Nhà đài Việt Nam sống chết tranh mua bản quyền Ngoại hạng Anh, trung gian nuốt trọn cả trăm tỷ

(VTC News) – Bản quyền giải Ngoại hạng Anh tăng không theo bất cứ quy luật nào, và số tiền mà người hâm mộ phải đóng thêm sau mỗi lần đấu giá, thật đáng buồn lại chảy ra nước ngoài.

Bất lực nhìn giá tăng

Như đã nêu ở kỳ trước, cuộc đua đấu giá bản quyền Ngoại hạng Anh ba mùa giải tiếp theo tại Việt Nam chuẩn bị bước vào giai đoạn khốc liệt nhất. Ngày 3/11 tới, các đài truyền hình và một số công ty kinh doanh bản quyền quốc tế sẽ có 2 tiếng để tham gia phiên đấu giá quyết định đối tác nhận được quyền phát sóng trực tiếp giải đấu số 1 hành tinh trên lãnh thổ Việt Nam.
Cho tới thời điểm này, các nhà đài đều chuẩn bị sẵn chiến lược riêng, dựa trên tiềm lực tài chính, mục tiêu phát triển, để đưa ra con số có lợi nhất hòng sở hữu miếng bánh được cho là hấp dẫn nhất trong lĩnh vực truyền hình trả tiền. 
Man City du đấu Việt Nam
 Man City du đấu Việt Nam mùa hè 2015 (Ảnh: Quang Minh)
Tất nhiên, đi kèm với cách hành động riêng lẻ ấy là thảm họa tăng giá vô tội vạ mà đại diện Premier League âm mưu áp đặt lên thị trường Việt Nam. Nhiều chuyên gia dự đoán, tổng số tiền mà đại diện Việt Nam phải trả cho thương vụ này có thể lên tới 70-100 triệu USD, tức là tiêu tốn 1500-2000 tỷ chỉ để mua bản quyền 3 mùa giải Premier League tiếp theo.
Liên minh do VTV đứng đầu có tiếng nói đầy trọng lượng từng được hình thành cách đây 2 năm giờ còn hay mất, vai trò, vị thế, trách nhiệm thế nào trước thách thức này là câu hỏi mà nhiều người đặt ra?
Mang thắc mắc này tới hỏi ông Lê Đình Cường, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội truyền hình trả tiền Việt Nam (VNPayTV), phóng viên VTC News nhận được câu trả lời khá cụ thể.
Ông Lê Đình Cường cho biết giá bản quyền Ngoại hạng Anh tăng là điều tất nhiên, nội suy từ mức giá tăng đều trên thị trường toàn thế giới. Ở Anh, hai đài Sky và BT phải trả 5,1 tỷ bảng cho 3 năm chỉ để phát sóng 168/380 trận đấu trong một mùa.

Ở Mỹ, NBC cũng bỏ ra số tiền tương tự để phát sóng trọn vẹn 3 mùa tiếp theo. Gần Việt Nam hơn, các nhà đài Trung Quốc chi ra 160 triệu USD để phục vụ nhu cầu xem trực tiếp bóng đá Anh ngày càng tăng của người hâm mộ tại quốc gia đông dân nhất thế giới.
Mức giá tăng thế nào, theo ông Cường, đã được phía Anh tính toán kỹ, cân nhắc trên tình hình thực tế, thói quen xem bóng đá Anh suốt 20 năm qua của người hâm mộ Việt Nam. Thậm chí, phía Premier League sẵn sàng buông nếu giá bỏ thầu của các đài quá thấp, hòng gây sức ép ngược lại phía Việt Nam.
Giá bản quyền Ngoại hạng Anh tại Anh tăng 71% sau 3 năm lên 5,1 tỷ bảng
Vị phó chủ tịch VNPayTV suy đoán tình hình: "Đỉnh điểm căng thẳng là năm 2013. Năm nay, chắc sẽ không có vấn đề gì lớn. Các đài sẽ dễ dàng đi đến thống nhất, thậm chí, không cần một đơn vị đứng ra đại diện như vừa rồi. Họ sẽ có phương án chọn mua hợp với túi tiền của mình. 
Tất cả những vấn đề rắc rối liên quan đến luật pháp hay những kịch bản xấu nhất đều đã xảy ra năm 2013 nên lần này, các đài sẽ thoải mái ngồi lại với nhau hơn để cùng bàn bạc, trong hoàn cảnh là không còn nhiều đài đủ tiềm lực tài chính để sống chết đua giá như trước đây".

