Thế giới

ASEAN và vấn đề lựa chọn cơ chế trong giải quyết các tranh chấp trên Biển Đông

Thứ Ba, 18/06/2019 22:06:00 +07:00

Các chuyên gia cho rằng việc đi theo cơ chế "ASEAN cộng" hay "ASEAN trừ" trong giải quyết các tranh chấp trên Biển Đông là lựa chọn tiến thoái lưỡng nan.

Ngày 18/6/2019, tại Hà Nội, Học viện Ngoại giao, Quỹ Konrad-Adenauer-Stinftung tại Việt Nam, Quỹ Hỗ trợ nghiên cứu Biển Đông và Đại sứ quán Australia tại Việt Nam tổ chức Đối thoại biển lần V với chủ đề “Hợp tác ASEAN trong vấn đề Biển Đông”.

Tham gia sự kiện này có bà Hoàng Thị Hà tới từ Việt Nghiên cứu ISEAS-Yosuf Ishak (Singapore), ông Edcel Ibarra tới từ Viện Nghiên cứu Đối ngoại Philippines, TS Ngeow Chow Bing tới từ Đại học Malaysia, TS Hà Anh Tuấn - Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Chính sách Viện Biển Đông cùng nhiều học giả trong và ngoài nước.

Tại buổi Đối thoại, các khách mời tham gia thuyết trình đều nhất trí cho rằng Biển Đông là khu vực có vị trí địa chiến lược quan trọng, là một không gian hợp tác rộng lớn về hàng hải, kinh tế, chính trị, quân sự, song đây cũng là khu vực chồng lấn về lợi ích, tồn tại nhiều tranh chấp, nhiều thách thức an ninh. Vì thế, hợp tác trên biển để đối phó với những thách thức chung là nhu cầu cấp thiết, góp phần xây dựng lòng tin, thúc đẩy phát triển các lĩnh vực kinh tế biển và làm giảm nguy cơ xung đột. Nhưng vai trò này chỉ có được khi có sự đoàn kết của các nước thành viên ASEAN trong thống nhất hành động.

1

Đối thoại Biển lần V tổ chức ngày 18/6/2019 tại Sheraton Hotel, Hà Nội. (Ảnh: TTXVN)

Là nữ khách mời duy nhất đăng đàn phát biểu tại buổi Đối thoại, bà Hoàng Thị Hà đã nêu bật vị trí, vai trò của ASEAN trong việc thúc đẩy hợp tác, phối hợp giữa các quốc gia với nhau.

“Với tư cách là một tổ chức trong khu vực, ASEAN không có quyền đưa ra bình luận về tuyên bố chủ quyền, song ASEAN có một mục tiêu chính là đảm bảo hòa bình, an ninh, tự do hàng hải ở biển Đông. Đây là nguyên tắc chính định hướng cho tuyên bố của ASEAN về vấn đề biển Đông, bất chấp sự khác biệt giữa các nước thành viên trong vấn đề này”, bà Hà cho biết.

Theo bà Hà, quan điểm của ASEAN là đảm bảo những tranh chấp trên biển Đông phải được giải quyết bằng các biện pháp hòa bình, không sử dụng vũ lực, bảo vệ quyền tự do hàng hải và hàng không trong khu vực, tôn trọng luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982. Khi có mối đe dọa về hòa bình an ninh trong khu vực thì ASEAN sẽ thay mặt các nước thành viên đưa ra lập trường thể hiện sự quan ngại.

Lựa chọn khó khăn: “ASEAN cộng” hay “ASEAN trừ”

Cũng tại buổi Đối thoại, các chuyên gia cũng đề cập tới việc lựa chọn giữa hai cơ chế “ASEAN cộng” và “ASEAN trừ”.

Liên quan đến cơ chế "ASEAN cộng", TS Ngeow Chow Bing cho rằng các nước ASEAN đang có khoảng cách giàu nghèo nhất định, do đó các nước nghèo hơn nên tìm đến các quốc gia khác ở bên ngoài khối để được hỗ trợ về kinh tế. Tuy nhiên, khi đó, các cơ chế mở rộng của ASEAN cũng rất dễ dẫn tới việc làm giảm vai trò trung tâm của khối.

Ở một chiều hướng khác, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á có thể sử dụng cơ chế “ASEAN trừ” trong một số trường hợp, tức là chỉ có một số quốc gia, chứ không phải toàn bộ thành viên của khối, tham gia thảo luận một số vấn đề liên quan đến biển Đông.

Cụ thể, theo ông Ngeow, cơ chế “ASEAN trừ” có thể được áp dụng theo nguyên tắc “nước có chủ quyền trên biển” và “nước không có chủ quyền trên biển” để tạo nên sự thống nhất trong vấn đề biển Đông. Tuy nhiên, việc sử dụng cơ chế này cũng có mặt hạn chế là có thể ảnh hưởng đến tinh thần đoàn kết nội khối.

