"Đừng để sông Hồng... chết!"

(VTC News) - Mực nước sông Hồng đang có những trị số thấp nhất trong lịch sử 100 năm qua và dự báo chắc chắn còn thấp nữa... "Chưa bao giờ có tình trạng thiếu nước như thế này!", Chuyên gia thủy văn Nguyễn Lan Châu, Phó Giám đốc Trung tâm dự báo Khí tượng thủy văn trung ương cho biết.

VTC News vừa có cuộc trao đổi với chuyên gia thủy văn Nguyễn Lan Châu, Phó Giám đốc Trung tâm dự báo Khí tượng thủy văn trung ương về nguyên nhân mực nước sông Hồng sụt giảm và những việc cần làm để ''cứu'' nguồn nước.

Sông Hồng đang ngày càng khô cạn (Ảnh: VNE)  
- Thưa bà Lan Châu, được biết mực nước sông Hồng vừa qua liên tục giảm thấp kỷ lục, đoạn sông Hồng qua Hà Nội mới đây đo mực nước chỉ có 10cm, bà có thể cho biết nguyên nhân của sự "sụt giảm" mực nước này?

Đúng là mực nước sông Hồng thấp hơn lịch sử rất nhiều, chưa từng có. Tính từ tháng 8/2009 đến tháng 2/2010, tại nhiều trạm đo mực nước sông liên tục thấp hơn "min" (chỉ số thấp nhất) lịch sử cùng kỳ, chỉ riêng tháng 2 vừa qua, tại Tuyên Quang là 1.503cm (trong khi min lịch sử thấp nhất là 1522cm); tại Vụ Quang là 498cm (min lịch sử là 848cm); tại Hà Nội là 10cm (min lịch sử là 80cm)...

Lưu lượng thấp nhất ngay tại thượng nguồn sông Hồng năm 2009-2010 cũng thấp hơn lịch sử, ví dụ tại Lai Châu tháng 11/2009 là 23m3/s (cùng kỳ năm 2004 là 332m3/s); tại Lào Cai tháng 2/2010 là 70m3/s (min lịch sử là 112m3/s)...

Mực nước thấp nhất tại Hà Nội tháng 11/2009 là 76cm, tháng 12/2009 là 66cm, tháng 1/2010 là 48cm và tháng 2/2010 là 10cm - là những trị số thấp nhất lịch sử trong chuỗi số liệu quan trắc cùng kỳ hơn 100 năm qua.

Nguyên nhân là do nhiệt độ cao, mưa giảm, dòng chảy thượng nguồn về thấp nhất. Trong đó, mùa mưa ở Bắc Bộ kết thúc sớm, không hề có lũ do mưa nên không tạo dòng chảy. Mọi năm tháng 10 mới kết thúc mùa mưa nhưng mùa mưa vừa rồi kết thúc vào tháng 7 nên mùa khô kéo dài hơn.

- Tình trạng như vậy có thể đưa ra những cảnh báo gì, thưa bà?

Tình trạng này sẽ tiếp tục căng thẳng đến tháng 4/2010, lúc đó sẽ có mưa rào vài nơi, năm nay El Nino cũng tác động đến tận tháng 5 (hiện tượng dòng hải lưu ấm phá vỡ điều kiện bình thường của hệ thống đại dương - khí quyển ở khu vực nhiệt đới Thái Bình Dương gây ảnh hưởng thời tiết quy mô toàn cầu - PV). Từ đó, thiếu nước sẽ căng hơn, phức tạp hơn.

Chưa bao giờ mình ở tình trạng thiếu nước như hiện nay. Theo quy luật thì tháng 4, tháng 5 hàng năm dòng chảy không thấp như tế này. Các năm sau tình trạng thiếu nước sẽ nhiều hơn vì nhu cầu sử dụng nước ngày càng tăng, không chỉ trong sản xuất mà cả đời sống và tiêu dùng.

