Giáo dục trực tuyến: "Cú hích" cho giáo dục Việt Nam?

Đối với cả xã hội nói chung và ngành Giáo dục nước ta nói riêng, trong lúc vẫn chưa có được một loại “vắc - xin” đủ mạnh để chống lại căn bệnh tiêu cực, người dân Việt bắt đầu nuôi niềm tin, đặt hi vọng vào một nền giáo dục trực tuyến (Elearning). Trên thế giới, đặc biệt ở các nước có nền giáo dục tiên tiến, giáo dục trực tuyến đã được áp dụng khá phổ biến và thể hiện rõ những ưu điểm nổi trội: Người học chủ động tiếp nhận thông tin hiệu quả, nhanh chóng;, tiết kiệm chi phí đào tạo; hạn chế tiêu cực giáo dục, khắc phục về mặt giới hạn giao tiếp, xoá bỏ hoàn toàn khoảng cách không gian và thời gian...

 

 

Giáo dục không khoảng cách…

19h00… Giống như mọi ngày, vừa nhâm nhi ly café Linh vừa theo dõi tin tức trên Bản tin thời sự. Hôm nay có một phóng sự dài 2 phút, nói về những vất vả của sinh viên tỉnh xa lên Hà Nội ôn thi đại học khiến cô nàng đặc biệt chú ý. Rất nhiều học sinh phải trọ trong những căn nhà chật hẹp giá rẻ để dành tiền đóng học phí. Lớp học rộng khoảng 20 m2 mà có tới hơn 50 chục con người ngồi chen chúc nhau. Ai cũng cắm cúi ghi, cắm cúi chép. Trong lớp chỉ có tiếng thầy giảng, tiếng vở sột soạt chứ tuyệt nhiên không có tiếng trò hỏi lại. Đơn giản họ mải chép bài không có thời gian để hỏi, mà thầy thì cũng chẳng “hơi” đâu để trả lời hết được ngần ấy con người.

Nhớ lại cách đây khoảng một tháng mình cũng ở trong tình trạng “bon chen” ấy Linh không khỏi rùng mình. Nhưng mọi chuyện đã thay đổi kể từ khi cô đăng kí tham gia một khóa học ôn thi trực tuyến.

Bằng một vài thao tác đơn giản Linh đã đăng nhập được vào lớp học trên mạng của mình. Cô bắt đầu buổi học với môn Văn. Có khá nhiều thầy dạy có tiếng tham gia đứng lớp nhưng Linh chọn tham gia lớp của hai thầy mà cô cho là có uy tín và cách dạy phù hợp với cô nhất. Kiểm tra phần thông tin chung, Linh thấy có một số đề bài mới các thầy vừa chia sẻ. Cô nàng háo hức làm ngay lập tức để thử sức mình. Cùng với Linh cũng có mấy bạn học sinh khác ở Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Đà Lạt, Khánh Hòa, Đồng Nai, Cần Thơ… đang ra sức làm thử. Đề thi trắc nghiệm nên đòi hỏi cô nàng phải tư duy khá nhanh. Hết thời gian mà vẫn còn đến … 5 câu hỏi khá “khoai” nữa Linh chưa làm xong. Vừa nộp bài Linh vừa kiểm tra kết quả của các bạn khác. Có một điểm 9 và khá nhiều điểm 8. Cùng lúc đó, Linh nhận được kết quả bài làm của mình: 7 điểm.

Sử dụng công cụ “chat”, Linh gửi cho thầy những câu hỏi cô chưa làm xong và nhờ thầy giải thích giúp. Chưa tới một phút sau, những thắc mắc của Linh đã được thầy phúc đáp một cách tỉ mỉ và cặn kẽ. Thầy cũng gửi cho Linh một loạt link website viết về những vấn đề mà Linh chưa rõ để cô bạn tham khảo. Chỉ cần ngồi một chỗ, sử dụng vài cú nhấp chuột Linh đã có được rất nhiều kiến thức mình thiếu, mình muốn biết thay vì phải bỏ tiền đi mua một chồng sách tham khảo về đọc.

