Hưởng lợi từ Xayaburi, dư luận Thái Lan vẫn phản đối

(VTC News) - Công tác xây dựng một con đập gây tranh cãi tại Lào - dự kiến ​​sẽ cung cấp năng lượng giá rẻ cho Thái Lan - đã được tiến hành mặc dù dự án chưa nhận được phê duyệt chính thức. Không chỉ Việt Nam và Campuchia, mà ngay cả Thái Lan, nước được coi là hưởng lợi từ dự án này cũng tỏ ra nghi ngại và bày tỏ mong muốn xem xét dự án ở cấp cao hơn.

 

Phóng viên tờ Bangkok Post tuần trước đã đến xem xét khu vực xung quanh đập Xayaburi thuộc hạ lưu sông Mekong và chứng kiến các công trình đường bộ chủ yếu đã được xây dựng, còn người dân đang chuẩn bị di dời đi nơi khác.

 

 

Một vài dân làng nói rằng họ nhận được ít nhất là 15 USD (450 bạt) tiền bồi thường cho việc di dời. Có người đã nhìn thấy xe tải và xe máy xúc mang logo của Ch Karnchang, công ty Thái Lan cùng tham gia vào dự án trị giá 3,5 tỉ USD này với chính phủ Lào, dọn dẹp và phân loại các tuyến đường.

 

Tính đến thời điểm hiện tại, các thành viên của Ủy hội sông Mekong (MRC) bao gồm Thái Lan, Lào, Việt Nam và Campuchia vẫn chưa đi được đến thống nhất về việc phê duyệt dự án này.

 

Không chỉ những nước bị ảnh hưởng trực tiếp như Việt Nam và Campuchia đang phản đối việc xây đập; các nhà môi trường và các nhà hoạt động xã hội cũng quan ngại rằng kế hoạch xây đập đã cố tình bỏ qua những tác động đối với môi trường tự nhiên.


Cuộc điều tra đã cho thấy công tác dọn đường đang được thực hiện trên hơn 30 km từ làng Ban Nara đến làng Ban Talan và Ban Houay Souy, gần nơi dự kiến sẽ xây đập.

 

Theo những người dân sống gần địa điểm xây đập, công tác dọn đường đã bắt đầu từ khoảng 5 tháng trước đây, tức là chỉ một tháng sau khi chính phủ Lào gửi cho MRC những văn kiện cần thiết để yêu cầu tư vấn, trong đó bao gồm một bản đánh giá các tác động tới môi trường.

  

 Những chiếc xe mang logo Ch Karnchang

Từ làng Ban Nara, cách bến tàu Tha Dua khoảng 17km, nơi người ta vượt qua sông Mekong để vào Xayaburi, phải theo một con đường hai làn xe lầy lội chạy song song với dòng sông.

 

Nhưng tới vị trí để rẽ sang Ban Talan và Ban Houay Souy nằm trên sườn núi bên sông, con đường đã được mở rộng đến 5-8 m, mặt đường cứng.


Người ta đã nhìn thấy xe máy xúc đang đào bới bên lề đường, và cách làng Ban Nara khoảng 10 km, hàng chục xe tải và xe máy xúc đang đỗ tại một lán trại được xây dựng tạm bợ. Những xe này mang logo của công ty Ch Karnchang, đơn vị đã thành lập một công ty con tại Lào mang tên Công ty Năng lượng điện Xayaburi để tiến hành việc xây dựng và triển khai dự án xây đập.

 

 Một góc ngôi làng Ban Talan

Xa hơn khoảng 3km, có một trại lớn với máy móc, các thùng nhiên liệu, nhà máy xi măng, quán ăn và các cửa hàng tạp hóa. Người ta đã nhìn thấy một số công nhân tại đây cũng như cách đó 500m, nơi có một trạm kiểm soát đã được dựng lên cùng với tấm biển “Khu vực công trình”, cấm qua lại.

 

Con đường vừa được san bằng dài khoảng 15 km và dừng ở Ban Houay Souy, nơi hiện tại chỉ có thể đến được bằng thuyền.

 

"Họ muốn hoàn thành trước khi mùa mưa đến", một công nhân nói.

 

Nhiều người dân Lào từ các vùng khác đã đến để tìm việc làm. Một số người dựng các cửa hàng tạp hóa, quán ăn, trong khi những người khác trở thành công nhân làm đường hoặc đang chờ đợi công trình xây dựng đập bắt đầu.

 

Một người đàn ông đến từ Viêng Chăn cho biết ông và nhiều người khác từ thủ đô đến đây tìm việc làm. Ông nói rằng họ đã được cho biết rằng một văn phòng sẽ mở vào tháng tới.

 

Việc di dời dân cũng đã sẵn sàng. Tại Ban Talan, dân làng cho biết chính quyền đã đến xem xét và thông báo với họ là sẽ phải di chuyển, nhưng chưa biết được ngày giờ cụ thể. Người dân cũng chia sẻ họ đã được hứa là sẽ có nhà mới, theo sự phân bổ cụ thể của Chính phủ tại một ngọn đồi gần đó.

 

 Gia đình này cho biết, họ đã nhận được thông báo di dời

Họ nói rằng họ cũng được hứa là sẽ được bồi thường 15 USD. Một dân làng nói: "Các nhà chức trách bảo như vậy, nên chúng tôi phải làm".

 

Phía công ty Ch Karnchang không đưa ra bình luận về vấn đề này.

 

Vào tháng 9 năm 2010, Chính phủ Lào kiến ​​nghị lên MRC về việc bắt đầu quá trình phê duyệt dự án xây đập Xayaburi, một trong 11 con đập dự kiến sẽ được xây trên sông hạ lưu sông Mekong. Đây  là bước khởi đầu trong quá trình thực hiện các thủ tục cần thiết cho tất cả các dự án, như quy định trong thỏa thuận đã ký kết giữa các nước thành viên MRC vào năm 1995, theo đó, các dự án phát triển có khả năng tác động xuyên biên giới cần được rà soát và tham khảo ý kiến ​​trước khi tiếp tục.


Theo kế hoạch, dự án đập Xyaburi sẽ bắt đầu các hoạt động thương mại vào tháng 1 năm 2019.

 

 Một máy trộn xi măng trên đường

Vào tháng 2 năm ngoái, Ủy ban Chính sách Năng lượng Quốc gia Thái Lan đã đồng ý thỏa thuận mua bán điện, cho phép nhà cung cấp điện Egat nước này ký hợp đồng với Công ty Năng lượng Xayaburi.  Khoảng 95% trong tổng khả năng cung cấp 1260 MW điện của dự án sẽ được bán sang Thái Lan với mức giá 2,15 bạt một đơn vị điện.

 

Tuy nhiên, Chính phủ cũng như người dân Thái Lan đều cho rằng dự án cần được xem xét kỹ lưỡng hơn. Phản hồi trên Bangkok Post, hầu hết độc giả đều phản đối dự án này và cho rằng không thể vì lợi ích ngắn hạn mà bỏ qua những tổn thất lâu dài về môi trường và tài nguyên. Xu hướng phản đối này cũng tạo ra một làn sóng chỉ trích đối với Ch Karnchang, công ty Thái Lan được coi là hưởng lợi từ dự án.

 

Vũ Mạnh (Theo The Bangkok Post)

Bình luận

TIN TỨC LIÊN QUAN