Hãy ủng hộ chúng tôi !

Thưa quý độc giả,
Báo điện tử VTC News mong nhận được sự ủng hộ của quý bạn đọc để có điều kiện nâng cao hơn nữa chất lượng nội dung cũng như hình thức, đáp ứng yêu cầu tiếp nhận thông tin ngày càng cao. Chúng tôi xin chân thành cảm ơn quý độc giả luôn đồng hành, ủng hộ tờ báo phát triển. Mong nhận được sự ủng hộ của quý vị qua hình thức:

Ủng hộ qua eBanking

  • vtc.vn

    Báo điện tử VTC News

Đóng
  • Zalo

Quạt tai voi: Hàng xa xỉ một thời giờ biến đi đâu?

Kinh tế Thứ Tư, 12/11/2014 07:16:00 +07:00

(VTC News) – Cao cấp hơn quạt con cóc nhưng cuối cùng quạt tai voi của Liên Xô lại “nghỉ hưu” sớm hơn “đồng nghiệp” Việt Nam.

(VTC News) – Cao cấp hơn quạt con cóc nhưng cuối cùng quạt tai voi của Liên Xô lại “nghỉ hưu” sớm hơn “đồng nghiệp” Việt Nam.

Chạy liên tục 3 tháng?

Nhiều sinh viên Việt Nam ở Liên Xô vẫn lưu truyền câu chuyện về quạt tai voi: Một sinh viên được nghỉ hè 3 tháng. Năm đó rất trùng lặp là cả phòng ký túc xá của anh đều được nghỉ nên quyết định về nước hết. Ra khỏi phòng ký túc xá sau cùng, ra đến sân bay anh mới nhớ ra rằng chiếc quạt tai voi vẫn chưa kịp tắt. Sát giờ bay, anh tặc lưỡi về VN và quên hẳn câu chuyện chiếc quạt tai voi chưa kịp tắt điện.

Hết kỳ nghỉ, anh trở lại ký túc xá ở Liên Xô và kinh ngạc khi thấy chiếc quạt vẫn đang chạy ro ro. Không biết thực hư câu chuyện này thế nào, nhưng có thể thấy một điều, chiếc quạt tai voi có giá trị thế nào trong đời sống thường nhật thời bao cấp của người Việt.

Trước khi quạt con cóc “làm mưa làm gió” tại Hà Nội thì những chiếc quạt máy Liên Xô cánh cao su đã xuất hiện đầu những năm 60. Chẳng ai nhớ thương hiệu của chiếc quạt có 3 cánh bằng cao su mềm. Tất cả đều gọi là nó quạt tai voi.

Tuy nhiên, theo nhà báo Phan Việt Hùng, Phó Tổng biên tập báo Nhi đồng, vào các diễn đàn đồ cũ của Nga và Ukraine thì được biết quạt tai voi được một nhà máy ở Dnepropetrovsk (Ukraine) sản xuất, có mã hàng hóa là ВЭ-1. Dưới đáy còn ghi rõ nơi sản xuất, tốc độ quay cánh quạt là 50 vòng/giây.

Quạt tai voi có cấu tạo rất đơn giản, chỉ gồm 3 cánh bằng cao su mềm, màu trắng. Đế quạt được đúc bằng gang, rất bền, bị ném cũng khó vỡ. Dù không có lồng bảo vệ nhưng quạt tai voi không phải là mối nguy hiểm với trẻ em.

Thứ nhất, khi các em bé hiếu động hoặc người lớn lơ đễnh thò tay vào cánh quạt, cánh quạt chỉ đập nhẹ, không gây cảm giác đau đớn hay tổn thương. Thứ hai, quạt tai voi rất quý, luôn được xem là tài sản lớn nên trẻ em bị cấm động vào quạt vì cha mẹ sợ con có thể làm hỏng quạt.

Vì được coi là tài sản lớn nên quạt tai voi rất được nâng niu. Chỉ khi nào có khách quan trọng đến nhà, gia chủ mới bật tiếp khách. Vì vậy, ngoài chức năng xua đi cái nóng, quạt tai voi còn dùng để khẳng định “đẳng cấp”.

Chiếc quạt tai voi lừng lẫy một thời  

Thời bao cấp, hàng hóa hiếm hoi một thì quạt tai voi hiếm hoi 10. Quạt chủ yếu về Việt Nam qua đường “xách tay”. Ông Nguyễn Văn Hùng (Lê Văn Hưu – Hà Nội) kể thời đó những người đi Liên Xô về nước thường tranh thủ “xách” theo rất nhiều đồ dùng. Trong đó có quạt tai voi.

