HẬU TRƯỜNG

Không chỉ là trang điểm…

Nhắc đến công việc của họ, người ta vẫn nghĩ rằng trang điểm đơn giản là đánh phấn tô son cho người khác đẹp hơn. Nhưng có lẽ tên gọi đúng nhất cho họ là những chuyên viên hóa trang. Vì ngoài việc giúp người khác trở nên xinh đẹp hơn, họ còn phải biến người khách trở thành… xấu xí đi. Rồi từ già thành trẻ, trẻ thành già, đàn ông thành đàn bà và ngươc lại… Công việc của họ phục vụ chung cho sân khấu chứ không phải chỉ dành riêng cho MC khi lên hình.

Với trang điểm MC thì chỉ cần làm đẹp nhưng trên sân khấu thì muôn hình vạn trạng. Mỗi kịch bản lại có các tuyến nhân vật và tổ Hoá trang sẽ phải đáp ứng về mặt tạo hình.  Khi thì vai phù thủy, khi lại một thầy pháp sư, hay nhân vật phản diện… phục vụ cho mọi thể loại nghệ thuật từ tuồng chèo, cải lương, sân khấu cổ cho đến kịch nói, phim, thậm chí là những clip quảng cáo.

“Nhiều khi trong kịch bản yêu cầu vấn khăn như phụ nữ nông thôn ngày xưa, mình cũng phải biết. Hay những kiểu đầu cổ của Hà Nội từ những thế kỉ trước, qua từng giai đoạn thì mình cũng phải nắm được hết. Ngoài ra, các kiểu tóc xoăn, tóc thẳng của hiện đại cũng phải làm được hết. Những dụng cụ, công cụ, máy móc làm đẹp hiện đại mình cũng phải cập nhật và cái gì cũng phải biết sử dụng” - chị Diễm My - Tổ Hóa trang tâm sự.

Trong kịch bản cần một nhân vật chính diện hay phản diện, hiền lành hay độc ác, xấu xí hay xinh đẹp… thì chuyên viên hóa trang lại phải hình dung, tưởng tượng bằng những kinh nghiệm đã được tích lũy cả về hình ảnh lẫn chuyên môn, để định hình ngay ra được nhân vật đấy sẽ như thế nào. Hóa trang cho một cô gái thành một bà lão 70 tuổi sẽ khác với một bà lão 60 tuổi. Một bà lão ở thành thị sẽ khác với hình ảnh một bà lão ở nông thôn. Và thậm chí một bà lão ở trong thời kỳ chiến tranh cũng phải khác so với một bà lão trong thời bình. Chị Vân kể lại hổi còn theo chân các đoàn phim, chị đã sẵn lòng mua những cái áo mới, nón mới mang về nông thôn đổi lấy cái áo cũ, cái nón cũ của các bà, các chị. Thế mới ra được cái chất của người nông dân ngày xưa.

Chị Hồng Vân - Tổ trưởng Tổ Hóa trang cho biết, trong trang điểm MC cũng có những nguyên tắc riêng. Ở đài VTC có rất nhiều trường quay và mỗi trường quay lại có thiết kế ánh sáng khác nhau thì hóa trang lại phải “lựa cơm gắp mắm”, với ánh sáng trắng thì mình phải làm gì, ánh sáng vàng thì mình phải trang điểm ra sao. Ánh sáng khỏe quá thì phải dìm đi bằng phấn nâu để tránh mặt bị lóa, còn trường quay thiếu sáng thì lại phải tăng độ sáng của mặt lên bằng phấn trắng. Trong trường quay phụ thuộc vào đèn còn ở ngoài trời thì ánh sáng rất chuẩn nên trang điểm cũng phải cẩn thận, kỹ lưỡng, nhẹ nhàng hơn so với trường quay và phản ánh đúng thực chất khuôn mặt. Buổi tối thì phải trang điểm đậm hơn. Ngoài ra còn phụ thuộc vào thể loại của chương trình, chẳng hạn thời sự, chính luận thì phải mang tính chân thực hơn, sang trọng hơn còn ca nhạc thì mình được quyền điệu đà hơn, đẹp hơn. Màu sắc trang phục cũng ảnh hưởng không kém. Nếu mặc váy thì có thể trang điểm sắc sảo hơn còn nếu theo phong cách công sở thì trang điểm nhẹ nhàng để vừa không gây phản cảm, phù hợp với thuần phong mỹ tục của người Á Đông nhưng vẫn mang lại vẻ đẹp hiện đại.

