1848 lại tế vào tháng quý xuân - tháng 3 âm lịch).

Từ thời Thành Thái trở đi, lễ tế Nam Giao được quy định 3 năm tổ chức một lần do quá tốn kém. Lực lượng tham gia lễ tế Nam Giao thường gồm hàng ngàn người cộng với sự tham gia đông đảo của nhân dân các làng xã dọc theo tuyến đường từ Kinh thành lên đàn tế.

Vua quan nhà Nguyễn xưa đón Tết thế nào? - 3

Lễ tế Nam Giao thời nhà Nguyễn xưa hiện đã được phục dựng.

Lễ tế Xã Tắc: Cùng với lễ tế Nam Giao, tế Xã Tắc là một trong những tế lễ lớn và có tầm quan trọng trong việc cai trị nước của nền quân chủ phong kiến. Đây là nghi lễ vừa mang ý nghĩa tôn giáo tín ngưỡng vừa mang màu sắc chính trị. Việc cho lập đàn Xã Tắc và tế Xã Tắc ở kinh đô và hầu khắp các địa phương trong nước là để đáp ứng nhu cầu quan trọng, một nhu cầu về mặt tinh thần không thể thiếu của toàn dân thời bấy giờ.

Lễ tế Xã Tắc được tổ chức mỗi năm hai lần vào mùa xuân và mùa thu (thực ra, trừ lễ tế Nam Giao, còn từ lễ tế Xã Tắc đến các lễ tế ở bậc Trung tự và Quần tự đều được tổ chức 2 lần vào tháng 2 và tháng 8 âm lịch ). Khi tổ chức tế, có khi nhà vua đích thân làm chủ tế, cũng có khi cử quan khâm mạng đại thần thay thế.

Lễ cày ruộng Tịch Điền: Đây là lễ cày ruộng đầu năm mới của nhà vua, được tổ chức tại ruộng Tịch Điền ở Kinh đô (phía bắc bên trong Kinh thành, gần đàn Tiên Nông). Lễ cày ruộng được tổ chức cũng vào tháng 2 âm lịch.

Nhà vua cùng các quan đến khu ruộng Tịch Điền. Trước đó, từ sáng sớm, quan Phủ doãn phủ Thừa Thiên phải đến tế tại đàn Tiên Nông.

Sau khi nhà vua đích thân cày 6 luống đầu tiên, ngài sẽ ra ngự tại điện Quan Canh (trong vườn Thường Mậu) để xem các quan cày ruộng.

Lần lượt các quan theo thứ bậc sẽ cày các luống tiếp theo. Đây là nghi lễ đầu năm của triều đình nhằm khuyến khích toàn thể nhân dân chăm lo việc nông tang.

Có thể nói đây là lễ hội cung đình rất giàu chất nhân văn, xuất phát từ các yêu cầu thực tế của một đất nước nông nghiệp như nước ta. Đáng tiếc là đến nay, khu ruộng Tịch Điền, vườn Thường Mậu và đàn Tiên Nông đều không còn!

Theo dõi thông tin dịch cúm virus corona phát trên các bản tin của kênh VTC1, VTC14, VTC16, ứng dụng VTC Now và liên tục cập nhật trên VTC News.

NGUYỄN VƯƠNG (tổng hợp)
Vua quan nhà Nguyễn xưa du xuân thế nào?

07:00 03/02/2019

Các vua Nguyễn thường bắt đầu du xuân từ ngày 5/1 âm lịch nhưng từ triều Đồng Khánh về sau, các vua nhà Nguyễn du xuân ngay trong ngày Mùng 1 Tết.

Vị hoàng đế nhiều con nhất nhà Nguyễn là ai?

07:16 29/11/2018

Theo thống kê, vua Minh Mạng (nhà Nguyễn) đã ăn nằm với 43 phi tần và sinh hạ được 142 người con và ông được đánh giá là vị hoàng đế có nhiều con nhất nhà Nguyễn.

Xếp hàng chờ gõ chuông ngày đầu năm

14:39 25/01/2020

Hàng trăm người trật tự chờ đến lượt gõ chuông ở chùa Vĩnh Nghiêm (quận 3, TP.HCM) với mong ước gia đình bình an trong năm mới.

Những hình ảnh xấu xí trong sáng mùng 1 Tết

14:37 25/01/2020

Rất nhiều người không đội mũ bảo hiểm, "kẹp" ba, vượt đèn đỏ khi tham gia giao thông là những hình ảnh không đẹp trong sáng mùng 1 Tết.

Chuyện về nữ phát thanh viên đầu tiên đọc bản Tuyên ngôn độc lập và Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến

13:09 25/01/2020

"Chiều tối hôm ấy nhận được mật lệnh là khi đại bác nổ, điện thành phố tắt thì đọc lệnh kháng chiến. Sau đó phải rút nhanh ra cổng đi ngay, trước khi Đài phát sóng bị tiêu hủy. Ngồi trên ghế mà tôi tưởng như ngồi trên bếp lửa”, nữ phát thanh viên Dương Thị Ngân viết trong hồi ký.

Năm Tý kể tên một số vị vua chúa cầm tinh con chuột

12:48 25/01/2020

Trong lịch sử phong kiến Việt Nam có rất nhiều các bậc vua chúa cầm tinh con chuột, trong đó nhiều người là những bậc minh quân, yêu nước.

TP.HCM: Hai vụ hỏa hoạn ngay sáng mùng một Tết

12:20 25/01/2020

Hai vụ hỏa hoạn xảy ra ở 2 căn nhà trong khu dân cư, không gây thiệt hại về người nhưng thiêu rụi nhiều xe máy.

Những hình ảnh ấn tượng trong đêm giao thừa mừng năm mới Canh Tý 2020

13:28 25/01/2020

Ở chính khoảnh khắc giao thoa của đất trời, chào năm mới Canh Tý 2020, nhiều người cùng trao cho nhau những tình cảm ấm áp nhất.

Ảnh: Ngắm những gốc sứ 'siêu to khổng lồ' hơn 30 năm tuổi ở Hải Phòng

11:52 25/01/2020

Gần 10 gốc sứ hơn 30 năm tuổi còn tồn tại ở làng hoa Kiều Trung (TP Hải Phòng) vẫn luôn thu hút sự quan tâm của người yêu cây.

Mưa đá chiều 30 tết làm hư hỏng tài sản nhiều nhà dân

08:11 25/01/2020

Chiều 30 Tết, mưa lớn trên diện rộng kèm theo mưa đá tại Lạng Sơn làm hư hỏng tài sản, ảnh hưởng đến việc đón năm mới của nhiều gia đình.

Ảnh: Cảnh vắng vẻ hiếm có ở Hà Nội sáng mùng 1 Tết

09:45 25/01/2020

Mùng 1 Tết Canh Tý, đường phố Hà Nội vắng vẻ, không còn đông đúc, ồn ào, không còn cảnh tắc đường, đường phố yên bình, vắng lặng.

Hà Nội xuất hiện mưa đá vào ngày mùng 1 Tết Nguyên đán Canh Tý

12:00 25/01/2020

Vào trưa mùng 1 Tết Nguyên đán Canh Tý, nhiều khu vực ở Hà Nội xuất hiện mưa lớn, thậm chí có huyện như Đan Phượng xảy ra mưa đá.

Lịch
thi đấu

Kết quả

Bảng
xếp hạng