NHÀ BÁO VÀ NICKNAME BALOONTOONG

     Đó đích thị là nhà văn, nhà báo Nguyễn Thị Ngọc Hải, người đã có hơn 40 năm cầm bút và được biết đến như một người viết chân dung nhân vật xuất sắc. Tác phẩm gây tiếng vang, được công chúng biết đến nhiều nhất cả trong và ngoài nước phải kể đến đó là cuốn Phạm Xuân Ân - Tên Người Như Cuộc Đời. Nhân dịp kỷ niệm 85 năm ngày Báo chí Cách mạng VN PV Tạp chí THS VTC đã có buổi trò chuyện khá thú vị với nhà báo có nicknam Baloontoong.

 

Xin bà cho biết, bà đã đến với nghề viết như thế nào, thưa bà?

 

Vào thập niên 1960, tại miền Bắc, hầu hết thanh niên cầm súng chiến đấu, còn phụ nữ và người lớn tuổi tham gia sản xuất. Ở tuổi đôi mươi tôi làm việc tại nhà máy đóng tàu Bạch Đằng tại Hải Phòng. Thời điểm này, dù chưa bao giờ được đào tạo để trở thành một người viết chuyên nghiệp nhưng tôi đã có thể sáng tác truyện ngắn. Khi công việc ở nhà máy ít đi, tôi đã xin đi học tại trường đại học Ngoại giao - Ngoại thương, một ngôi trường mơ ước thời đó. Trong một buổi gặp gỡ cố nhà văn Nguyễn Thành Long, ông đã động viên tôi theo nghề cầm bút. Thế là tôi ghi danh vào khoa văn trường đại học tổng hợp Hà Nội. Ra trường tôi về làm việc tại báo Phụ Nữ Việt Nam với tư cách phóng viên và sau này tôi trở thành Tổng thư ký của báo.

 

Trong cảm nhận của mình, không khí báo chí thời chiến diễn ra như thế nào, thưa bà?

 

Hoạt động báo chí thời điểm ấy hướng tới một mục tiêu chung là cổ vũ cho chiến thắng của dân tộc nên nó diễn ra trong không khí sôi sục, hào hùng. Người phóng viên phải bám sát thông tin chiến sự để tường thuật một cách nhanh nhất cho đồng bào. Những bài viết của tôi hướng tới mục đích động viên cho những người vợ, người mẹ ở lại hậu phương an tâm trong nhiệm vụ sản xuất hỗ trợ cho tiền tuyến.

 

Sau chiến tranh bà chuyển vào sinh sống tại Sài Gòn và đây chính là cơ duyên để bà gặp được cố thiếu tướng tình báo Phạm Xuân Ẩn. Nhưng phải mất mười năm bà mới hoàn thành tác phẩm Phạm Xuân Ẩn Tên Người Như Cuộc Đời. Xin bà cho biết vì sao bà phải cần một khoảng thời gian quá dài để viết về một chân dung?

 

Với tôi cuộc đời hoạt động tình báo của Phạm Xuân Ẩn có sức hấp dẫn tuyệt diệu. Dù vậy, ban đầu tôi đã từng không có ý định viết về ông. Bởi vì đây là một nhà báo bậc thầy rất kín tiếng và vô cùng khó tiếp cận. Vì vậy, thay vì gọi cho ông đề nghị một cuộc phỏng vấn tôi đã xin gặp ông với tư cách một người em muốn được học hỏi kinh nghiệm nghề nghiệp từ đàn anh. Những lúc như thế tôi thường lắng nghe ông nói bằng tất cả sự chân thành. Dần dần những câu chuyện tản mạn xen lẫn giữa cảm xúc đời thường và công việc tình báo thầm lặng của ông đã giúp tôi hình dung rõ nét về chân dung của một con người đặc biệt. Cho đến một ngày, đó là thời điểm sau 10 năm kể từ lần gặp đầu tiên, tôi cảm thấy tôi đã có đủ chất liệu để viết về ông và quyển Phạm Xuân Ẩn Tên Người Như Cuộc Đời đã được hoàn thành.