Nhiều khi hoá trang rất đẹp nhưng ánh sáng đuối một chút thì cũng hỏng. Vì vậy, trong công việc, nhóm hóa trang phải hợp tác rất kỹ với chuyên gia ánh sáng. Nhiều khi phải ngồi thảo luận hoặc góp ý với nhau. Thông thường mỗi lần ghi hình, các chuyên gia trang điểm phải có mặt từ khi bắt đầu tới lúc kết thúc chương trình. Những lúc kỹ thuật hay vi tính hỏng phải chờ thêm khoảng 2-3 giờ nữa.

Một trong những yếu tố quan trọng để trở thành một chuyên viên make-up là phải hiểu về da, có kiến thức về giải phẫu khuôn mặt và kiến thức về ánh sáng chứ không chỉ đơn giản là cuộc chơi với sắc màu. Mặt khác, để đảm bảo an toàn cũng như sức khoẻ cho các vị khách mời, các chuyên gia phải nhập mỹ phẩm từ những hãng có tên tuổi và uy tín.

Ngoài việc nắm kiến thức về trang điểm, họ còn phải nhận thấy đâu là ưu hay khuyết điểm của một khuôn mặt để có cách khắc phục. Trong mỹ thuật có những quy ước chung như sự cân đối theo chiều dọc, theo chiều ngang… Và họ dựa vào những tỉ lệ đấy trên gương mặt nhân vật để hóa trang, trang điểm. Vẻ đẹp của một khuôn mặt không phụ thuộc vào màu sắc son phấn mà dựa vào những phương pháp khoa học và chất liệu chuyên môn riêng biệt. Khoa học phát triển, những chất liệu như màu sắc đã đẹp hơn, tốt hơn. Bên cạnh đó, có thêm nhiều phụ kiện như tóc giả, lông mi hay như những chất hóa học để người thợ hóa trang có thể làm tốt công việc của mình.

Thầm lặng sau ánh đèn sân khấu

Đài VTC càng ngày càng có nhiều kênh mới, tổ Hóa trang đảm nhiệm việc hóa trang cho tất cả các kênh khi có yêu cầu. Công việc hàng ngày chủ yếu là trang điểm cho MC lên hình. Mỗi ngày có ít nhất khoảng 30 chương trình, chia đều cho 3 người trong tổ. Thời gian thì 7h sáng thậm chí theo yêu cầu của chương trình phải có mặt 6h sáng. Nhiều hôm sau 10h tối tổ Hóa trang mới được tắt đèn đóng cửa.

Những ngày lễ Tết, bộ phận hóa trang cũng không kém phần vất vả. Mỗi lần có cầu truyền hình thì các chị lại phải chờ làm xong chương trình mới được về nhà đón giao thừa. Nhiều khi cũng chẳng về kịp, lại đón giao thừa trên đường. Rồi 2h30 chiều ngày Mùng 1 Tết đã lại có chương trình lên sóng nên phòng hóa trang lại phải cắt cử nhau đến trực công việc. Cứ thế liên tục, không có ngày nghỉ. Thứ 7, chủ nhật có chương trình đi quay ngoại cảnh hay đi tổ chức sự kiện ở các tỉnh, phòng lại phải có người đi theo.

Dịp lễ, biên tập có thể sản xuất trước chương trình nhưng với các chuyên viên phòng hóa trang thì lúc nhiều người được nghỉ, họ lại vẫn phải cặm cụi ở đài để theo các chương trình trực tiếp, cầu truyền hình, đảm bảo chất lượng cho chương trình lên sóng.

Có những dịp toàn Tổng công ty Truyền thông đa phương tiện VTC tổ chức hội diễn văn nghệ hoặc lễ đón huân huy chương, phong tặng danh hiệu… thì khối lượng công việc ở phòng hóa trang gần như quá tải. Có lúc 60 người lên sân khấu cùng một lúc nên phải làm từ 6h sáng đến tận 11h đêm. Buổi trưa gần như không được nghỉ trưa.