Không còn cảnh ngày nào cũng phải dậy sớm, mệt hay khỏe đều phải đến lớp học theo đúng thời khóa biểu, không còn cảnh chen lấn tắc đường hay nóng bức giữa lớp học đông đúc… Linh thấy thật thoải mái. Cô cũng có thể “đến trường” bất cứ khi nào mình muốn. Giờ học với Linh vì thế trở nên thú vị hơn bao giờ hết…

Câu chuyện của Linh chỉ là một ví dụ nhỏ trong số vô vàn những lợi ích mà giáo dục trực tuyến mang lại cho người học.

Hiểu một cách nôm na, Giáo dục trực tuyến (Elearning) là phương thức học ảo phân phát các nội dung học sử dụng các công cụ điện tử hiện đại như máy tính, mạng vệ tinh, mạng internet, intranet... Trong đó, nội dung học có thể thu được từ các website, đĩa CD, băng video, Audio... thông qua một máy tính hay Tivi. Người dạy và người học có thể giao tiếp, trao đổi với nhau qua mạng dưới nhiều hình thức khác nhau như: email, thảo luận trực tuyến (chát), diễn đàn (forum), hội thảo video...

So với những loại hình đào tạo truyền thống khác, học trực tuyến có rất nhiều ưu điểm nổi trội. Người học có thể tiếp xúc với kho tàng kiến thức khổng lồ trên mạng, có thể học mọi lúc, mọi nơi - điều này đặc biệt hữu ích cho các bạn học sinh, sinh viên sinh sống ở vùng xa xôi hẻo lánh và không có điều kiện đến trường thường xuyên. Việc học trực tuyến cũng cho phép người học tiếp cận với một cộng đồng học tập đông đảo để chia sẻ kinh nghiệm, giãi bày khó khăn và đưa ra các giải pháp để mọi người cùng học tốt hơn. Bên cạnh đó, việc xây dựng cơ sở hạ tầng mạng cho giáo dục trực tuyến cũng không đòi hỏi kinh tế cao, các thủ tục pháp lý và giấy phép phức tạp như xây dựng trường học thật….

 

… với độ phủ trên thế giới…

 

Bắt đầu từ những năm 1994-1995, khái niệm giáo dục trực tuyến đã được nhắc đến nhiều trên thế giới. Bắc Mỹ và châu Âu là khu vực tiếp cận sớm nhất với công nghệ giảng dạy mới mẻ này.

Ngay từ những năm 1990, việc dạy và học điện tử đã nhận được sự ủng hộ và các chính sách trợ giúp của Chính phủ Mỹ. Theo số liệu thống kê của  Hội phát triển Đào tạo Mỹ, năm 2000, gần 50% các trường Đại học, Cao đẳng ở Mỹ đã đưa ra các dạng khác nhau của mô hình đào tạo từ xa với khoảng 54.000 khoá học trực tuyến. Tới cuối năm 2004, con số các trường đại học, cao đẳng ở Mỹ có mô hình Giáo dục trực tuyến đã lên tới 90%, còn số người tham gia học thì đạt mức tăng trưởng 33% mỗi năm. Cũng theo kết quả điều tra của Sloan Consortium, đã có hơn 4,6 triệu học viên tham gia ít nhất một khóa học trực tuyến trong kỳ học mùa thu năm 2008, tăng 17% so với năm trước đó. Không chỉ được triển khai tại các trường đại học, có rất nhiều các công ty ở Mỹ triển khai Giáo dục trực tuyến thay cho phương thức đào tạo truyền thống. Hiện nay có khoảng 70% các đơn vị, tổ chức ở Mỹ sử dụng Giáo dục trực tuyến trong các hoạt động đào tạo và phát triển của mình. Công ty máy tính nổi tiếng của Mỹ - Dell hiện tại sử dụng Giáo dục trực tuyến đến 90% trong hoạt động đào tạo cho nội bộ nhân viên.