Tình trạng khô hạn sẽ kéo dài đến đầu tháng 5 và như vậy thiếu nước, thiếu điện sẽ xảy ra đầu tháng 6. Người dân cần tiết kiệm nước để chủ động đối phó với mọi tình huống, tránh để xảy ra việc phải báo động thiếu nước quốc gia.

Mực nước sông Hồng chắc chắn sẽ còn thấp tiếp, nhất là sắp tới phục vụ đợt tưới dưỡng của vụ đông xuân (21-25/3 và 18-22/4) sẽ rất tốn nước.

- Liệu sông Hồng có... "cạn nhăn" không khi mưa thì ít, nước thượng nguồn về không đáng kể, nhiệt độ tăng, khô hạn kéo dài... Nếu sông Hồng khô cạn thì sẽ gây ảnh hưởng thế nào, thưa bà?

Nếu không có biện pháp thích ứng ngay đối với chống hạn cực đoan thì không chỉ sông Hồng mà các sông sẽ dẫn đến khô cạn và thành dòng sông chết. Các sông khác (Nhuệ, Đáy...) không có nước vào sẽ chỉ trữ nước thải, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

Đừng để dòng sông Hồng chết! Sông Hồng mà cạn nhăn sẽ ảnh hưởng đến cả mọi nhu cầu của người dân vì dân mình sống ven sông là chính, mọi phồn vinh đều phụ thuộc vào nguồn nước của những dòng sông.

- Biện pháp thích ứng cụ thể bà vừa nói là gì, theo bà?

Hiện tượng này là hiện tượng lâu dài nên Nhà nước phải quan tâm có chiến lược lâu dài hơn đối với an ninh về nước. Cần tuyên truyền cho người dân, làm sao để mỗi người dân ý thức giọt nước là giọt vàng, nguồn nước không phải là vô hạn, cần tiết kiệm nước, tiết kiệm điện bởi hiện nay mình vẫn đang sử dụng lãng phí.

Về phía ngành khí tượng thủy văn, chúng tôi đã đề xuất có những trạm giám sát sử dụng nguồn nước của từng hộ dân bởi hiện nay chúng ta chưa có giám sát đối với việc sử dụng nước.

Chúng tôi cũng đề nghị phải có trạm quan trắc tự động để quan sát được mực nước cả ngày dao động thế nào - bởi hiện chúng ta toàn quan trắc thủ công, thỉnh thoảng mới đo mực nước. Cùng với đó cũng cần đầu tư những trạm quan trắc tự động sông xuyên biên giới vì nước ta có 65 sông phía Bắc, biên giới Lào và Cam pu chia cũng có hàng trăm con sông mà không có trạm quan trắc nào để theo dõi mực nước.

Về phân bổ nguồn nước, hiện mình phân bổ nguồn nước chưa  tốt, ví như ở Trung Quốc họ phân bổ nước sông Hoàng Hà rất tốt, giữa mỗi tỉnh, huyện, xã đều có trạm quan trắc nước, khi các huyện, xã lấy nước đủ thì sẽ cắt luôn, không có chuyện lấy nước từ sông về dư thừa, lãng phí.

Các nước như Malaysia, Nhật Bản, Trung Quốc... đều xây đê chặn dòng chảy, không cho "một giọt nước ngọt" trôi ra biển; Hay họ cũng xây bể để trữ nước ngầm trong các TP...

Ngay như các nước ở châu Âu, cả ở Singgapore từ rất lâu rồi họ đã đưa nước thải vào nhà máy xử lý thành nước sạch, còn nuôi được cá...

Học hỏi những kinh nghiệm đó cũng góp phần tích cực bảo vệ, gìn giữ nguồn nước của chúng ta. Nước mình được thiên nhiên ưu đãi, nhiều sông, nhiều suối nhưng vẫn còn chậm trong việc bảo vệ, bảo đảm nguồn nước.

- Xin cảm ơn những thông tin từ bà!

Kiều Minh (thực hiện)

Chủ đề:
Bình luận

TIN TỨC NÊN ĐỌC

Báo Điện tử VTC News