TRUYỀN HÌNH QUỐC TẾ

Quyết định thu phí hai tờ báo online hàng đầu thế giới Times và Sunday Times của ông trùm truyền thông Rupert Murdoch được coi là một bước đi táo bạo và mạo hiểm. Nó quay lưng lại với xu thế “mọi thông tin đều miễn phí” của thời đại Internet nhưng nếu thành công, đó sẽ là cuộc cách mạng làm thay đổi diện mạo của báo chí toàn cầu.

Sự bùng nổ của Internet đi kèm với sự tự do tìm kiếm và phát tán thông tin miễn phí đã khiến cho ngành báo, bao gồm cả giấy và điện tử, đứng giữa hai con đường: một là phá sản, và hai là phải biến thái để tồn tại. Hơn một năm qua, Rupert đã nhiều lần lên tiếng chỉ trích Google và các trang web khác “ăn cắp” trắng trợn những nội dung được đăng tải trên các tờ báo lớn của ông. Ông đã quyết định thu phí các tờ báo online của mình, đặc biệt là Times và Sunday Times kể từ tháng 6/2010, theo đó mỗi độc giả phải trả 2 bảng Anh mỗi tuần còn những người đặt báo giấy sẽ được xem miễn phí tất cả các nội dung online. Rupert Murdoch bên cạnh đó còn thuyết phục, thậm chí gây áp lực với các tờ báo khác để họ đồng tâm hiệp lực với ông. Theo Rupert, nếu tất cả các tờ báo đều thu phí thì độc giả sẽ không còn con đường nào khác là phải trả tiền cho những gì mà họ cần.

Bảo vệ ngành báo chân chính hay thỏa mãn niềm kiêu hãnh?

Dường như tất cả các tờ báo đều hoặc phản đối, hoặc phớt lờ lời kêu gọi của Rupert. Họ cho rằng việc thu phí báo online là hết sức viển vông. Internet là một kho thông tin vô hạn của toàn thế giới, trên Internet bất cứ thứ gì cũng có, vậy ai sẽ trả tiền để mua những thông tin mà họ hoàn toàn có thể tìm miễn phí với Google? Người sử dụng Internet lâu nay đã quá quen với việc đọc thông tin miễn phí trên mạng nên nếu bị chặn ngay khi vừa truy cập, họ sẽ lập tức rời bỏ trang tin đó trước khi kịp tìm hiểu xem đằng sau bức tường có gì thú vị. Số lượng người truy cập giảm nhanh chóng đồng nghĩa với ranking (xếp hạng) của website trượt dốc, giá trị quảng cáo trên trang theo đó cũng giảm xuống, trang báo – một phương tiện truyền thông đại chúng – lúc này sẽ không khác gì một cái ao bị bao bọc bởi những bức tường cao và chắc chắn.

Jeff Jarvis – một nhà báo, nhà bình luận truyền hình, đồng thời là nhà sáng lập tờ Entertainment Weekly, giữ nhiều vị trí quan trọng trong các tờ báo lớn khác của Mỹ – đã ví von rằng Rupert Murdoch đang khiến cho những đứa con của mình chết khát với bầu sữa cạn kiệt cùng niềm kiêu hãnh về một thời huy hoàng của đế chế truyền thông mà ông nắm quyền kiểm soát.

Rupert Murdoch hay những người phản đối ông đang nhầm lẫn?

Sự thực là người ta có thể tìm thấy một cách nhanh chóng, dễ dàng và không tốn một xu những tin tức mang tính chung chung trên Internet, đại loại như về đời sống của những người nổi tiếng hay những sự kiện nổi bật... Tuy nhiên, không phải tất cả các loại tin đều như vậy. Báo chí chất lượng cao thuộc một thể loại khác, ở đó người ta có thể tìm thấy những thông tin với độ tổng hợp, thanh lọc cao và chính xác, những bài phân tích chuyên sâu, mang tính định hướng cao cho cá nhân, cho doanh nghiệp, thậm chí là cho cả quốc gia và thế giới. Nơi đây cũng quy tụ một lượng lớn những độc giả tri thức, trở thành diễn đàn thảo luận vô cùng chất lượng. Đây có thể gọi là “giá trị gia tăng”, và nhiều người luôn sẵn sàng trả tiền cho nó.

Đương nhiên khi tạo ra bức tường phí thì lượng người truy cập tờ Times và Sunday Times chắc chắn sẽ sụt giảm rất nhiều, có thể giảm tới 95%. Lượng độc giả mất đi này tuy đông nhưng thực chất lại không đem lại được nhiều lợi nhuận cho tờ báo, kể cả trực tiếp từ việc thu phí hay gián tiếp thông qua quảng cáo. Theo một nghiên cứu gần đây tại Mỹ, 85% số người truy cập các trang báo online chưa bao giờ click chuột vào những banner quảng cáo trên web.