Lục địa già cỗi châu Âu cũng có một thái độ tích cực đối với việc phát triển công nghệ thông tin ứng dụng trong hệ thống giáo dục. Theo Công ty Dữ liệu quốc tế (IDC), thị trường Giáo dục trực tuyến của châu Âu đạt doanh thu 4 tỷ USD trong năm 2004 và đạt tốc độ tăng trường 96% hàng năm. Giữa các nước châu Âu cũng ra đời nhiều dự án hợp tác đa quốc gia trong lĩnh vực Giáo dục trực tuyến. Điển hình là dự án xây dựng mạng xuyên châu Âu EuroPACE. Đây là mạng Giáo dục trực tuyến của 36 trường đại học hàng đầu châu Âu thuộc các quốc gia như: Đan Mạch, Hà Lan, Bỉ, Pháp... nhằm cung cấp các khoá học về các lĩnh vực: khoa học, nghệ thuật, con người...

Mặc dù ứng dụng muộn hơn và ít hơn, nhưng những thành tựu về Giáo dục trực tuyến mà khu vực châu Á đạt được lại không thua kém một chút nào. Nhật Bản là quốc gia phát triển Giáo dục trực tuyến đầu tiên ở lục địa da vàng, tuy nhiên tính tới thời điểm hiện tại Hàn Quốc lại là quốc gia có nhiều thành tựu xuất sắc nhất trong việc ứng dụng công nghệ thông tin vào giáo dục. Doanh thu hàng năm của Megastudy - mạng giáo dục trực tuyến lớn nhất Hàn Quốc đạt 245 tỷ Won (tương đương 3.500 tỷ đồng VN). Trường học trên mạng này thu hút một lượng người tham gia khổng lồ: xấp xỉ 8 triệu người. Với học phí mỗi khoá trung bình 40.000 đến 50.000 Won (tương đương 570.000 – 710.000 VND), chỉ bằng 1/5 so với các lò luyện thi, học viên có thể xem bài giảng theo yêu cầu dưới dạng Video trên máy tính ở nhà, hoặc tải bài giảng vào các thiết bị cầm tay để xem mọi lúc mọi nơi... Nhờ lượng học sinh tham gia đông đảo nên đây cũng là quốc gia mà giáo viên dạy trực tuyến có mức thu nhập cao nhất: khoảng 1 triệu USD/1năm.  Có thể nói Giáo dục trực tuyến không phải là toàn bộ nền giáo dục của Hàn Quốc nhưng nó đã mang lại một sức sống mới cho xứ xở Kim chi. Chính phủ Hàn Quốc xem web như một công cụ để hạ nhiệt chi phí dạy kèm tại các trung tâm luyện thi và tái lập bình đẳng trong giáo dục. EBS, kênh truyền hình học đường của chính phủ mở trang web cung cấp các bài giảng ôn thi đại học miễn phí cho đến nay đã thu hút tới ... 3 triệu thành viên.

Sự phát triển mạnh mẽ cộng với lợi ích thiết thực mà Giáo dục trực tuyến mang lại cho các quốc gia trên thế giới, đồng thời với bài học có thật ở một quốc gia láng giềng đã khiến chúng ta kỳ vọng: Việt Nam cũng có thể xây dựng một nền Giáo dục trực tuyến và làm điều gì đó để xoá đi những bất cập vốn đang tồn tại mạnh mẽ trong lòng giáo dục.

 

…và ở Việt Nam

 

Nhận thức được tầm quan trọng trong phát triển Giáo dục trực tuyến, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có nhiều động thái tích cực nhằm khuyến khích đưa Công nghệ thông tin vào giảng dạy, đưa các kiến thức về Giáo dục trực tuyến tới những cán bộ quản lý, nhà giáo, những người quan tâm tới giáo dục, học sinh – sinh viên...  Từ năm 2003, việc nghiên cứu Giáo dục trực tuyến ở Việt Nam cũng được nhiều đơn vị quan tâm hơn. Nhiều Hội thảo, Hội nghị bàn về Giáo dục trực tuyến ở Việt Nam đã diễn ra như: Hội thảo khoa học quốc gia lần II về nghiên cứu phát triển và ứng dụng Công nghệ thông tin vào truyền thông 2004, Hội thảo khoa học “Nghiên cứu và triển khai ELearning” do Viện Công nghệ Thông tin (ĐHQG) và Khoa Công nghệ thông tin (ĐHBK HN) phối hợp tổ chức 2005....

