Báo điện tử VTC News
Thứ Bảy, ngày 20 tháng 9 năm 2014

Chuyện xúc động bức ảnh Nụ cười chiến thắng

(VTC News) – Nhân kỷ niệm ngày Giải phóng miền Nam năm nay, Báo điện tử VTC News trân trọng giới thiệu tới độc giả những dòng hồi ức của cựu phóng viên chiến trường Đoàn Công Tính khi ông chụp bức ảnh “Nụ cười chiến thắng bên Thành cổ Quảng Trị” cách đây hơn 40 năm.

Hồi ức về ngày giải phóng miền Nam

» 16 bức ảnh chiến tranh Việt Nam gây xúc động mạnh
» Cựu binh Mỹ và kí ức về chiến tranh Việt Nam
» Những vũ khí tối tân Mỹ sử dụng trong chiến tranh VN
» Nhớ tiếng loa: 'Sài Gòn đã hoàn toàn giải phóng'
» Phim tài liệu quý về ngày giải phóng miền Nam
» Những bức ảnh xúc động về ngày 30/4 và 1/5


Trong đời làm phóng viên chiến trường của tôi có những kỷ niệm khó quên. Đó là trường hợp tôi chụp bức ảnh “Nụ cười chiến thắng bên Thành cổ Quảng Trị”.

Trong bức ảnh có nhân vật trẻ tuổi, đẹp trai tên là Lê Xuân Chinh (ảnh đăng vào đúng ngày lễ 2/9 năm 1972 trên báo Nhân Dân) khi cuộc chiến 80 ngày đêm tại Thành cổ Quảng Trị vẫn đang tiếp diễn ác liệt – đêm 16/9 quân ta mới rút khỏi địa danh này.

Nụ cười chiến thắng dưới chân Thành cổ Quảng Trị, 1972
XEM THÊM: 16 BỨC ẢNH CHIẾN TRANH VN GÂY XÚC ĐỘNG MẠNH 

Sau khi ảnh được đăng, nhiều điện thoại và thư gửi tới tòa soạn để hỏi thăm về người trong ảnh. Có nhiều thư cùng viết “… nó là con tôi đấy, không biết giờ này nó bình an?...”. Tôi điện ngay về đơn vị hỏi tin tức về người trong ảnh thì được đơn vị trả lời: “Chốt (điểm cố thủ) ấy đã bị thương vong hết”.

Từ đó cho đến lúc bức ảnh được phóng to treo trong bảo tàng Thành Cổ (tại xã Quảng Trị), người xem có hỏi đều được trả lời “Người trong ảnh đã hy sinh…”. Cho tới một ngày đúng vào dịp 30 năm sau (năm 2002) có người bạn cùng quê với Chinh vào thăm bảo tàng kêu to lên: “Không! Đây là anh Lê Xuân Chinh bạn cùng xóm với tôi, anh ta còn sống”.

Người đó cho biết anh Chinh đã đi kinh tế mới ở Điện Biên Phủ từ nhiều năm rồi. Thông tin đó đã đến được với tác giả và rồi chẳng bao lâu đã diễn ra cuộc hội ngộ bất ngờ, có cả nước mắt và nụ cười giữa người chụp và người được chụp.

Thì ra Lê Xuân Chinh bị thương phần mềm và bị sức ép của bom pháo khá nặng nên được đưa về tuyến sau điều trị rồi được trả về quê ở thái Bình, không kịp nhận giấy chứng thương và các giấy tờ khác. Về quê làm ruộng, gặp khó khăn nhiều do sức khỏe kém, anh theo người làng đi xây dựng kinh tế mới ở Điện Biên Phủ.

Suốt 30 năm ấy, anh Chinh sống trong cảnh nghèo khó, nhà tranh dột nát, con cái không ai học hết cấp 2, bản thân anh không có chế độ, chính sách gì (vì không có giấy chứng thương nên không có thẻ thương binh, cũng không ai biết anh đã từng là một dũng sĩ chiến đấu trong Thành cổ Quảng Trị).