Bỏ nghìn tỷ xem Ngoại hạng Anh có đáng?

  • Không
  • Ý kiến khác
  • Thăm dò ý kiến Thăm dò ý kiến
Từ thực tế đó, Ban Điều hành đàm phán mua bản quyền Giải bóng đá Ngoại hạng Anh từng được thành lập cách đây 2 năm do đại diện VTV làm trưởng ban và ông Lê Đình Cường làm phó ban gần như không còn hoạt động chính thức. Ảnh hưởng của ban này cũng vô cùng hạn chế, đặc biệt khi Bộ Thông tin và Truyền thông hay VTV đều "án binh bất động".
Một khía cạnh khác được phóng viên VTC News đặt ra: Nếu chúng ta chấp nhận rằng bản quyền Ngoại hạng Anh tăng giá đồng nghĩa với khả năng tăng giá thuê bao dịch vụ là khó tránh khỏi thì quyền lợi người tiêu dùng trong tình hình ấy liệu có được bảo vệ?
Bóng đá Anh là món ăn tinh thần không thể thiếu của người hâm mộ Việt Nam (Ảnh: Quang Minh)
Ông Lê Đình Cường nhắc lại bóng đá Anh chỉ là một sản phẩm mang tính giải trí. Giá trị của nó sẽ được điều tiết bởi nhu cầu thị trường, nhu cầu xem bóng đá thực của người hâm mộ Việt Nam.

Theo luật, truyền hình trả tiền không nằm trong danh mục dịch vụ mà Nhà nước phải quản lý giá nên giá cước tuân theo cơ chế thị trường. Luật Cạnh tranh chỉ quy định, doanh nghiệp không được bán dưới giá thành (bán phá giá) chứ chưa có quy định cụ thể trong trường hợp giá thuê bao tăng đột biến.
Như vậy, về cơ bản, hiệp hội truyền hình trả tiền tiếp tục bị gạt ra khỏi mọi diễn biến của cuộc chiến bản quyền năm nay. Họ gần như bất lực dù thấy rõ nguy cơ cuộc chảy máu ngoại tệ lớn hiển hiện trước mắt nơi quyền lợi của nhà nước lẫn người hâm mộ đều bị tác động nặng nề. 
Giống như nhiều lĩnh vực khác, sự cạnh tranh quyết liệt hòng giành giật thị phần khiến các đơn vị truyền hình Việt Nam chẳng hề mặn mà với ý tưởng bắt tay nhau vì lợi ích chung. 

Mất tiền oan
Trở lại thực tế, từ mức tăng 200.000 USD lên 600.000 USD, sau đó là 4,5 triệu USD và mới nhất là 10 triệu USD, rõ ràng giá bản quyền giải Ngoại hạng Anh đã tăng phi mã tại thị trường Việt Nam. Đáng nói hơn, phần lớn số tiền đóng thêm ấy lại chảy vào túi của MP&Silva hay IMG, những đơn vị trung gian nước ngoài.
Thật vậy, theo quy định của BTC giải Ngoại hạng Anh, bất kỳ một pháp nhân Việt Nam hay nước ngoài nào đều có thể tham gia đấu giá, các đài truyền hình, đơn vị cung cấp dịch vụ truyền hình trả tiền, các công ty truyền thông đều có thể tham gia. 
 Để mời các CLB nổi tiếng của Premier League sang du đấu cũng tốn kém không dưới 1 triệu USD (Ảnh: Quang Minh)
BTC giải ngoại hạng Anh sẽ cân nhắc các yếu tố: tiền đấu giá, uy tín, khả năng quảng bá bóng đá Anh đến đông đảo người xem để quyết định phần thắng. Tuy nhiên nhân tố quan trọng nhất vẫn là số tiền trả cho BTC giải ngoại hạng Anh. 
Đơn vị giành chiến thắng có thể độc quyền phát sóng hoặc phân phối lại cho các đài truyền hình, đơn vị cung cấp dịch vụ truyền hình trả tiền khác. Như vậy, trên lý thuyết, bất kỳ nhà đài nào của Việt Nam cũng đều có thể tham dự đấu thầu bản quyền giải Ngoại hạng Anh. Đáng tiếc, suốt 15 năm qua, chưa có đơn vị hay tổ chức Việt Nam đứng ra mua được trực tiếp từ BTC giải Ngoại hạng Anh, mà đều phải qua trung gian.
MP&Silva mua bản quyền 3 mùa giải 2010-11, 2011-12, 2012-13 với giá 11-13 triệu USD, họ lập tức lãi ròng 5-6 triệu USD sau khi bán lại. Cũng với số tiền gần tương đương, IMG Media đã thu lợi từ thị trường Việt Nam thông qua việc bán bản quyền 3 mùa kế tiếp 2013-14, 2014-15, 2015-16.
Số ngoại tệ trên lẽ ra đã không bị thất thoát nếu như các đài chịu ngồi lại với nhau, tìm ra một phương án tổng thể như số tiền mua, cách thức mua, cách phân phối các gói truyền hình... để thuyết phục BTC giải Ngoại hạng Anh bán bản quyền với mức giá chấp nhận được.

