• Zalo

Gặp lại người quay thước phim cuối cùng về Bác Hồ

Thời sự Thứ Tư, 19/05/2010 03:15:00 +07:00

(VTC News) - Hai nhà quay phim Nguyễn Thanh Xuân và Trần Anh Trà đã gạt nước mắt, nén đau thương để thực hiện những thước phim cuối cùng về Người.

(VTC News) - Ngày Bác mất, hai nhà quay phim quân đội là Nguyễn Thanh Xuân và Trần Anh Trà đã gạt nước mắt, nén đau thương để thực hiện những thước phim cuối cùng về Người. Và những thước phim ấy đã làm xúc động hàng triệu trái tim người con đất Việt...

Tình cờ bén duyên cùng điện ảnh

Trong chuyến công tác về Nam Đàn, tôi may mắn được gặp ông, một trong hai người quay phim ghi lại những hình ảnh sau cùng trước khi Bác Hồ mất. Ông là Trung tá Nguyễn Thanh Xuân (SN 1931), trú tại xóm Liên Sơn 1, xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, Nghệ An.

Ông Xuân kể, gần 30 năm cầm máy quay phim, với ông kỷ niệm nào cũng đáng nhớ, nhưng có lẽ quý nhất là những ngày ông thực hiện nhiệm vụ thiêng liêng: ghi lại hình ảnh cuối cùng của Bác.

Ông Nguyễn Thanh Xuân, một trong hai người quay những thước phim cuối cùng về Bác Hồ.


Ông Xuân kể, năm 1952 ông lên đường nhập ngũ, nhận nhiệm vụ tại đơn vị Công binh 151 thuộc Sư đoàn pháo binh 351. Năm 1959, nhân kỷ niệm 15 năm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam, Tổng cục Chính trị tiến hành quay thước phim đầu tiên mang tên "Dưới cờ quyết thắng". Khi đó ông Xuân đang là tiểu đội trưởng. Theo bố cục của phim thì tiểu đội công binh của ông phải đóng một đoạn ngắn trong bộ phim này, thế rồi Sư đoàn cử ông đảm nhiệm làm một vai diễn.

Thời gian sau, đoàn điện ảnh Quân đội được thành lập, cấp trên cần người trong lĩnh vực công binh nên ông đã được điều động sang phụ trách phục vụ thuốc nổ, súng đạn và khói lửa cho những cảnh quay trong phim.

Có được điều kiện tiếp xúc với điện ảnh, ông Xuân bén duyên rất nhanh, thậm chí còn học "lỏm" được cách quay chiếc máy Convat lúc bấy giờ. Khi Mỹ mở rộng cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc, ông Xuân được giao phụ quay rồi không lâu sau đó được đưa lên quay chính về sự chống trả kiên cường của quân và dân ta trước các trận ném bom của Mỹ, qua chiếc máy quay Convat Nga số hiệu 67083.

Hình ảnh Bác sẽ sống mãi với non sông Việt Nam, ảnh chụp lại tại Bảo tàng Nghệ An ngày 16/5/2010.

Bộ phim đầu tay của ông nói về Tiểu đoàn anh hùng Nguyễn Viết Xuân - Quân khu 4, mang tựa đề “Nhằm thẳng quân thù, bắn!”. Lần lượt các tác phẩm tiếp theo: “Chúng con nhớ Bác”, “Quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ”... các cảnh quay ở chiến trường Quảng Trị, Tây Nguyên cùng đồng đội lần lượt xuất xưởng.

Năm 1969, khi đã là một trong những tay máy cừ khôi của Điện ảnh Quân đội, ông được điều đi quay các tư liệu mật, trong đó có nhiều lần ông được cử đi quay phim về Bác Hồ như: Bác về thăm trận địa pháo binh, thăm Bộn đội Hải quân, hình ảnh Bác đội mũ sắt cầm thuốc lá đi chia cho các chiến sỹ pháo binh…

Nhiệm vụ thiêng liêng và vinh quang

Ngày 26/8/1969, ông cùng nhà quay phim Trần Anh Trà (người miền Nam, chủ nhiệm phim Nguyễn Hữu Vân và lái xe Hoàng Hè của điện ảnh Quân đội) nhận được chỉ đạo của Tổng cục Chính trị chuẩn bị lên đường làm nhiệm vụ. Chưa bao giờ, ông Xuân rơi vào tâm trạng hồi hộp như vậy. Bởi không giống như những lần trước, lần này ông chỉ biết được phải luôn trong tư thế sẵn sàng lên đường bất cứ lúc nào mà không biết nhiệm vụ cụ thể sẽ làm gì.

Hai ngày sau (28/8/1969), ông Xuân cùng đồng nghiệp tiếp tục nhận được lệnh chuẩn bị 4 máy quay phim nhằm đề phòng trục trặc. "Khoảng 1h sáng ngày 29/8, tất cả được lệnh xuất phát từ Tổng cục Chính trị đến Phủ Chủ tịch, khiến linh tính báo cho biết mình sắp làm nhiệm vụ trọng đại. Vì đây là lần đầu tiên tôi được phép vào Phủ Chủ tịch", ông Xuân nhớ lại.

