Về thăm làng Nôm: Nguyên vẹn dấu xưa

   Mệt mỏi với ồn ào của đô thị muôn đắm mình trong không gian của làng quê thuần Việt thì làng Nôm (xã Đại Đồng, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên) là một lựa chọn thú vị.

 Nằm cách phố Hiến (thành phố Hưng Yên) nức tiếng một thời hơn năm chục cây số, đi qua những con đường nhựa mới xen những đoạn đường đất mịt mù bụi đỏ là được thụ hưởng không gian thân mật của ngôi làng cổ đã nằm yên ổn hàng trăm năm nay tại đây. Làng Nôm với dấu tích xưa cũ làm người ta thêm tin bên cạnh sự “bê tông hoá” rầm rộ với những ngôi nhà cao tầng mọc lên như nấm, những mái chùa cong lai tạp hay những cổng làng vôi ve màu sắc, dấu tích hoài niệm vẫn trụ lại giữa vòng xoáy khắc nghiệt đó.

 

 

 

Bình yên những nếp nhà xưa

Làng Nôm vẻn vẹn có hơn 700 nhân khẩu. Theo những người già trong làng kể lại, xưa kia làng Nôm được hình thành từ đầu Công nguyên và đến thế kỷ XV thì dân cư bắt đầu tập trung đông đúc, tại ngôi làng đã có những dòng họ sinh sống nhiều đời như: Tạ, Lê, Phùng, Ðan… Ðây từng là nơi vua đúc tiền đồng, đến nay dân làng chủ yếu sống bằng nghề nông. Khác với làng cổ Ðường Lâm nổi tiếng đã chuyển mình theo nhịp điệu thương mại hóa với những dịch vụ du lịch, làng Nôm vẫn nguyên vẹn dấu xưa. Lối kiến trúc cổ kính hài hoà với cảnh quan thiên nhiên mang đậm truyền thống của một làng quê.

Nơi đây là một quần thể di tích gồm: đình, đền, chùa, cổng làng, chợ, những ngôi nhà cổ… dấu tích còn mãi với thời gian. Ấn tượng đầu tiên về làng Nôm là mọi con đường trong làng đều được lát gạch đỏ quanh co, xưa là gạch góp của dân mỗi khi nhà nào có con gái lấy chồng làng khác hay có người đỗ đạt về vinh quy bái tổ. Cổng làng sừng sững được xây dựng bề thế gồm bốn trụ vuông với những họa tiết hình rồng tinh xảo. Vòm cổng được đắp một đại từ gồm ba chữ: “Ðồng Cầu Nôm” phủ màu của thời gian, rêu mốc. Ðây chính là sự khác biệt dường như không thể tìm thấy được ở một ngôi làng nào khác thuộc các làng quê vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Qua cổng làng không gian như tĩnh lặng bởi một hồ nước quanh năm trong xanh có mạch nối với dòng sông Nguyệt Ðức ở phía Ðông. Theo cách tính duy tâm, làng Nôm thịnh về phong thủy. Lấy nguồn nước làm trọng, những mái nhà xám cổ san sát nhau quay ra hồ. Dù cả làng chỉ còn khoảng chục ngôi nhà cổ nguyên vẹn song những ngôi nhà sang sửa lại vẫn theo nếp cũ, không vì thế mà trở nên thô kệch. Dường như từ xa xưa, người làng đã tính toán rất kĩ, nhà ở từng khu vực phải như thế nào để có bóng mát về mùa hạ, ấm về mùa đông.

 

 


Cây cỏ cũng đủ loại từ cây cổ thụ đến những cây mọc lùm bụi um tùm. Tất cả đều toát lên một đời sống tự nhiên, hồn hậu và thuần khiết hồn Việt. Những ngôi nhà cứ mở cửa thoáng quanh năm dù có phần xuống cấp nhưng lúc nào cũng sạch sẽ không một vết bụi, đây là minh chứng cho một thời kỳ hưng thịnh của làng. Khách đến thăm nhà, người dân sẵn sàng đón tiếp, giới thiệu, ai muốn nghỉ qua trưa có thể nhờ nhà chủ nấu dư ra chút cơm rau muống hay canh cua với cà. Họ chất phác, gần gũi đủ để khách phương xa dù đến lần đầu cũng không có cảm giác xa lạ mà gần gụi, bình yên như ngay chính nhà ông bà mình.

Bên trong những nếp nhà, trầm tích văn hóa của làng Nôm xưa vẫn được lưu giữ nguyên vẹn. Theo người dân cho biết, nơi đây nhiều lễ hội truyền thống vẫn được duy trì như: Hội làng vào ngày 12 tháng giêng âm lịch hàng năm. Trong ngày hội làng con cháu các dòng họ dù ở bất kỳ nơi đâu, xa hay gần, trong nước hay nước ngoài đều được hội tụ đông đủ. Khi ấy đàn ông đến tuổi 55 được khao lão để mừng lộc thọ phải làm một mâm cỗ mang ra đình lễ thánh để các ngài chứng giám và mở tiệc linh đình khao cả dòng họ. Ngoài ra có lễ Tế xuân 13 tháng giêng, 15 tháng giêng lễ Thượng nguyên, 15 tháng tư lễ Trung nguyên, 17 tháng 7 lễ Hạ nguyên, 21 tháng chạp lễ Tất niên. Lễ hội có múa rối nước, rước rắn, rước sắc phong và rước thánh. Những ngày hội làng không chỉ là dịp quy tụ con em địa phương xa gần, mà còn thu hút rất đông du khách thập phương đến thăm quan và dự lễ hội.