Trong lúc trang điểm cho MC, có nhiều MC trẻ khá cá tính và muốn thể hiện gương mặt của mình theo ý của họ, lúc đó, nhân viên hóa trang lại phải trao đổi với MC bằng kiến thức, kinh nghiệm của mình để chỉ cho họ thấy ưu, khuyết điểm trên gương mặt của họ và cách khắc phục. Có nhiều MC mắt hơi nhỏ nhưng lại không quen dùng kích mí hay dán lông mi giả, nhân viên hóa trang lại phải khuyên nhẹ nhàng rằng như thế thì khi lên hình sẽ đẹp hơn rất nhiều bởi đôi mắt là cửa sổ tâm hồn. Nhiều khi, MC lại muốn đánh phấn trắng lên, nhưng mình phải phân tích là đánh trắng quá sẽ khiến cho khuôn mặt bị lốp sáng. Hoặc nhiều MC không quen lên hình nên vẫn mặc áo trắng, mình lại phải phân tích là áo trắng sẽ dễ bị lốp sáng và làm cho khuôn mặt bị xỉn đi, còn áo màu tối thì mặt sẽ sáng lên. Cũng nhiều khi MC hẹn đến sớm, nhân viên hóa trang đến đúng giờ, nhưng người ta lại đến muộn, thậm chí hoãn nhưng cũng không báo lại, thế là lại phải ngồi chờ.

Rất nhiều người, nhất là những vị khách mời trong các chương trình chính luận luôn nghĩ đơn giản: lên hình không cần phải hoá trang. Còn trong những show game, hầu hết người chơi khi nói đến hoá trang thường kêu lên: Sao lại phải hoá trang? Có cần phải cầu kỳ như vậy? Không ai hiểu rằng hoá trang là việc không thể thiếu với mọi chương trình truyền hình vì đây các chương trình được phủ sóng toàn quốc, nếu không trang điểm da sẽ bị mồ hôi, lên hình sẽ bị bóng và xấu. Vì vậy, không chỉ những người dẫn chương trình mà mọi khách mời khi xuất hiện trên truyền hình cũng đều buộc phải trang điểm. 

Hầu hết khách mời truyền hình là nam giới thường tỏ thái độ phản đối thức thì khi biết phải hoá trang vì họ thường bảo thủ. Có người nói: “Chú cả đời chẳng bao giờ biết phấn, son là gì, kể cả khi cưới vợ”. Người thì bảo: “Em son phấn cho anh thế này về vợ mắng anh chết, rồi có khi lại nghĩ anh đi bồ bịch”… Khách mời là bác sĩ càng khó thuyết phục hơn vì họ nghĩ trang điểm sẽ gây dị ứng da… nhưng chuyên viên hóa trang vẫn phải kiên trì giải thích đây là yêu cầu bắt buộc khi lên truyền hình. “Với những khán giả khó tính, chúng tôi vừa phải thuyết phục nhẹ nhàng nhưng nhiều lúc cùng phải nhờ cả đạo diễn hay BTV của chương trình thuyết phục, giải thích hộ. Tất nhiên, sau đó, nếu có dịp quay lại, họ thường công nhận những điều chúng tôi nói là đúng. Trang điểm vừa khiến họ đẹp hơn, chương trình trang trọng hơn vừa thể hiện sự tôn trọng đối với khán giả”- Chị Hải Lý cho biết.

Ở tổ Hóa trang, chị Hồng Vân là người có thâm niên gắn bó lâu nhất với đài VTC- 7 năm. Tốt nghiệp Khoa Hóa trang của Vụ Nghệ thuật Sân khấu, khóa học đầu tiên do Bộ Văn hóa Thông tin tổ chức, Hồng Vân đã dày dạn kinh nghiệm sau nhiều năm theo chân các ê-kip, chương trình làm phim, tổ chức sự kiện. Với những điều đã học hỏi và thu nhận được, cô luôn nhiệt tình truyền đạt lại cho hai nhân viên trong phòng. Ở VTC, vẫn có những người lặng thầm với công việc của mình, cống hiến cho sự thành công của các chương trình truyền hình như chị Vân, chị My, chị Lý. Rất ít người hiểu được bản chất công việc và những vất vả mà họ phải trải qua. Nhưng họ vẫn cần mẫn như những chú ong thợ, chăm chỉ góp chút sức mình để xây dựng lên ngôi nhà chung.