Ngoài ra, quạt tai voi cũng được phân phối giống như quạt con cóc. Quạt được phân phối về các cơ quan để nhân viên bốc thăm cùng nhiều hàng hóa khác như nan hoa xe đạp, săm lốp,…. Khi về cơ quan,  \các sản phẩm được chia theo đầu người bốc thăm.

Nếu không đi Liên Xô hoặc không bốc thăm thành công tại cơ quan, những người lắm tiền vẫn có cơ hội sở hữu quạt tai voi nếu chịu khó giao dịch trên thị trường “chợ đen”. Ông Hùng kể, thời đó, kể cả nếu mua tại “chợ đen”, khách hàng cũng không lo bị chặt chém vì chênh lệch giá không hề cao. Nên với ông Hùng, việc xách hàng mỗi lần từ Liên Xô về để bán lại cho người tiêu dùng kiếm được vài hào lãi làm ông rất vui.

Giống như ông Hùng, nhiều người cao tuổi sống ở thời bao cấp không nhớ chính xác giá của chiếc quạt tai voi.  Tuy nhiên “tôi nhớ giá một chiếc quạt tai voi cao gấp vài lần, thậm chí gấp gần 10 lần một chiếc quạt con cóc”. Thời bao cấp, chiếc quạt con cóc có giá 35 đồng, thấp hơn một chút so với mức lương 60 đồng của nhân viên mới đi làm.

Vì quá gắn bó với thời bao cấp nên cả quạt con cóc và quạt tai voi đều có những câu chuyện đáng nhớ. Nếu quạt con cóc khiến người ta ngỡ ngàng vì khả năng tự đi, tự nhảy bật lên như con cóc thì quạt tai voi lại được nhắc nhiều về độ bền.

Quạt tai voi rất ít khi đổ vì đế được sản xuất từ thép đúc. Mà giả sử nếu có đổ, quạt vẫn không hỏng hóc. Chỉ cần được dựng dậy, quạt lại quay tít như chưa từng có sự cố gì. Không chỉ có vậy, đến bây giờ, người dân vẫn “lưu truyền” câu chuyện có những gia đình đi sơ tán không kịp tắt quạt. Mấy tháng sau trở về nhà, chiếc quạt vẫn chạy tốt.

“Nghỉ hưu” và làm đồ cổ

Thời kỳ những năm đầu của thập niên 90, khi cơ chế bao cấp bị xoá bỏ, hàng hóa đổ vào thị trường ngày càng nhiều với sức cạnh tranh lớn cả về giá cả lẫn tính năng sử dụng. Vì vậy, cả quạt con cóc và quạt tai voi đều bị lép vế và dần lùi vào dĩ vãng.

Tuy nhiên, cho tới ngày nay, quạt con cóc vẫn giữ được chỗ đứng, dù rất khiêm tốn. Trong khi đó, quạt tai voi hoàn toàn biến mất. Có thể thấy, quạt tai voi đã hoàn thành “sứ mệnh lịch sử” của mình một cách xuất sắc và để lại nhiều dấu ấn trong lòng người dùng.

Hiện tại, quạt tai voi đã “nghỉ hưu”. Nhưng điều đó không có nghĩa chiếc quạt bé nhỏ này bị lãng quên. Vẫn nhiều gia đình giữ lại quạt tai voi và xem đó là kỷ niệm đáng nhớ cho một thời kỳ nhiều biến chuyển của đất nước.

Không chỉ có vậy, quạt tai voi luôn trở thành một trong món đồ sưu tập được nhiều người quan tâm. Trên các diễn đàn rao vặt như muare hay ttvnol, thỉnh thoảng các thành viên vẫn thấy ai đó đăng tin mua quạt tai voi làm vật trưng bày. Các thành viên còn lại hướng dẫn khá nhiệt tình nơi bán “đồ cổ” này.

Quạt tai voi được bán online thì ít, đa số đều xuất hiện tại nhà của một số người sưu tập quạt lâu năm. Bát Đàn và Tạ Hiện (Hoàn Kiếm, Hà Nội) là những con phố được nhiều nhà sưu tập quạt tai voi ghé đến khi thăm Hà Nội. Giá bán quạt tai voi hiện tại cũng khá mềm, chỉ dao động trên dưới 500.000 đồng một chiếc. Tuy nhiên, nếu may mắn gặp được vị khách tha thiết muốn sở hữu món đồ này, giá giao dịch có thể vọt lên hàng triệu đồng.

Bảo Linh

Bình luận

Bạn chưa nhập đủ thông tin