Cuối cùng, sau 30 năm, tôi và các đồng đội khác đã giúp anh lấy được thẻ thương binh rồi được cấp nhà tình nghĩa… Tôi thở phào, thế là anh Chinh không những còn sống mà cuộc sống của anh còn có hậu!

Trận đánh trước Thành cổ Quảng Trị, 1972  

Lại kể về buổi gặp mặt sau bao nhiêu năm, chúng tôi đã ôn lại quá khứ khốc liệt ngày nào, tưởng như sự việc vừa mới xảy ra. Tôi xin kể cho các bạn trẻ hôm nay một vài nét về bối cảnh ra đời bức ảnh:

Bắt đầu từ ngày 28-6-1972, pháo lửa từng cơn trút xuống thành cổ Quảng Trị. Địch đã huy động trên 2 sư đoàn lính thủy đánh bộ và nhiều đơn vị khác tiến sau vệt bom rải thảm B52, hòng giành giật lại mảnh đất liên quan đến hội nghị Paris mà thế giới hết sức chú ý. Từ ngày 12-7, chúng tăng cường thêm bộ binh và hỏa lực các loại.

Nhằm phá nát Thành cổ tới mức không còn một viên gạch dính vào nhau, Mỹ đã dùng loại bom dù thả từng chuỗi, đào bới phá nát các hầm hố. Rồi chất độc hóa học kéo từng từng vệt dài màu vàng trên nền trời, tỏa dần ra, trùm xuống Thành Cổ một thứ khói vàng nhạt chết người.

Đội ngũ phóng viên báo Quân đội Nhân dân và một số báo khác từ ngoài Thành Cổ nhìn vào trong thành, lòng hết sức nôn nóng, chỉ muốn vượt sông Thạch Hãn đến cùng với các chiến sĩ để chia sẻ những ác liệt,nguy hiểm và ghi lại hình ảnh chiến đấu anh hùng của họ…

Thời điểm này trên bàn đàm phán Paris (về giải pháp chấm dứt chiến tranh) có cuộc tranh cãi: ai là người làm chủ thị xã và Thành cổ Quảng Trị? Thông tin từ 2 phía bằng lời nói không đủ sức chứng minh… Các nhà báo hiểu cần phải vào tận nơi tìm hiểu cuộc sống và chiến đấu dũng cảm của các chiến sĩ ta để tạo ra lợi thế cho phía ta trên bàn đàm phán.

Đánh chiếm căn cứ Đầu Mầu (Quảng Trị, ngày 31/3/1972)
XEM THÊM: 16 BỨC ẢNH CHIẾN TRANH VN GÂY XÚC ĐỘNG MẠNH

Nhưng trước mắt các nhà báo, con đường vào Thành cổ chẳng dễ dàng gì. Có lời khuyên từ Bộ Chỉ huy mặt trận: không nên để phóng viên vào Thành Cổ (để tránh thương vong).

Nhưng có điều gì thôi thúc khiến tôi phải tìm mọi cách “phá rào” vào Thành cho bằng được. Tôi tìm đến vị trí Đảng Ủy xã Triệu Thượng, ngay sát bờ sông Thạch Hãn, cách Thành Cổ 800 mét. Sau khi biết tôi muốn tìm đường vào Thành Cổ, tôi nhận được lời khuyên nên bám tuyến đi ra của đường vận chuyển thương binh cũng đủ tài liệu.

Nhưng tôi là phóng viên nhiếp ảnh, không thể lấy tài liệu gián tiếp. Ống kính của tôi đã gắn bó từ đầu với chiến dịch giải phóng Quảng Trị.

Tôi đã đưa được vào ống kính những hình ảnh anh hùng của chiến sĩ đánh sụp “hàng rào điện tử Mác-na-ma-na”, ghi được phút lịch sử các chiến sĩ cắm cờ lên căn cứ Đầu mầu, hình ảnh cả một trung đoàn 56 của quân ngụy Sài Gòn phản chiến trở về với cách mạng.

