Quốc tế > Tư liệu

Hệ thống tên lửa phòng không thế hệ thứ 4 S-400 Triumf là sản phẩm vũ khí của tập đoàn sản xuất vũ khí nay là Cục thiết kế trung ương Nga Almaz nghiên cứu và chế  tạo. Là hệ thống tên lửa hiện đại nhất của Nga hiện nay, S-400 được xem như niềm tự hào cho tiềm lực khoa học công nghệ trong việc nghiên cứu và chế tạo các loại vũ khí vệ quốc được kế thừa và phát triển từ thời kỳ Liên Xô.

Tổ hợp S-400 Triumph (NATO đặt tên SA-21 Growler) là phiên bản nâng cấp từ hệ thống tên lửa đất đối không lưỡng tầm (tầm trung và tầm xa) đất đối  không (Surface to Air Missile – SAM) S-300.

Trước đây S-400 Triumph được biết đến với cái tên S-300PMU-3 tích hợp nhiều tính năng kỹ chiến thuật vượt trội, hơn hẳn so với các phiên bản S-300 trước đó như S-300PMU1, S-300PMU2. S-300V… với tầm bắn  hiệu quả lớn gấp 2 lần hệ thống tên lửa Patriot MIM-104 của quân đội Mỹ.

Tên lửa S-400 được gắn trên bệ bắn xe tải.

Theo các nguồn tài liệu của Nga, hệ thống tên lửa đất đối không S-400 Triumph có thể phát hiện và tiêu diệt được các mục tiêu trên không ở cự ly cách xa 250 dặm (400 km) như các loại phi cơ ném bom - chiến đấu, tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo, đáng chú ý nhất là  S-400 Triumph có thể “đo ván” được các loại tên lửa chiến lược có tầm bắn tới 3.500 km hay một số chủng loại  máy bay chiến đấu siêu âm.

 

Thành phần rađa cảnh báo và dẫn đường tên lửa.

S-400 Triumph bắt đầu được Nga triển khai nghiên cứu và phát triển vào thời điểm cuối những năm 1990. Hệ thống tên lửa này chính thức được lực lượng không quân Nga công bố vào tháng 1/1999.

 

Ngày 12/2/1999, lần đầu tiên quân đội Nga tiến hành các vụ bắn thử tên lửa phòng không của tổ hợp  S-400 Triumph tại bãi bắn thử Kapustin Yar ở Astrakhan thuộc Nga.

 

Tên lửa của hệ thống S-400 gồm 3 loại là 9M96, 9M96E và 9M96E2.

Các vụ bắn thử tên lửa phòng không thế hệ thứ 4 đã thành công. Kết quả là, vào năm 2001, S-400 Triumph được phê chuẩn là loại vũ khí sẽ triển khai trong biên chế vũ khí của quân đội.

 

Tổ hợp S-400 trên đường hành quân di chuyển.

S-400 Triumph được thiết kế để phóng tên lửa theo chiều thẳng đứng, tương tự như hệ thống S-300. Sau khi phóng tên lửa bay theo hướng nghiêng phía mục tiêu định tiêu diệt, như vậy có thể đáp trả các đòn tấn công tập kích đường không của địch trên mọi hướng.

 

Sử dụng phương pháp này là giải pháp tối ưu cơ cấu phóng tên lửa, đồng thời giảm được thời gian chuyển hướng bắn của tên lửa, chính vì vậy thời gian chuẩn bị phóng được rút ngắn tới mức tối đa.

 

S-400 được trưng bày năm 2007.

Cũng trong năm 2001, dự án triển khai tên lửa  S-400 Triumph được tạm hoãn nhưng không công bố rõ nguyên nhân.

 

Đến 2003, hai quan chức quân sự cao cấp của Nga mới chính thức đưa ra nguyên nhân của việc đình hoãn trên,  là các tên lửa của  S-400 Triumph lúc đó vẫn là loại tên lửa của hệ thống S-300, do vậy Nga chưa sẵn sàng sản xuất hàng loạt.

 

Tháng 2/2004, Nga công bố đã hoàn chỉnh tất cả các thành tố của hệ thống tên lửa  S-400 Triumph. Tháng 4 cùng năm đó  S-400 Triumph lại được bắn thử nghiệm và đã bắn chặn thành công một tên lửa đạn đạo.

 

Các màn hình hiển thị thông tin theo dõi rađa và tên lửa.

Đầu năm 2006, trung đoàn phòng không đầu tiên của quân đội Nga được huấn luyện sử dụng và vận  hành khai thác tổ hợp tên lửa phòng không  S-400 Triumph.

 

Theo kế hoạch Nga sẽ triển khai  S-400 Triumph cho tất cả 35 trung đoàn phòng không được bố trí trên khắp lãnh thổ Nga và sẽ thay thế dần dần các tổ hợp tên lửa thuộc các thế hệ trước đó là S-200 và S-300.

 

Ngày 21/5/2007, lực lượng không quân Nga tuyên bố rằng  S-400 Triumph sẽ là loại vũ khí được quân đội Nga triển khai thực hiện nhiệm vụ “trực chiến” để bảo vệ các mục tiêu kinh tế - chính trị quan trọng ở thủ đô Moscow.

 

Mỗi bệ bắn của S-400 gồm 4 ống phóng tên lửa.

Tháng 6/2007, một trung đoàn tên lửa phòng không có tên “Trung đoàn tên lửa bảo vệ số 606 Zenith”  có trang bị hệ thống tên lửa hiện đại  S-400 Triumph, nhận lệnh triển khai trên khu vực Oblast (giáp thị trấn Elektrostal) của thủ đô Moscow.

 

Các mục tiêu công nghiệp quan trọng của Nga được các đơn vị phòng không cấp quân đoàn và sư đoàn đảm nhiệm.

 

Ngày 8/8/2008, Tướng Vladimir Sviridov thông báo rằng quân đội Nga sẽ thay thế toàn  bộ những tổ hợp tên lửa S-300 ở các đơn vị phòng không đang đóng tại khu vực Tây Bắc bằng hệ thống tên lửa hiện đại mới được hoàn thiện  S-400 Triumph.

 

Trong tương lai, các phiên bản tên lửa S-300 sẽ được thay thế bằng tổ hợp hiện đại S-400.

Theo những nguồn tin công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng  S-400 Triumph của Nga đã có mặt ở một vài nước với các biến thể khác nhau dưới sự hỗ trợ về mặt kỹ thuật của Cục thiết kế trung ương Nga Almaz.

 

Được biết giá của mỗi tổ hợp tên lửa phòng không hiện đại  S-400 Triumph không dưới 500 triệu USD.

 

Sau việc nghiên cứu và chế tạo thành công của hệ thống tên lửa phòng vệ trên không  S-400 Triumph rất có thể Nga đang xúc tiến kế hoạch phát triển và chế tạo một hệ thống tên lửa phòng không thế hệ mới mang tên S-500.

 

Bình Nguyên (Lược dịch từ VPK History, Wikipedia)