Hệ thống giáo dục mới: Nên gộp Trung cấp vào Cao đẳng?

(VTC News)- TS Lê Trường Tùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội các trường ĐH, CĐ ngoài công lập đề xuất một hệ thống thống giáo dục mới linh hoạt hơn hiện nay.

Sau bài viết của TS kinh tế Lương Hoài Nam góp ý việc Việt Nam nên chọn lựa mô hình giáo dục Anh để học tập, tòa soạn tiếp tục nhận được ý kiến đóng góp của PGS-TS Trần Xuân Nhĩ - nguyên Thứ trưởng Bộ GD-ĐT đề xuất giáo dục phổ thông chỉ nên kéo dài 11 năm.
Bày tỏ quan điểm về sự cần thiết phải thiết kế lại hệ thống giáo dục quốc dân, TS Lê Trường Tùng - Phó Chủ tịch Hiệp hội các trường đại học, cao đẳng ngoài công lập, Hiệu trưởng đại học FPT gửi đến báo điện tử VTC News bài viết sau:

TS Lê Trường Tùng (Ảnh: Phạm Thịnh) 

TS Lê Trường Tùng (Ảnh: Phạm Thịnh) 

Việc đổi mới cơ bản, toàn diện giáo dục đào tạo bắt đầu từ đổi mới tư duy, đổi mới quản lý nhưng để đổi mới một cách đúng đắn phải bắt đầu từ công việc mang tính cơ bản là xem xét và thay đổi kiến trúc cuả hệ thống giáo dục đào tạo Việt nam.

Thiếu một kiến trúc hợp lý, việc đổi mới giáo dục sẽ tiếp tục mang tính chắp vá.


Mỗi quốc gia có một cấu trúc, một kiến trúc giáo dục đào tạo mà phần lớn nhìn gần giống nhau (nhà trẻ mẫu giáo – tiểu học – trung học – dạy nghề/cao đẳng/đại học).

Giáo dục đào tạo Việt nam sau nhiều thay đổi đang có cấu trúc/kiến trúc chắp vá [1-4-2-1] (không tính nhà trẻ mẫu giáo):  

[1 tiểu – 4 trung – 2 cao – 1 đại]

[1 tiểu] là 1 hệ Tiểu học, [4 trung] là 4 hệ Trung học cơ sở, Trung học phổ thông, Trung cấp chuyên nghiệp và Trung cấp nghề, [2 cao] là 2 hệ Cao đẳng nghề và Cao đẳng chuyên nghiệp, [1 đại] là 1 hệ Đại học - bao gồm cả đại học và sau đại học.

Thời gian học hết trung học phổ thông là 12 năm, thời gian để có bằng cao đẳng/cao đẳng nghề là thêm 3 năm sau phổ thông, thời gian có bằng đại học là thêm 4-5 năm sau phổ thông.

Cộng với 6 năm đầu đời sẽ ra tuổi có bằng cấp tương ứng: 18, 21, 22-23 tuổi để có bằng trung học phổ thông, cao đẳng và đại học.
Hệ thống giáo dục Việt  Nam hiện nay cần cấu trúc lại gọn gàng và linh hoạt hơn

Hệ thống giáo dục Việt  Nam hiện nay cần cấu trúc lại gọn gàng và linh hoạt hơn

Kiến trúc mang tính chắp vá này cần phải thay đổi cơ bản đáp ứng 5 mục tiêu:

Phù hợp với hội nhập quốc tế, tương thích với nhiều quốc gia, đảm bảo tính chuyển đổi, sử dụng được tài nguyên học tập quốc tế và trao đổi giáo dục quốc tế.

Định hướng nghề nghiệp, phân luồng nghề nghiệp sớm, giải quyết tâm lý xã hội đang đổ xô chen chúc vào cửa đại học.

Liên thông các cấp học trong nước mềm dẻo, dễ dàng.

Giảm thời gian vào đời, hướng tới việc học suốt đời.

Quản lý về mặt nhà nước thuận lợi, không chồng chéo.

Trong các dự thảo đề án đổi mới giáo dục có nhắc sơ bộ đến việc gộp hệ nghề và hệ chuyên nghiệp nhưng không đưa ra được kiến trúc phù hợp. Và liệu có kiến trúc giáo dục nào đáp ứng được cả 5 mục tiêu nêu trên hay không?
Hệ thống giáo dục mới linh hoạt hơn, gọn nhẹ hơn 

Hệ thống giáo dục mới linh hoạt hơn, gọn nhẹ hơn 

Một phương án kiến trúc đáp ứng được cả 5 mục tiêu trên là kiến trúc [1-1-1-1] thay cho kiến trúc [1-4-2-1]:

[1 tiểu - 1 trung - 1 cao - 1 đại]
-    [1 tiếu] là 1 cấp tiểu học, thời gian là 5 năm.
-    [1 trung] là 1 cấp trung học, thời gian là 4 năm.