Đơn cử như ở 3 mùa vừa rồi, thay vì mất “tổng thiệt hại” 41 triệu USD mua lại từ IMG Media, các đài hoàn toàn có thể mua được trực tiếp với số tiền 35 triệu USD (bằng đúng số tiền IMG bỏ ra, thậm chí ít hơn).

Mời độc giả dự đoán giá bản quyền Ngoại hạng Anh 3 mùa tiếp theo tại Việt Nam

  • 30-40 triệu USD
  • 40-50 triệu USD
  • 50-70 triệu USD
  • 70-100 triệu USD
  • Trên 100 triệu USD
  • Thăm dò ý kiến Thăm dò ý kiến
Cũng cần nói thêm rằng, chính tâm lý sợ mất bản quyền giải Ngoại hạng Anh đã khiến các đài luôn lâm vào thế bị động khi đàm phán. “Món ăn tinh thần” tồn tại suốt 20 năm qua tại Việt Nam không dễ có thể bỏ được. Và khi không thể ra một cái giá “thuyết phục” với BTC giải Ngoại hạng Anh, tất cả các đài buộc phải chấp nhận luật chơi do những bên trung gian có tiềm lực mạnh hơn đề ra.
Tâm lý này thực tế cũng tồn tại và chi phối mạnh mẽ thị trường các quốc gia "nghiện" Premier League. Ngay tại Anh, bản quyền truyền hình Premier League cũng trở thành đề tài tranh cãi lớn, thậm chí bị điều tra về tính hợp lý.

Ở kỳ 3, VTC News sẽ cung cấp những thông tin đặc biệt về thị trường Anh để độc giả có thêm cơ sở đối chiếu, so sánh.
Trong 3 mùa 2013-14, 2014-15 và 2015-16, IMG Media vượt qua MP&Silva để giành chiến thắng tại lãnh thổ Việt Nam. Số tiền họ bỏ ra để mua bản quyền giải Ngoại hạng Anh lên đến 35 triệu USD, gấp 3 lần so với số tiền mà MP&Silva chi cho 3 mùa giải trước đó.

Điều đáng nói là IMG sau đó vẫn bán được bản quyền giải Ngoại hạng Anh cho các đài truyền hình Việt Nam với giá rất cao. Cụ thể: K+ chi khoảng 33,5 triệu USD để độc quyền các trận đá ngày Chủ nhật, VTVCab  chi khoảng  gần 2 triệu USD,  SCTV chi khoảng 2,1  triệu USD, Đài Phát thanh, Truyền hình Hà Nội và Đài Truyền hình TP.HCM chi  khoảng 3 triệu USD... Ngoài ra, các đơn vị cung cấp dịch vụ truyền hình trả tiền trên nền tảng internet (IPTV) của VNPT, Viettel, FPT cũng mua bản quyền, với tổng mức đầu tư hàng triệu USD.

Tính tổng cộng, các đài ở Việt Nam đã chi hơn 41 triệu USD cho 3 mùa 2013-14, 2014-15 và 2015-16, nghĩa là mỗi mùa số tiền chi ra cho giải Ngoại hạng Anh tròm trèm ở mức 14 triệu USD, tăng gần 10 triệu USD/mùa so với thời điểm năm 2010.

Phan Nguyên-Phạm Thành
Chủ đề:
Bình luận

TIN TỨC NÊN ĐỌC