Các nhà khảo cổ khai quật được gì ở Thiên hạ đệ nhất hùng quan?

(VTC News) - Bảo tàng Lịch sử Quốc gia vừa phối hợp với Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế; Sở Văn hóa và Thể thao TP Đà Nẵng tổ chức công bố kết quả khai quật khảo cổ học tại di tích Hải Vân Qua, nơi được mệnh danh là Thiên hạ đệ nhất hùng quan (thuộc giáp ranh giữa tỉnh Thừa Thiên - Huế và TP Đà Nẵng).

Tối 24/8, trả lời PV VTC News, TS. Phan Thanh Hải - Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế cho biết, cùng ngày, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia vừa phối hợp với Trung tâm và Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Đà Nẵng tổ chức công bố các kết quả khai quật khảo cổ học tại di tích Hải Vân Quan.

Tại buổi công bố, các đơn vị chuyên môn cho biết, sau hơn 4 tháng nghiên cứu và khai quật khảo cổ trên diện tích gần 900 m2 các nhà khảo cổ làm xuất lộ hoàn toàn các dấu tích nền móng kiến trúc còn lại của di tích Hải Vân Quan thời Nguyễn như: Bậc cấp, lối đi của hai cổng, hệ thống tường thành, pháo nhãn cùng dấu vết nền móng kiến trúc nhà Trú Sở và Vũ Khố.

Cac nha khao co khai quat duoc gi o Thien ha de nhat hung quan? hinh anh 1

 Đoàn các nhà khoa học khảo sát di tích Hải Vân Quan. (Ảnh: TS. Phan Thanh Hải)

Cac nha khao co khai quat duoc gi o Thien ha de nhat hung quan? hinh anh 2

 Ông Nguyễn Dung - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế cùng đoàn khảo sát di tích Hải Vân Quan.

Ngoài ra, trong quá trình khai quật, các nhà khảo cổ cũng làm phát lộ nhiều dấu tích kiến trúc được xây dựng trong giai đoạn từ 1946 đến 1975, khi quân đội Pháp và Mỹ đồn trú tại đây. 

Tại cổng Thiên hạ đệ nhất hùng quan có kích thước cổng rộng 7,9m, cao 6,52m, dày 4,79m; vòm cổng rộng 3,47m, cao 4,55m. Nền cổng lát đá sa thạch, mép ngoài bó vỉa bằng hàng gạch vồ dựng nghiêng. Tiếp đến là lớp đá dăm nhỏ đầm chắc với vôi hàu. Trước cổng, khoảng sân rộng 7,9m, dài 7,1m được đầm chặt bằng đất cát và đá núi loại nhỏ, mặt sân nền bằng vữa hàu truyền thống (dày 0,2m). 

Phía trước nền sân là lối đi của đường thiên lý từ Kinh đô Huế vào cổng Thiên hạ đệ nhất hùng quan. Lối đi này rộng 4,8m, chạy men theo hướng Đông Bắc lên sườn núi phía Tây của ngọn Hải Vân Sơn.

Trong quá trình khảo sát, cách cổng Thiên hạ đệ nhất hùng quan khoảng 300m về phía Đông Bắc cũng phát hiện dấu tích đường thiên lý từ Kinh đô Huế về Hải Vân Quan qua cổng Thiên hạ đệ nhất hùng quan. Đường thiên lý rộng từ 2,6m đến 2,8m, men theo sườn núi. 

Cac nha khao co khai quat duoc gi o Thien ha de nhat hung quan? hinh anh 3

 Các nhà khoa học kiến nghị phương án bảo tồn, tôn tạo di tích Hải Vân Quan. (Ảnh: TS. Phan Thanh Hải).

Cổng Hải Vân Quan hiện vẫn còn giữ nguyên kết cấu với kích thước cổng cao 6,45m, rộng 7,9m, lòng cổng rộng 3,48m, được xây cuốn vòm bằng gạch vồ, chân bó đá Thanh, nền lát đá sa thạch... 

