Phóng sự - Khám phá

Trao đổi với PV, ông Nguyễn Đức Phường, Hội Thiên văn - vũ trụ Việt Nam cho biết, hiện tượng nhật thực toàn phần lần này sẽ được quan sát trong một dải rộng 258 km và kéo dài gần nửa vòng trái đất.

Để có dịp chiêm ngưỡng được kỳ nhật thực toàn phần dài như thế này, thế giới phải đợi 123 năm nữa, tức là đến năm 2132 mới có.

Cũng theo ông Phường, trong lần nhật thực này, hầu hết lãnh thổ Việt Nam chỉ quan sát được nhật thực một phần. Địa điểm quan sát tốt nhất là Hà Giang với tỷ lệ che khuất cực đại là 75,8%, xảy ra lúc 8h11’. Càng về phía Nam tỷ lệ che khuất càng nhỏ đi. Cụ thể Cần Thơ tỷ lệ che khuất cực đại là 25,5% lúc 8h11’40’’; TP.HCM là 27,4% lúc 8h13’4’’. Còn Hà Nội tỷ lệ che khuất cực đại là 67,5% lúc 8h11’50’’. Thời điểm xảy ra nhật thực một phần ở Hà Nội lúc 7h6’34’’ và kết thúc lúc 9h26’10’’.

Theo các nhà thiên văn học, trong một năm thường xảy ra từ 2 - 5 lần nhật thực, nhưng nhật thực toàn phần thì rất hiếm, có năm không có nhật thực toàn phần nhưng có năm lại có đến hai lần. Đặc biệt, nhật thực toàn phần chỉ diễn ra trong một khoảng thời gian rất ngắn (ít khi vượt quá 7 phút 31 giây). Theo tính toán, trong suốt 1.000 năm mới chỉ có khoảng hơn 10 lần nhật thực kéo dài hơn 7 phút. Lần nhật thực gần đây nhất kéo dài 7 phút 3 giây xảy ra ngày 30/6/1973.

Ông Nguyễn Đức Phường khuyến cáo, tuyệt đối không được quan sát trực tiếp nhật thực bằng mắt thường, không được quan sát qua ống nhòm hoặc kính thiên văn khi chưa lắp bộ kính lọc chuyên dụng. Cường độ ánh sáng mặt trời khá lớn với nhiều bức xạ tử ngoại có hại, nên chỉ cần nhìn thẳng vào mặt trời bằng mắt thường trong giây lát cũng có thể làm tổn thương đến võng mạc, thậm chí gây mù lòa vĩnh viễn. Do vậy, có thể quan sát bằng kính chuyên dụng, hoặc kính hàn.

Hiện tại ở các phố Lương Văn Can, Tràng Tiền có bày bán loại kính chuyên dụng theo dõi nhật thực, giá dao động từ từ 150.000 - 300.000 đ/chiếc. Hoặc có thể liên hệ với Hội Thiên văn - vũ trụ Việt Nam để mua được kính chuyên dụng tốt nhất.

Nếu không có kính thợ hàn, có thể quan sát gián tiếp bằng cách dùng một tấm bìa, khoét một lỗ tròn nhỏ. Hướng tấm bìa về phía mặt trời sao cho ánh sáng mặt trời đi xuyên qua lỗ. Đặt một tờ giấy trắng phía dưới sao cho hình ảnh mặt trời hiện thành một khoanh tròn trên tờ giấy. Khi hiện tượng nhật thực diễn ra sẽ thấy đĩa mặt trời bị che khuất dần trên tấm giấy trắng. Cách khác có thể đặt một chiếc gương dưới chậu nước pha mực đen, sao cho hình ảnh mặt trời nhìn qua gương không bị chói.

“Đây hoàn toàn là hiện tượng thiên nhiên, xảy ra theo quy luật tự nhiên nên không hề ảnh hưởng đến sức khỏe con người, cây trồng, vật nuôi. Một số người do mê tín dị đoan, quan niệm sai lệch về hiện tượng này nên cho rằng mặt trời bị “ăn” mất nên dùng các vật dụng hàng ngày gõ vào nhau để xua đuổi con vật trên trời dám ăn mất mặt trời. Nhật thực cũng không liên quan đến sóng thần, động đất. Bởi lực triều của mặt trăng và mặt trời, dù được cộng hưởng trong những kỳ nhật thực, cũng không đủ mạnh để gây ra sóng thần, lại càng không thể tác động đến cấu trúc địa tầng của trái đất gây ra động đất. Trong lịch sử, chưa ghi nhận được bất cứ một trận sóng thần do nhật thực” - ông Phường khẳng định.