Một số trường Đại học ở Việt Nam cũng bước đầu nghiên cứu và triển khai Giáo dục trực tuyến. Việc Việt Nam gia nhập mạng Elearning Châu Á cũng cho thấy vấn đề phát triển Giáo dục trực tuyến đang là vấn đề được quan tâm và chú trọng.

Cùng với nỗ lực của các cơ quan thuộc Ngành Giáo dục và Đào tạo, một số tổ chức, doanh nghiệp tư nhân, nước ngoài cũng bắt đầu mạnh tay đầu tư vào lĩnh vực mới mẻ này.  Mở đầu bằng Công ty Công nghệ tin học nhà trường với website School@Net với các sản phẩm phục vụ đào tạo nhà trường vào những năm 90. Tiếp đó, vào năm 2001, với việc Trung tâm VASC cho ra đời trang web truongthi.com.vn hỗ trợ luyện thi đại học trực tuyến thì Giáo dục trực tuyến bắt đầu được chú ý đến như một phương pháp giáo dục mới mẻ. Sau thành công của truongthi.com.vn, liên tiếp các website Giáo dục trực tuyến khác cũng nối nhau sinh sôi nảy nở như nấm mọc sau mưa: elearning.com.vn, hocmai.vn, hocngoaingu.com, thanhgiong.vn... Tính đến thời điểm hiện tại, Việt Nam có khoảng trên dưới 20 website Giáo dục trực tuyến. Tựu chung lại, ở Việt Nam, người học có thể tiếp xúc với các chương trình Giáo dục trực tuyến qua ba kênh chính: của các trường đại học trong nước, các chương trình từ nước ngoài đưa vào Việt Nam và của các công ty lập ra. Tuy nhiên, hiệu quả lại chưa đạt được như nhiều người mong đợi.

Theo các chuyên gia phân tích, các website Giáo dục trực tuyến hiện nay chưa đáp ứng được về mặt chất lượng, chưa tích hợp được các công nghệ mới về Elearning mà mới chỉ dừng lại ở việc đưa lên mạng các đoạn text cùng video quay giáo viên giảng dạy, thuyết trình. Giáo dục trực tuyến cũng như giáo dục nói chung đòi hỏi đảm bảo một yêu cầu quan trọng, đó là tính tương tác giữa người dạy và người học. Trên bục giảng giáo viên tương tác với học sinh thế nào thì trên mạng các hoạt động đó cũng phải được mô phỏng đầy đủ như thế. Trên thực tế, tỷ lệ giờ online trực tiếp giữa giáo viên và học viên trên mạng còn thấp, việc trả lời hướng dẫn đều thực hiện nguội, thiếu phương pháp và đội ngũ giáo viên giảng dạy... Một số trang đào tạo trực tuyến hiện nay cũng đã cố gắng mở rộng tính tương tác qua mail, diễn đàn... tuy nhiên tốc độ tương tác chậm và chưa đạt được hiệu quả giáo dục.

 

GoEdu - Liệu có tạo ra một “cú hích”?

 

Sinh sau đẻ muộn, tuy nhiên với những đột phá mới mẻ trong định hướng chiến lược phát triển của mình, GoEdu của VTC lại được coi là một niềm hi vọng mới cho Giáo dục trực tuyến ở Việt Nam. Ngay khi GoEdu ra mắt, nhóm xây dựng sản phẩm này đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo tặng bằng khen.