Trong khoảng thời gian từ 1946 đến 1975, khi quân đội Pháp, Mỹ và chính quyền Sài Gòn đồn trú tại di tích Hải Vân Quan đã xây dựng mới tại đây hệ thống nhà ở, đồn bốt, lô cốt, công sự, ụ súng... làm thay đổi hoàn toàn bố cục mặt bằng nguyên gốc của di tích. Ngoài ra, xung quanh Hải Vân quan, quân đội Mỹ cũng xây thêm 5 chiếc lô cốt tại các vị trí xung yếu để bảo vệ cứ điểm này.

Do vậy, dấu vết về di tích Hải Vân Quan hiện hữu trên mặt đất ngày nay, ngoài hai cổng Hải Vân Quan và Thiên hạ đệ nhất hùng quan còn lại từ thời Nguyễn (năm 1826) thì chủ yếu là những dấu tích xây dựng mới hoặc được cải tạo trong giai đoạn 1946 - 1975. 

Trong quá trình khai quật, các nhà khảo cổ thu thập được một số loại di vật, gồm: Vật liệu gạch, ngói, mảnh vỡ các loại hình đồ sành, sứ, gốm men, đồ đất nung và mảnh bia đá thời Nguyễn; các đồ sinh hoạt được làm bằng sắt, inox và thủy tinh của binh lính quân đội Pháp, Mỹ.

Cac nha khao co khai quat duoc gi o Thien ha de nhat hung quan? hinh anh 4

 

Cac nha khao co khai quat duoc gi o Thien ha de nhat hung quan? hinh anh 5

 Các dấu tích khảo cổ tại di tích Hải Vân Quan.

Sau khi được phân loại, xử lý bảo quản, gắn chắp, giám định niên đại… bộ sưu tập hiện vật này sẽ cung cấp thêm nhiều thông tin khoa học để phục vụ hiệu quả cho công tác thiết kế, tu bổ, tôn tạo, phục hồi di tích và phát huy trưng bày tại di tích này. 

Từ kết quả khai quật, các nhà khảo cổ kiến nghị với cơ quan chức năng tỉnh Thừa Thiên - Huế và TP Đà Nẵng cần có giải pháp, thiết kế tôn tạo, phục hồi di tích Hải Vân Quan theo mặt bằng kiến trúc thời Nguyễn với chức năng như một pháo đài quân sự đặc biệt. Từ đó, tháo dỡ những kiến trúc xây mới trên nóc hai cổng Hải Vân Quan và Thiên Hạ Đệ Nhất Hùng Quan, cũng như các công trình bên trong khu di tích.

Đồng thời, phục hồi lại hệ thống tường thành, ụ súng Thần công, bậc cấp, đường đi qua hai cổng; phục hồi kiến trúc nhà Trú Sở và Vũ Khố làm nơi đón tiếp khách tham quan và thiết kế trưng bày bảo tàng giới thiệu lịch sử hình thành và biến đổi của di tích. 

Bên cạnh đó, các chuyên gia cho rằng cần nghiên cứu, bảo tồn và tôn tạo các lô cốt, hầm ngầm thời Pháp, Mỹ, xem đây như là những chứng tích lên án chiến tranh và phản ánh những giai đoạn biến đổi qua các thời kỳ lịch sử của di tích. Cần cải tạo không gian xung quanh di tích, tạo cảnh quan, xây dựng cơ sở hạ tầng, các công trình phục vụ du lịch để di tích trở thành một điểm đến hấp dẫn cho du khách.

>>> Đọc Thêm: Lộ diện hàng loạt hiện vật trăm năm chìm dưới 'thiên hạ đệ nhất hùng quan'

NGUYỄN VƯƠNG
Bình luận
® GƯƠNG MẶT THƯƠNG HIỆU
Nam Phuong Vietinbank Vinamilk Benh vien da khoa Phu Tho Borona
BVB Sungroup Agribank Him Lam Saigon Co.op
vin VietinBank Agribank Him Lam Novaland
Petro Hung Thinh EVN TTC Land Novaland