Quan xã xiết nợ cả… quan tài

Anh Năm và ông Thủy đang kể lại sự việc... khó tin.

Lại nữa, nhà vốn nghèo nên ông cả nghĩ, lo xa. Mà ở làng ông, ai chẳng vướng vào "bệnh" ấy.

Bởi nỗi lo lắng ấy mà mấy năm trước, khi còn chút sức tàn, mần ăn nơi bờ biển, ông đã chắt bóp, dành dụm để mua cho mình mấy tấm ván canh, những mong khi giời không cho ở, các con ông cứ lấy ván ấy mà giúp ông lo phần hậu sự. Tậu được "báu vật" ấy rồi, ông thấy lòng mình thanh thản lắm!

Nhưng rồi, trời như cố tình bày chuyện trêu ngươi. Thân già vốn đã héo hắt như đèn trước gió lại thêm một bận hứng chịu bão tố, cuồng phong.

Năm ấy (2002), loa đài của thôn ông ổng truyền rằng, xã mở đợt cao điểm thu các khoản đóng góp của năm và cả tiền nợ đọng từ những năm trước nữa.

Khi anh con út chưa bôn ba vào Nam làm thuê kiếm sống, thì các khoản ấy ông chẳng phải lo lắng. Mà có lo cũng chẳng được!

Chẳng biết xã thu những khoản tiền gì mà mỗi năm, nhà ông phải đóng đến mấy trăm nghìn. Ở miền quê nghèo này, khi cái ăn hàng ngày còn phải còng lưng tìm kiếm thì số tiền ấy, với ông, quả là quá lớn.

Bởi thế, nghe xã thúc thu, mấy đêm, ông trằn trọc, gắng tìm "lối thoát" cho mình. Không biết xoay đâu ra tiền, ông đành bấu víu vào một niềm hy vọng dù biết là rất mong manh: "Chưa có đóng thì gắng xin họ cho khất, khi con về thì trả nợ sau!".

Niềm hy vọng nhỏ nhoi của ông nhanh chóng bị dập tắt khi một ngày nọ chính quyền xã và thôn ập vào.

Ông Thủy kể, hôm ấy, ông đi biển. Khi về, thấy bà ngồi sụt sùi, ngỡ có chuyện gì chẳng lành, ông hớt hải gặng hỏi. Và rồi, khi nghe bà thuật lại nguồn cơn câu chuyện, ông thấy trời đất như chao đảo, quay cuồng.

Thì ra, khi ông đi làm, xã, thôn đã cho người đến để tiến hành "quy trữ tài sản". Nhà chỉ có duy nhất mấy tấm ván ấy là đáng giá nên họ đã khuân đi.

Vậy là, "báu vật để dành" của mình đã bị người lấy mất. Nỗi đau đớn, tủi nhục khiến ông như nghẹt thở.

Ông bảo, khi ấy, tiếc mấy tấm ván thì ít, mà cay đắng về cách hành xử của những người được coi là “đầy tớ của dân” thì nhiều. Rồi người quê khi rỗi việc thì cứ ngồi lê, "buôn" đủ lời thị phi, xúc xiểm. Mà cũng chẳng trách được họ! Đến ngay bản thân, ông cũng giận... mình nhiều lắm!

"Khốn nạn thay cái kiếp nhà nghèo! Đến mấy tấm ván hậu sự mà cũng không giữ được thì mặt mũi đâu mà thấy mọi người!". Mấy ngày sau, ông không dám ló mặt ra đường.

"Một tiền gà ba tiền thóc"

Hơn năm sau, kể từ cái ngày kinh hoàng ấy, anh Nguyễn Văn Năm, con trai út của ông từ Nam ra.

Mấy năm phiêu bạt nơi đất khách quê người, anh đã lấy vợ, sinh con. Bởi thế, làm hùng hục nhưng tiền anh kiếm được cũng chỉ đủ để nuôi sống cái gia đình bé nhỏ của mình chứ chẳng hề dư dật.

Về, thấy bố kể chuyện, thương, anh đã dốc nhẵn túi để lên xã hoàn thành nghĩa vụ đóng góp của gia đình mình.

Anh Năm kể, lần ấy, kể cả nợ cũ lẫn lãi, anh đã nộp cho xã hơn 1 triệu đồng.

Đóng xong, ngỡ là được lấy mấy tấm ván về, nào ngờ... Anh ngã ngửa khi người ta bảo, muốn lấy ván về thì phải nộp tiền lưu kho với giá 5 nghìn đồng một ngày.

Bà Ngô Thị Sáng, ở thôn Thắng Hùng, một nạn nhân của "quy trữ tài sản".

 

Hơn một năm trời "nằm trên xã" thì số tiền gọi là phí trông coi anh phải nộp có khi lớn hơn cả giá trị của mấy tấm ván ấy. Suy tính thiệt hơn, lại thêm cạn túi, anh đành tay không lủi thủi ra về.

 

Thời gian thấm thoắt thoi đưa, khi chuyện về mấy tấm ván canh trên chẳng mấy ai còn nhắc tới nữa thì ông trưởng thôn và anh công an viên bỗng dưng khuân ván đến trả.

 

Thì ra, biết chuyện nhà ông bị tạm thu tài sản một cách phi lý, một phóng viên ở mãi Hà Nội đã lặn lội đến nơi tìm hiểu.

 

Vậy là, chẳng biết vì lý do gì, xã đã tìm mọi cách để đưa những mảnh gỗ vô tri ấy về lại với chủ nhân của nó.

 

Anh Nam kể, hôm ấy, thấy cán bộ khệ nệ khiêng ván đến, kiểm tra phát hiện một tấm bị mọt, không giống như nguyên trạng, anh đã quyết không nhận.

 

Vật nài mãi mà chủ nhà không chịu nhận lại tài sản của mình, những "đầy tớ của dân" ấy đã bảo, đã đem đến rồi thì xin gửi lại, rồi xã sẽ tìm cách khắc phục sau.

 

Nói vừa dứt câu thì nhanh như lúc mang đi, họ vội vàng xếp mấy tấm ván ấy ngay chái nhà, rồi đi thẳng.

 

Còn tiếp…

 

Đào Thanh Tuy (Báo Nông thôn ngày nay)