 

Ngay sau khi ra mắt, cuốn sách đã tạo tiếng vang lớn trong công chúng, dẫu vậy, vẫn có ý kiến cho rằng bà vẫn chưa khắc họa được không gian sống của Sài Gòn vào thời điểm mà Phạm Xuân Ẩn đang hoạt động, cũng như những chiến tích của ông. Bà nghĩ gì về nhận xét này?

 

Cuộc đời Phạm Xuân Ẩn là một bí mật và mãi mãi còn là một ẩn số, nên tôi đoán chắc sẽ không có một ai hoàn toàn hiểu rõ về ông. Ông thực sự là một điệp viên tài ba nên đến khi cuộc chiến kết thúc thân phận của ông vẫn không bị lộ. Điều này đã khiến cho hồ sơ về ông không có nhiều cả hai phía Việt Nam và Mỹ. Hơn nữa, với thân phận của một nhà báo bình thường như tôi, việc tiếp cận các hồ sơ thuộc dạng bí mật quốc gia là điều không thể. Vì vậy, thay vì tận dụng những tài liệu lưu trữ của cơ quan tình báo, tôi đã viết về ông bằng cảm nhận sống động trong quá trình tiếp xúc với tư cách một người bạn, một người em. Sau khi đã đọc quyển sách của tôi về Phạm Xuân Ẩn, Larry Berman tác giả quyển sách Điệp Viên Hoàn Hảo cũng viết về Phạm Xuân Ẩn và gửi tặng tôi một cuốn với lời chúc: bạn là người hiểu rõ nhất cuộc đời đầy tính nhân văn của Phạm Xuân Ẩn. Tôi nghĩ những gì mà tác giả người Mỹ đã chia sẽ đã nói thay cho nội dung quyển sách của tôi.

 

 

Bà có thể tiết lộ một vài “bí quyết” trong quá trình tiếp cận nhân vật để có thể khai thác được những thông tin “độc quyền” cho bài viết của mình không, thưa bà?

 

Tôi tâm đắc với câu “khi anh thích thú lắng nghe, người nói trở nên hùng biện”. Khi phỏng vấn một nhân vật nào đấy, trước tiên tôi tìm hiểu thật kỹ về họ để biết mình nên bám sát vào nội dung gì. Trong quá trình phỏng vấn tôi nói ít và suy nghĩ nhiều. Tôi gợi ý và lắng nghe họ nói bằng sự chân thành. Tôi xem đó là bảo bối khi tiếp xúc với đối tượng cần phỏng vấn.

 

Trong nghề báo, đôi khi người viết vì nhiều lý do đã “thêm thắt” ý kiến cá nhân của mình để bài viết trở nên sống động hơn. Có bao giờ bà “tráng men” cho nhân vật bằng kỷ năng của mình?

 

Hiện tại, ngoài công việc viết báo, tôi còn giảng dạy cho sinh viên báo chí tại trường Đại học KHXH &NV.TP.HCM và khoa Truyền thông và công chúng tại Trường đại học Văn Lang. Điều mà tôi thường nói với các em là phải biết yêu và tôn trọng sự thật. Đó là đạo đức của người cầm bút. Khi viết về một nhân vật nào đó tôi cố gắng miêu tả một cách chuẩn xác con người họ. Đó là cách tốt nhất thể hiện sự tôn trọng người mà mình muốn viết.

 

Bà đã bước vào tuổi 66, độ tuổi mà nhiều người đã vui thú điền viên. Tuy nhiên, bà vẫn làm việc một cách đầy nhiệt huyết trong khi nghề báo đòi hỏi phải đi nhiều và tư duy nhiều. Xin bà hãy cho biết, điều gì giúp bà có đủ năng lượng để tiếp tục bám nghề ?