Điểm khác biệt lớn nhất là thay vì tập trung cung cấp nội dung cho người sử dụng như các website Giáo dục trực tuyến hiện tại, GoEdu chú trọng hướng mình tới vai trò là người cung cấp công cụ công nghệ cho các đối tượng tham gia Giáo dục trực tuyến để họ có thể chia sẻ các nội dung do chính mình tạo ra. Trên GoEdu, giáo viên được hướng dẫn và cung cấp các công cụ để soạn bài giảng, giáo án điện tử và chia sẻ các bài giảng này trong cộng đồng. Bất cứ giáo viên nào cũng có thể dạy trực tuyến trên GoEdu. Để soạn bài giảng Elearning họ chỉ cần có máy tính kết nối internet, micro, webcam… Với học viên, họ được cung cấp công cụ để xây dựng học bạ điện tử, lưu trữ bài giảng, bài học… trong thư mục của mình, đồng thời chia sẻ các kinh nghiệm, bài học mình có được cho cộng đồng. Bên cạnh đó, các trang web Giáo dục trực tuyến hoặc các diễn đàn giáo dục khác cũng có thể tích hợp vào GoEdu để GoEdu trở thành một Trường học lớn. Hiện tại, các trang www.thpt.edu.vn, www.abconline.vn, www.truongtructuyen.vn, www.diendantoanhoc.net... đang tiến hành về mặt kĩ thuật để tích hợp vào GoEdu. Với hướng đi này, GoEdu không thu được nhiều lợi nhuận từ việc bán thẻ học như các doanh nghiệp khác, tuy nhiên nguồn nội dung của họ lại ngày càng sinh sôi, nảy nở, phong phú và đa dạng hơn. Hướng tới tính xã hội không vì mục đích lợi nhuận, quan điểm “kiến thức một người vì muôn người” của GoEdu là một ưu thế, một điểm mạnh mà các công ty đang phát triển Giáo dục trực tuyến khác khó lòng làm được.

Ngoài việc tạo ra nội dung từ chia sẻ cộng đồng, hướng đi của GoEdu còn được đánh giá là đúng đắn và sáng tạo khi họ chú trọng kết hợp “online” với “offline” (hoạt động “thực” với hoạt động “ảo”) trong chiến lược phát triển Giáo dục trực tuyến của mình. Ông Lê Thống Nhất, Giám đốc giáo dục của VTC Online nhấn mạnh: “Chúng tôi luôn chú trọng việc kết hợp Giáo dục trực tuyến với các hoạt động giáo dục truyền thống. Có như vậy, Giáo dục trực tuyến mới thể hiện được hết vai trò hỗ trợ nền Giáo dục thực tế của mình”.

Thực hiện chiến lược này, tháng 4/2010, VTC đã cùng với Bộ Giáo dục và Đào tạo ký kết chương trình phối hợp thực hiện một loạt hoạt động phục vụ ngành giáo dục. Theo đó, VTC và Bộ GD-ĐT sẽ phối hợp triển khai 12 nội dung, chủ yếu là các hoạt động dành cho học sinh, sinh viên gồm: tổ chức các cuộc thi tiếng Anh, ngoại ngữ, toán học và ôn thi đại học, cao đẳng trên mạng và trên truyền hình; tổ chức cuộc thi “Ngôi sao tuổi Teen”, “Tiếng hát sinh viên”, giải bóng đá sinh viên Việt Nam và chương trình truyền hình “Chúng em với lịch sử quê hương”… Bên cạnh đó, VTC cũng có kế hoạch triển khai chương trình 1 triệu máy tính cho giáo viên và học sinh, tham gia hoạt động số hóa sách giáo khoa, sách tham khảo phục vụ hoạt động giảng dạy và đào tạo của ngành Giáo dục. Tính đến ngày 19/5/2010, GoEdu có gần 100.000 trang sách và 30.000 phút bài giảng, với sự tham gia của hơn 100 giảng viên hàng đầu Việt Nam. Rất nhiều người mong đợi, trong tương lai GoEdu có thể số hóa toàn bộ giáo trình sách giáo khoa và tài liệu tham khảo. Khi đó bất kì học sinh nào trên đất nước cũng có thể truy cập và nâng cao kiến thức của mình, một điều mà các công ty tư nhân chạy theo lợi nhuận khó lòng thực hiện.