Bà Hoàng Thị Hà bày tỏ lo ngại rằng mô hình "ASEAN trừ" có thể sẽ làm suy giảm sự nhất quán của khối trong xử lý vấn đề biển Đông. Đặc biệt là vấn đề tự do hàng hải, quản lý hàng hải trên nguyên tắc sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng, khi ASEAN có áp lực từ bên ngoài. “Trung Quốc có thể nhắm tới việc thiết lập thiết chế khu vực, không để các nước bên ngoài can dự và có thể tách COC ra khỏi luật quốc tế", bà Hà cảnh báo.

Trong khi đó, ông Edcel Ibarra lại đưa ra gợi ý rằng ASEAN có thể sử dụng các cơ chế nhỏ để không làm mất đi vai trò trung tâm của khối, tương tự như “cơ chế ba bên” giữa Philippines, Indonesia và Malaysia trong một số vấn đề. Tuy nhiên, ông Ibarra cũng khẳng định việc xây dựng cơ chế “ASEAN trừ” là không dễ dàng và cần có các chủ đề cụ thể.

Mỗi cơ chế giải quyết các vấn đề trên biển Đông đều có mặt tốt và mặt hạn chế của nó. “Việc lựa chọn ASEAN cộng hay ASEAN trừ là một vấn đề không dễ quyết định", ông Ngeow kết luận.

Văn Đức
Tổng thống Mỹ Donald Trump khởi động chiến dịch tái tranh cử giữa nhiều thách thức

18:45 18/06/2019

Với con số ủng hộ thấp so với đảng Dân chủ, vị Tổng thống đảng Cộng hòa đang phải đối mặt với nhiều thách thức – nhưng lịch sử từng đứng về phía ông.

Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ tiếp Bộ trưởng Kế hoạch và Tài chính Myanmar

18:15 18/06/2019

Trong khuôn khổ chuyến thăm làm việc Myanmar, chiều 17/6 tại Thủ đô Nawpitaw, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ đã hội kiến Bộ trưởng Kế hoạch và Tài chính Soe Win.

Máy tính Huawei quay lại cửa hàng Microsoft sau 1 tháng biến mất 'bí ẩn'

15:38 18/06/2019

Các thiết bị Huawei bắt đầu được bán lại trên cửa hàng trực tuyến của Microsoft trong tuần này.

Tổng thống Trump nói biết người đứng sau vụ khủng bố 11/9

15:36 18/06/2019

Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng ông biết ai phải chịu trách nhiệm về vụ tấn công khủng bố 11/9, nhưng không nêu tên.

Tấn công tàu dầu trên Vịnh Oman: Khi 'yết hầu' dầu mỏ thế giới bị bóp nghẹt

14:44 18/06/2019

Eo biển Hormuz là "yết hầu" dầu mỏ thế giới, nơi một phần sáu sản lượng dầu và một phần ba khí đốt tự nhiên hóa lỏng của thế giới vận chuyển qua.

Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ hội đàm với Phó Tổng thống Myanmar

10:05 18/06/2019

Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ ngày 17/6 có cuộc hội đàm với Phó Tổng thống Myanmar Myint Swe.

Tổng thống Duterte nói vụ đâm tàu 'chỉ là tai nạn nhỏ': Thuyền trưởng Philippines lên tiếng

08:54 18/06/2019

Thuyền trưởng tàu Philippines bị tàu cá Trung Quốc đâm chìm bày tỏ sự thất vọng sau tuyên bố vụ việc chỉ là một tai nạn nhỏ của Tổng thống Duterte.

Vì sao ông Tập Cận Bình tức tốc đến Triều Tiên trước khi gặp Tổng thống Mỹ?

08:18 18/06/2019

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình có kế hoạch thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước đầu tiên tới Triều Tiên trong tuần này, từ 20-21/6.

Mỹ tung bằng chứng 'thép' tố Iran là thủ phạm vụ tấn công tàu chở dầu ở Vịnh Oman

08:18 18/06/2019

Lầu Năm Góc tung một loạt ảnh mới về vụ tấn công tàu chở dầu ở Vịnh Oman, khẳng định đây tiếp tục là bằng chứng chứng minh Iran là thủ phạm.

Tổng thống Duterte nói vụ đâm tàu cá 'chỉ là tai nạn nhỏ': Bộ trưởng Quốc phòng Lorenzana quay ngoắt thái độ

07:23 18/06/2019

Bộ trưởng Quốc phòng Philippines từng lên án mạnh mẽ Trung Quốc nhưng bất ngờ dịu giọng sau khi Tổng thống Duterte nói vụ va chạm hôm 9/6 chỉ là tai nạn nhỏ.

Lịch
thi đấu

Kết quả

Bảng
xếp hạng