 

Trước tiên tôi muốn gửi lời cảm ơn đến các tòa soạn vẫn còn tin tưởng mời tôi cộng tác với họ. Lòng tin của các toàn soạn báo khiến tôi luôn phải cố gắng chạy theo kịp guồng máy.

 

Theo bà, một nhà báo lớn tuổi có thuận lợi và khó khăn gì trong quá trình tác nghiệp ?

 

Dựa trên kinh nghiệm bản thân tôi thấy mình đã chậm đi nhiều so với thời tuổi trẻ. Nhưng ngược lại tôi có sự chín chắn, nền tảng kiến thức tương đối và chiều sâu nội tâm. Nhờ vậy, khi tiếp xúc với tôi người được phỏng vấn cũng an tâm và tin tưởng hơn. Tôi cho đó là một lợi thế của một nhà báo già.

 

Trong chừng ấy năm theo nghề, đối với bà khoảnh khắc nào được xem là đẹp nhất?

 

Thật khó mà nhớ hết kỷ niệm nào là đẹp nhất, chỉ biết rằng tôi luôn đạt được trạng thái thăng hoa khi được trò chuyện với một nhân vật thú vị. Với tôi đó là một món quà mà nghề nghiệp ban tặng cho tôi.

 

Sau Phạm Xuân Ẩn thì bà có tiếp tục viết về một chân dung nhân vật nào khác ?

 

Tôi đang viết về một nhân vật từng là Phó thủ tướng trong lực lượng Fulro. Nhân vật này về sau đã rời bỏ hàng ngũ chống đối chính quyền và được nhà nước trọng dụng. Thông điệp trong quyển sách mới của tôi cũng hướng tới cái đẹp của con người.

 

Được biết ngoài sở trường viết chân dung nhân vật, bà còn phụ trách nhiều chuyên mục khác nhau liên quan đến tình yêu và gia đình của các báo. Bà đã chọn lối viết nào cho thể loại này?

 

Tôi đưa ra vấn đề và phần còn lại để bạn đọc cùng suy ngẫm. Tôi cố gắng tránh lối viết kiểu dạy đời thiên hạ, bởi vì, tôi nghĩ mỗi người sẽ có một cách cảm nhận riêng về một điều gì đó.

 

Trong gia đình bà có bốn người thì tất cả đều theo nghiệp báo, xin bà cho biết không khí của gia đình báo chí khác với gia đình khác thế nào ?

 

Dĩ nhiên chúng tôi thường trao đổi nhiều đến vấn đề mang tính thời sự xã hội.

 

Nếu có một đúc kết ngắn gọn về nghề báo, bà sẽ nói gì ?

 

Tôi thương những người mang nghiệp báo chí vì công việc này vô cùng vất vả và nhiều thử thách. Nhưng cũng vì vậy, tôi mong các đồng nghiệp trẻ luôn cố gắng, chịu khó tìm tòi sáng tạo để cống hiến cho độc giả nhiều tác phẩm hay. Về phía độc giả tôi mong họ có cái nhìn thông cảm với nghề báo và đồng thời nhà báo phải đáp ứng nhiều hơn. Điều đó thúc đẩy cho sự phát triển của báo chí nói chung.

 

Bà sử dụng nick name “baloongtoong” cho đia chi email của mình, nó có một ẩn ý gì không, thưa bà?

 

Tôi tự xem mình là một kẻ sai vặt cho cuộc sống. Cuộc đời này cho tôi nghiệp cầm bút và tôi mong muốn được làm những điều nhỏ nhặt, dung dị nhưng giàu ý nghĩa.

Xin cảm ơn bà về buổi trò chuyện. Nhân ngày báo chí Việt Nam, thay mặt độc giả chúc bà luôn giàu sức khỏe và có thêm nhiều tác phẩm hay.

Nguyễn Huy (thực hiện)

Chủ đề:
Bình luận

TIN TỨC NÊN ĐỌC