 

 

 

Những di sản tâm linh quý báu

Theo tục khách lạ tới chơi làng, điểm dừng chân đầu tiên của chúng tôi là tới đình Tam Giang thắp hương xin phép tổ tiên. Tương truyền ngôi đình thờ Ðức Thánh Tam Giang là tướng dưới thời hai Bà Trưng, có công đánh giặc cứu dân, cứu nước và hiển linh giúp Lê Ðại Hành đánh thắng quân Tống sau được vua sắc phong là “Hộ Quốc Phúc Thần”. Cây đa cổ thụ hàng trăm năm tuổi, tỏa bóng mát cho cả một khoảng sân đình rộng lớn. Ðúng như nếp sống làng xã Việt cổ, gần đình là giếng làng được xếp bằng những vỉa đá đã phủ rêu xanh, người dân vẫn khen nước ở đây xưa vừa trong vừa ngọt.

Bắc ngang qua dòng sông Nguyệt Ðức là cây cầu đá với kiến trúc độc đáo nối đường làng với chợ Nôm và chùa Nôm (hay còn gọi là chùa Linh Thông cổ tự). Cầu đá được ghép bằng những phiến đá lớn, hai bên thành cầu chạm khắc hình đầu rồng, cầu có các trụ đá chống đỡ thường chỉ dành cho người đi bộ, xe ngựa xưa và xe tải nay đều không được đi qua. Sang bên kia cầu đá là đến chợ Nôm, chợ Nôm vẫn họp theo phiên cũ vào những ngày kết là 1-4-6-9. Cứ đến phiên lại tấp nập kẻ bán người mua. Ngay cạnh chợ là ngôi chùa Linh Thông cổ kính đứng uy nghiêm như bất chấp sự băng hoại của thời gian.

 

 


Ðiểm đặc biệt hấp dẫn du khách của chùa Nôm chính là khung cảnh thiên nhiên thoáng đãng, rộng rãi với nhiều công trình kiến trúc đặc sắc và hai hồ nước, một nằm bên cạnh lầu chuông, một nằm phía sau hồ với Lầu Quan Âm ở giữa. Lầu Quan Âm tựa như một đài sen nguy nga, lộng lẫy. Ðược dẫn vào bằng cây cầu đá hình cánh cung mô phỏng cây cầu Nôm cổ, phía trước cầu là hai tháp Cửu phẩm liên hoa bằng đồng tạo thành một cụm kiến trúc thống nhất làm mãn nhãn người xem. Bước qua cổng chùa rộng lớn là không gian tĩnh lặng và thanh tịnh nơi cửa phật làm cho người ta có cảm giác như đang lạc vào cõi Phật. Theo truyền thuyết, xưa kia chùa Nôm nằm giữa một rừng thông cổ thụ, trên có một cái am nhỏ. Tam quan cổ kính dưới bóng cổ thụ cùng lầu chuông và lầu trống nằm đối xứng hai bên. Ở lầu chuông ấy, ngày ngày tiếng chuông được thỉnh lên như một âm vang trong trẻo điểm xuyết vào sự yên bình của ngôi chùa cổ.

Hiện nay, chùa Nôm còn lưu giữ được hơn 100 pho tượng Phật bằng đất tuyệt đẹp hàng trăm năm tuổi. Nhà sư trụ trì Thích Ðại Ðồng chùa Nôm cho biết: “Qua nhiều trận lụt lịch sử, dù mực nước gần chạm đến nóc chùa thì sau những trận lụt đó, những pho tượng đất nung ở chùa vẫn còn nguyên vẹn, giữ được tất cả sơn son thiếp vàng rất đẹp. Ðó là điều kì diệu mà khoa học chưa giải thích được”. Các pho tượng được tạc ở nhiều trạng thái, tư thế và chủ đề khác nhau. Dưới Ban Ðức Ông của chùa còn có một hầm bí mật, trong chiến tranh thực dân Pháp, các chiến sĩ giải phóng đã chọn nơi này làm căn cứ địa. Ðến với chùa Nôm, du khách còn được chiêm ngưỡng khu vườn mộ tháp bằng đá ong nằm bên cạnh ngôi chùa cổ. Trải qua bao biến đổi thăng trầm của lịch sử, những tòa tháp đá vẫn đứng vững như thách thức với thời gian. Chùa Nôm đã được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia từ năm 1994.

Với không gian cổ kính yên bình, cùng những giá trị văn hoá vật thể và phi vật thể vẫn được lưu giữ nguyên vẹn, làng Nôm đã trở thành điểm đến thăm quan du lịch của nhiều du khách thập phương trong và ngoài nước muốn tìm hiểu những nét văn hoá cổ xưa, muốn tìm về những hoài niệm, những vẻ đẹp bình dị dân dã không thể tìm thấy được ở những làng quê khác.

Đinh Nha Trang


Bình luận

TIN TỨC TRONG NGÀY NÊN ĐỌC

Tin tuc trong ngay hom nay

Tin tức trong ngày mới