9 năm này theo mô hình 5 năm Primary + 4 năm Secondary trong hệ thống giáo dục của nhiều nước theo mô hình Anh, được áp dụng rộng rãi tại các nước khối thịnh vượng chung. Học xong 9 năm có bằng tốt nghiệp văn hoá phổ thông.


-    [1 cao] là cao đẳng, thời gian học 3 năm. Không phân biệt 2 hệ cao đẳng nghề và cao đẳng  chuyên nghiệp (cao đẳng “không nghề”).

Việc không còn trung học phổ thông, trung cấp chuyên nghiệp, trung cấp nghề là một thay đổi quan trọng.

Trung học phổ thông được thay bằng 2 năm “dự bị đại học” (Pre-University) dành cho những ai mong muốn học đại học, 2 năm dự bị này học theo định hướng chuyên môn qua các môn tự chọn để sau đó lấy kết quả xét tuyển hoặc thi tuyển vào các trường đại học, và cũng để giảm bớt thời lượng học đại học sau này.

Trung học chuyên nghiệp/trung học nghề được gộp chung và đưa thành giai đoạn đầu (1.5 năm) của Cao đẳng.

Học sinh học xong lớp 9 (xong phổ thông) có thể phân luồng học Cao đẳng luôn thay cho hướng học Dự bị đại học. Học xong giai đoạn đầu 1.5 năm của Cao đẳng (trung cấp trước đây) được nhận bằng Cao đẳng (Diploma) và có thể đi làm sớm, học thêm giai đoạn 2 của Cao đẳng (1.5 năm) nhận bằng Cao đẳng Nâng cao (Higher Diploma).

Có bằng Cao đẳng Nâng cao có thể học tiếp liên thông đại học (2 năm) nếu muốn hoàn thiện học vấn.  

Đây là mô hình áp dụng ở nhiều nước. Hiện nay Singapore hàng năm đều sang Việt nam tuyển học sinh học hết lớp 9 sang Singapore học Polytechnic (Cao đẳng) là theo mô hình này.


Nếu hiện nay xong lớp 12 mới vào đại học, trượt đại học mới vào cao đẳng thì theo mô hình mới [1111],  sau 9 năm có nhánh rẽ cao đẳng.

[1 đại] là đại học, thời gian học 3-4 năm thay cho 4-5 năm hiện nay. Việc giảm 1 năm học đại học nhờ đã có kiến thức trong 2 năm học dự bị đại học. Với sinh viên có bằng Cao đẳng Bậc cao, thời gian học liên thông đại học là  2 năm bổ sung.

Việc đào tạo Thạc sỹ, Tiến sỹ không có gì thay đổi. Việc liên thông các cấp độ học và các chương trình học được thực hiện theo hình thức “chuyển đổi tín chỉ” – tức chuyển đổi một số nội dung đã học để bớt đi một số môn và thời gian học khi chuyển sang chương trình học cao hơn hoặc chương trình khác.

Với quan niệm liên thông này, việc liên thông được tiến hành tự do, mềm dẻo giữa các ngành và các cấp học. 


Hệ thống trường học sẽ quy hoạch lại để chỉ còn trường Tiểu học, trường Trung học, trường Cao đẳng và trường Đại học (không tính các trung tâm dạy nghề ngắn hạn).

Chương trình phổ thông được thiết kế lại thành hệ 9 năm. Việc học dự bị đại học được thực hiện tại trường Trung học.

Với kiến trúc giáo dục hiện tại, sẽ gộp trường Trung học Cơ sở và Trung học Phổ thông thành trường Trung học, gộp trường Trung cấp vào trường Cao đẳng.   

Kiến trúc mới  [1 tiểu - 1 trung - 1 cao - 1 đại] đáp ứng được cả 5 mục tiêu nêu trên. Bộ Giáo dục sẽ quản lý nhà nước về giáo dục phổ thông trở xuống. Bộ Đại học quản lý đào tạo sau phổ thông (cao đẳng – đại học).

Tuổi để có bằng phổ thông là 15 (trước đây là 18), tuổi có bằng Cao đẳng/Cao đẳng Nâng cao là 17-18 (trước đây là 21), tuổi có bằng đại học là 20-21 (trước đây là 22-23).

Thanh niên vào đời sớm hơn phù hợp với tiêu chí sinh học giới trẻ hiện nay, việc giảm thời gian học ngoài cái lợi là giảm chi phí xã hội còn tăng được thời gian cống hiến của cá nhân, và đất nước có thêm nguồn lao động trẻ. 

Độc giả có đồng ý với quan điểm của tác giả? Hãy gửi ý kiến bình luận cho chúng tôi theo ô thảo luận cuối bài viết để làm sáng tỏ vấn đề rất lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến tương lai đất nước này.


TS. Lê Trường Tùng
    

Bình luận

TIN TỨC LIÊN QUAN