Vừa xuống xe, đồng chí Vũ Kỳ, Thư ký riêng của Bác ra thông báo tình hình sức khỏe của Bác rất xấu, đồng thời bảo anh em nghỉ ngơi lấy lại sức khỏe, khi nào cần gọi gấp phải có mặt kịp thời. Lúc này, ông Xuân cùng ông Trà mới biết được trọng trách của mình. Từ giây phút đó, ông Xuân rất lo lắng.

Đúng 9h49 phút ngày 2/9/1969, Bác mất trong niềm tiếc thương vô hạn của đồng bào cả nước. Ảnh tư liệu do nhân vật cung cấp. 

Đến sáng ngày 1/9, Thư ký riêng của Bác thông báo sức khỏe Bác đã đỡ hơn, ăn được 2 thìa cơm từ tay Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Bác đang cố gắng ngày mai (2/9) ra đón Tết độc lập với đồng bào.
Thông tin này làm cho tinh thần mọi người phấn chấn chưa lâu thì chiều cùng ngày đồng chí Vũ Kỳ quay trở ra thông báo hung tin: các đồng chí chuẩn bị làm nhiệm vụ.
"Đến 9h47 ngày 2/9, khi Bộ Chính trị đang họp thì có người chạy lên báo với đồng chí Lê Duẩn rằng Bác đã trút hơi thở cuối cùng. Cả hội trường như chết lặng trước tin vị cha già kính yêu của dân tộc đã ra đi", ông Xuân nhớ lại.

Lúc đó, ông cùng với đồng nghiệp Trà mới được tiếp xúc với Bác và cố nuốt nước mắt vào tim để thực hiện những cảnh quay trong tiếng khóc nghẹn ngào của những vị lãnh đạo Nhà nước như Lê Duẩn, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp, Trường Chinh khi ấy cũng đang túc trực bên Người.

 Chiếc máy quay Convat Nga số hiệu 67083 đồng hành cùng ông Xuân ở những thước phim cuối cùng về Bác. Ảnh do nhân vật cung cấp.

Khoảng 11h trưa, nhóm quay phim tiếp tục vào Bệnh viện 108 để quay cảnh các bác sĩ người Nga thực hiện các quy trình bảo quản thi hài Bác. Sau đó, những thước phim này được giao lại cho Trung tá Dương Minh Đậu, Giám đốc xưởng phim để quản lý, bảo mật.
Sáng 2/9/1969, cuộc mít tinh chào mừng Quốc khánh vẫn diễn ra bình thường trước sự hân hoan của hàng vạn người dân ở Thủ đô. Chỉ có điều, không ai được nhìn thấy Bác trên khán đài nữa.

"Khi nhóm quay thực hiện những thước phim này, ai cũng không kìm nén được đau thương và nước mắt. Riêng tôi phải cố gắng lắm để không bật ra tiếng khóc vì biết đây là những thước phim vô cùng quý giá của dân tộc. Tuy vậy, thước ngắm của chiếc máy quay ướt vì nước mắt rơi", những hình ảnh xưa như vẫn đang hiện rõ mồn một trước mắt ông Xuân.

Những năm sau đó, mặc dù là người quay phim nhưng ông và đồng nghiệp Trần Văn Trà chưa một lần được xem lại những hình ảnh do chính mình quay. Vì thế, điều làm ông băn khoăn và day dứt nhất là trong lúc quá xúc động và đau thương vì sự mất mát lớn của dân tộc, ông có quay được những thước phim chất lượng hay không?

Năm 1990, sự mong mỏi của ông đã được giải đáp. Những thước phim quý giá của ông Xuân và ông Trà được đại tá Phạm Quốc Sinh phối hợp với ông Vũ Kỳ cho công bố đầy đủ trong bộ phim: “Những giây phút cuối cùng của Bác Hồ”. Khi bộ phim được phát trên truyền hình, ông Xuân đã bật khóc. Và bộ phim đã thật sự gây xúc động cho hàng triệu trái tim Việt Nam.

Hiện ông Xuân đã về hưu và sinh sống tại Làng Sen (Kim Liên, Nam Đàn, Nghệ An).  Gần bước sang tuổi 80, trong căn nhà nhỏ của mình, ông Xuân vẫn dành một vị trí trang trọng lập bàn thờ Bác Hồ. Ông Xuân bảo, cứ đến ngày sinh nhật Bác, lòng ông lại trào dâng xúc động khi nghĩ đến hình ảnh những giây phút cuối cùng của Người...


Hồng Thắng
Bình luận

Bạn chưa nhập đủ thông tin

Cùng chuyên mục

Đọc nhiều