Giờ đây, tôi phải có hình ảnh chiến sĩ ta chiến đấu tại Thành Cổ. Cả nước muốn nhìn thấy họ sống ra sao dưới pháo bầy, bom chum và bom rải thảm của B52 Mỹ.

Nghe tôi trình bày, một nữ chiến sĩ du kích thường làm liên lạc ra vào Thành Cổ nói vui: Nhà báo đã “ngoan cố” muốn vào Thành Cổ thì em xin dẫn đường.

Hai nữ du kích đã tự nguyện dẫn đường là cô Lệ, cô Hảo. Các cô cho biết, vượt qua sông Thạch Hãn rất khó khăn, nguy hiểm, có lúc mảnh bom rơi như mưa, trên mặt sông đầy ánh pháo sáng…
 
Tôi đã từng chụp hình ảnh lúc Thành Cổ mới giải phóng, Dinh Tỉnh trưởng còn nguyên vẹn. Còn lúc này Thành Cổ ngày 16-8-1972, Dinh Tỉnh trưởng đã nát tan tành và Thành Cổ cũng sụp lở như vừa qua một trận động đất lớn.

Chỉ còn nụ cười của những người chiến sĩ bảo vệ Thành Cổ là còn nguyên vẹn và rạng rỡ. Anh em nói khi tôi đưa ống kính lên: “Có thể ngày mai đây một số an hem chúng tôi không còn nữa, nhưng Thành Cổ sẽ sống mãi trong lịch sử vinh quang của đất nước”.

Tôi đã say mê bất chấp bom đạn để giành giật những bức ảnh từ tay thần chết, những hình ảnh sống và chiến đấu vừa bình dị vừa oai hùng của các chiến sĩ trẻ. Trong số những bức ảnh đó, bức ảnh ghi lại khoảnh khắc hiếm hoi với nụ cười lạc quan của Lê Xuân Chinh và đồng đội đã phản ánh đúng tinh thần tình cảm của người lính quyết tử cho Thành Cổ đứng vững.

Trước khi rời khỏi Thành Cổ, mang phim ảnh về Hà Nội, tôi cảm thấy trách nhiệm nặng nề không kém lúc ghi hình nên tôi có “sáng kiến” ghi những dòng chữ lên giấy rồi bọc vào những cuốn phim: “Nếu chẳng may tôi hi sinh trên đường ra Hà Nội, xin nhờ mang giùm 10 cuốn phim này về tòa soạn báo QĐND”.

Tôi hiểu một cách sâu sắc đây là hình ảnh của những người con quê hương Quảng Trị và cả nước đã chiến đấu dũng cảm bảo vệ Thị xã Quảng Trị, những nụ cười bất diệt của họ sẽ sống mãi với Thành Gò anh hùng.

Nhưng may mắn cho tôi, tôi đã thực hiện chuyến đi trót lọt với những cuốn phim vô giá trong đó có bức ảnh “Nụ cười chiến thắng bên Thành cổ Quảng Trị” để giữa tôi và Lê Xuân Chinh có ngày gặp gỡ khó quên.

Nhà báo - Nhiếp ảnh gia Đoàn Công Tính
(Đây là bài viết độc quyền của cựu phóng viên chiến trường Đoàn Công Tính cho VTC News)

Tin liên quan

» Những bức ảnh xúc động về ngày 30/4 và 1/5
» 16 bức ảnh chiến tranh Việt Nam gây xúc động mạnh
» Từ 3.500 bức ảnh: Các bức ảnh 'hot' nhất về lính Mỹ
» Cả thế giới sẽ biết tới Việt Nam qua một bức ảnh
» Thế giới 7 ngày: Những bức ảnh cực kỳ ấn tượng
» Nhớ tiếng loa: 'Sài Gòn đã hoàn toàn giải phóng'
» Phim tài liệu quý về ngày giải phóng miền Nam
» Kỷ niệm 37 năm ngày giải phóng Trường Sa


Video đang được xem nhiều
Giải trí > Chuyện xúc động bức ảnh Nụ cười chiến thắng

click

Các bài đã đăng