Nói về việc kết hợp giữa hoạt động “online” và “offline” trong chiến lược phát triển Giáo dục trực tuyến của GoEdu, ông Lê Thống Nhất cũng cho biết thêm: “Với một quốc gia mà tâm lý người dân còn nhiều nghi ngại và quá ít lòng tin với Giáo dục trực tuyến, thì các hoạt động kết hợp giữa “thực” với “ảo” sẽ là một bước đi để họ hiểu hơn, tin hơn và biết hơn về những lợi ích mà Giáo dục trực tuyến mạng lại. VTC không chỉ cung cấp sản phẩm và các giải pháp công nghệ mà còn làm các công tác xã hội hóa để người dùng sử dụng được Giáo dục trực tuyến”.

Hướng tới làm thay đổi nhận thức người sử dụng, ngoài việc vận động và tổ chức các sự kiện xã hội để người dân hiểu thế nào là Giáo dục trực tuyến, GoEdu còn đưa ra một số các chương trình học “online”, thực hành “offline” để người dân dần làm quen với hình thức giáo dục mới mẻ này. Thời điểm hiện tại, chương trình trực tuyến “học mà chơi” Audition English của GoEdu được coi là bước đột phá trong phương pháp học và thực hành tiếng Anh.

Audition English được xây dựng trên nền bối cảnh là không gian và các nhân vật của game Audition – một trò game online được hàng chục triệu bạn trẻ yêu thích. Thay vì sử dụng các phím mũi tên để nhảy, học viên dùng chính giọng nói của mình để phát âm các câu hội thoại bằng tiếng Anh. Người tham gia vào Audition English ngẫu nhiên trở thành học viên Anh ngữ thực thụ, vừa học tiếng Anh mà vẫn có cảm giác giải trí. Cùng với việc học tiếng anh online trên Audition English, GoEdu còn tổ chức Gala Audition English tại nhiều trường học trên cả nước để các bạn có thể tham gia, gặp gỡ và giao lưu bằng tiếng Anh trực tiếp với nhau. Trong thời gian gần, GoEdu sẽ phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức cuộc thi Olimpic tiếng Anh trên mạng Internet trên phạm vi toàn quốc. “Trong thời gian tới, khi người dùng đã quen thuộc với Giáo dục trực tuyến, chúng tôi sẽ tổ chức các lớp học trực tuyến do các thầy uy tín đứng lớp. Đây sẽ là giai đoạn “trực tuyến” giáo dục thực sự”, ông Nhất khẳng định.

Một hướng đi nữa được đánh giá là “sáng tạo, mới mẻ” của GoEdu chính là đặt Giáo dục trực tuyến trong một Mạng Việt Nam Go.vn. Ông Lê Thống Nhất cho biết: “Giáo dục sẽ là mũi nhọn của Mạng Việt Nam. Chúng tôi muốn cung cấp cho người dùng một kho kiến thức toàn diện. Khi trở thành thành viên của GoEdu người dùng sẽ có điều kiện giao tiếp với cả xã hội ở nhiều lĩnh vực khác ngoài giáo dục: thương mại, việc làm… Cuộc sống của người dùng khi đó không chỉ bó hẹp trong giáo dục mà còn được nhúng vào một cuộc sống thật với đầy đủ các lĩnh vực. Chỉ cần mở một cửa sổ web họ sẽ có tất cả những gì họ muốn. Đây là hướng đi không chỉ mới mẻ ở Việt Nam mà thậm chí trên thế giới cũng chưa từng có”.

Với những gì GoEdu đang thể hiện, một lần nữa người dân lại nhen nhóm lên hi vọng: Giáo dục trực tuyến sẽ thực sự phát triển ở Việt Nam!


Khánh Toàn
Ảnh: HTS


Chủ đề:
Bình luận

Video: Cận cảnh cá trắm 'khủng' nặng 42kg vừa sa lưới ngư dân Yên Bái 

TIN TỨC NÊN ĐỌC

Báo Điện tử VTC News