Trong khi đó, những độc giả trung thành dù số lượng nhỏ hơn nhưng lại có thể đảm bảo nguồn lợi nhuận ổn định cho tờ báo. Chỉ tính riêng lượng người đăng ký báo giấy của Times và SunTimes đã là 1,7 triệu và 3,2 triệu người. Tờ Times Online (bao gồm Times và SunTimes) trung bình có 20 triệu người truy cập mỗi tháng, 5% con số này tương đương 1 triệu độc giả trung thành. Và nếu mỗi người chỉ đóng 2 bảng 1 tuần thì lợi nhuận đem lại trên vài triệu độc giả chắc chắn cũng sẽ vượt mức lợi nhuận thu được từ một vài đơn vị đăng quảng cáo trên báo. Vậy nhưng, ngay cả việc giảm độc giả “bong bóng” cũng không hề đe dọa nguồn thu từ quảng cáo. Sự ổn định về số lượng và đối tượng độc giả lại trở thành yếu tố thu hút sự chú ý của các nhà quảng cáo. Nó giúp họ có thể phân loại và đưa quảng cáo đến đúng đối tượng đồng thời kiểm soát hiệu quả quảng cáo. Nhờ vậy mà quảng cáo trên các tờ báo này cũng trở nên giá trị hơn.

Ngoài những yếu tố trên, chiến lược thu phí của Rupert Murdoch còn có thêm một thuận lợi nữa, đó là sự thành công của Apple iPad. Đây rõ ràng là một thiết bị có khả năng thu hút sự quan tâm của công chúng trên toàn thế giới. Nó cho người sử dụng một phương thức đọc báo hoàn toàn mới mẻ, gửi cho họ những gói tin phù hợp đến thẳng thiết bị giải trí cá nhân của họ khi họ trả phí đọc báo hàng tháng. Nó cũng giúp các nhà xuất bản tiết kiệm được chi phí phân phối, vận chuyển, giấy in, mực in, công đoạn in..., nhờ vậy các nhà xuất bản mới có khả năng giảm phí cho độc giả. Rupert ước tính sẽ có hàng chục triệu người trên thế giới sẽ sử dụng iPad trong tương lai gần, đó quả là một cơ hội lớn cho những đứa con của ông.

Điều gì sẽ xảy ra nếu Rupert Murdoch thành công?

The Guardian – là trang báo mạng miễn phí lớn thứ hai của Anh – là người trước đây từng phản đối kịch liệt chính sách thu phí báo online của Rupert. Nếu tờ Times, Sunday Times và cả New York Times đều chuyển sang thu phí thì nó sẽ trở thành tờ báo online miễn phí lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, theo tin tức nội bộ, trong ban điều hành của The Guardian gần đây bắt đầu xuất hiện những ý kiến và kế hoạch ngầm mang tính trung lập. The Guardian trên thực tế đang cải tiến các ứng dụng để mọi người có thể đọc tin của hãng trên iPad bởi vì thiết bị này đang thành công một cách đáng kinh ngạc trên thị trường. Sâu xa hơn nữa, thực chất The Guardian đang kỳ vọng sẽ có thể thu phí từ ứng dụng trên iPad sau những trải nghiệm tuyệt vời mà iPad đem lại cho người đọc. Nếu biết được ý định này, Rupert Murdoch chắc hẳn sẽ cười to sung sướng: “Đó chẳng phải là một hình thức “thu phí đọc báo” hay sao?”

Không những thế, Carolyn McCall – Tổng giám đốc điều hành của Guardian đã nói với tờ Independent rằng: “Hiện tại chúng tôi sẽ không thu phí cho những nội dung chung chung, nhưng những nội dung mang tính chuyên biệt thì sẽ có mô hình để thu phí. Chúng tôi sẽ xem điều gì sẽ xảy ra. Chúng tôi là những người cởi mở.” Bên cạnh đó, Emily Bell – giám đốc phụ trách nội dung số của Guardian – cũng từng phát biểu: “Nhiều hãng báo vận hành theo mô hình “lai tạo” – tức vừa thu phí vừa miễn phí, tất nhiên không loại trừ The Guardian. Tôi sẽ rất vui nếu điều này (việc The Guardian phản đối Rupert thu phí) được chứng minh là sai nhưng tôi vẫn không thể hiểu làm thế nào mà việc giảm bớt độc giả lại giúp giải quyết vấn đề rộng lớn này của ngành báo chí”.

Rõ ràng, cả ba lĩnh vực – xuất bản nội dung, phát triển web, và kinh doanh thương mại – luôn là những yếu tố không thể thiếu trong chiến lược phát triển cả báo in và báo điện tử. Phải chăng, những tờ báo khác, mà đại diện là The Guardian, phản đối kịch liệt Rupert Murdoch là do họ chưa dám thừa nhận sự thất bại của mình, đồng thời cũng chưa thể đưa ra kế sách cụ thể nhằm đương đầu với thực tế?

Việc thu phí báo online mới chỉ là bước đi đầu tiên của Rupert Murdoch. Không ai biết ông trùm truyền thông của thế giới với trí tuệ tuyệt đỉnh này sẽ làm gì tiếp theo. Nhưng có một điều chắc chắn rằng từng động thái của Rupert đều được các tờ báo theo dõi một cách sát sao và nếu chiến lược của ông thành công, mọi tờ báo khác sẽ lập tức đi theo con đường ấy, diện mạo báo chí toàn thế giới sẽ đổi thay.

Thu Hồng