Thế trận "nghìn năm" góp vào đại thắng lịch sử

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, quân và dân ta đã tiến hành nhiều chiến dịch, tổ chức nhiều trận đánh. Tuy mức độ thắng lợi và ý nghĩa của từng chiến dịch, từng trận đánh có khác nhau nhưng tất cả đã góp phần làm nên Đại thắng mùa Xuân 1975. Nhân kỷ niệm 35 năm ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước, xin giới thiệu một trận đánh tiêu biểu trên sông Cửa Việt.

Cửa Việt nhìn từ Gio Linh, Quảng Trị

Ngay trong 10 ngày cuối tháng 1/1968 lực lượng đặc công nước cùng bộ đội địa phương và du kích Quảng Trị đã đánh chìm 9 tàu địch trên sông Đông Hà và đoạn sông qua làng Xuân Khánh làm tê liệt luồng vận tải nhiều ngày liền, buộc địch phải điều trực thăng vận tải bay ra tận nơi tàu đậu bên ngoài cảng, cẩu từng kiện hàng đưa về Đông Hà. Không thể mất tuyến vận tải đường sông, suốt tháng 2 địch tăng cường máy bay trinh sát, đánh bom chà sát hai bờ sông, kết hợp xe lội nước, tàu xuồng chiến đấu cho quân liều chết tìm cách trục kéo tàu chìm về cảng Cửa Việt hòng khai thông tuyến vận tải sống còn Cửa Việt - Đông Hà.

Trước ý đồ và hành động của địch, chỉ huy lực lượng chiến đấu của ta ở Gio Linh quyết tâm tổ chức một đợt chiến đấu mới phong tỏa dài ngày đoạn sông từ Cửa Việt lên Đông Hà. Nhưng chỉ phục kích nhỏ lẻ trên bờ sông đánh địch thì khó khống chế tàu địch được liên tục vì địch rất mạnh, lại có máy bay, pháo binh yểm trợ, mà tàu địch thường hoạt động ban ngày. Một cuộc họp bàn cách đánh địch được tổ chức. Đội trưởng du kích Nguyễn Ngọc Lễ đề xuất một ý định rất táo bạo: Để ngăn tàu địch, ta có thể dùng thế trận Bạch Đằng xưa, cụ thể là chặt thật nhiều tre kết thành chùm, một đầu buộc vật nặng thả xuống sông. Các chùm tre lại được kết với nhau thành bè nửa chìm nửa nổi tạo thành thế dích dắc và được neo giữ không để trôi tự do khiến tàu địch muốn lách để tiến cũng không được. Nơi nào nước cạn thì dùng các cọc tre đầu được vót nhọn cắm ngập chìm trong nước, hai bên bờ sông bố trí các loại hỏa lực… Ý kiến đề xuất được bàn bạc dân chủ và những người dự họp đều rất hào hứng góp ý tạo sự thống nhất cao cả phương thức chiến đấu, biện pháp huy động thu gom tre, hóp, các loại vật cản sao cho bí mật, được trù liệu chu đáo. Phấn khởi với kế hoạch chiến đấu, bộ đội, du kích Gio Linh tỏa đi phổ biến cho cán bộ cốt cán từng xã, thôn (thời điểm này nhiều thôn hai bên bờ sông từ Cửa Việt đến Đông Hà đã nằm trong vùng giải phóng). Hiểu ý định chiến đấu, nhân dân nhiều thôn vùng Cửa Việt vô cùng phấn chấn, nhà có bao nhiêu tre đều tự nguyện chặt hạ góp cho việc lập thế trận trên sông. Riêng thôn Thượng Nghĩa trong một đêm bà con đã hạ hơn 4.000 cây tre để góp vào trận địa "Bạch Đằng".

Xe tăng M-41 bị quân ta bắn cháy ở căn cứ Dốc Miếu, Gio Linh, Quảng Trị 1972

Sau một giờ chiến đấu, đoàn tàu, thuyền địch chiếc bị cháy, chiếc bị chìm, chiếc bị chính đạn trên tàu nổ xé tan làm nhiều mảnh. Một số chiếc đi sau quay mũi định tháo chạy về Cửa Việt nhưng bị đạn pháo của quân ta từ bờ Bắc sông Bến Hải được các đài trinh sát tiền tiêu hướng dẫn bắn chặn chính xác cũng không thoát khỏi bị tiêu diệt. Xác tàu chiến, xác lính Mỹ-ngụy trôi bập bềnh trên sông nước suốt mấy ngày mới thoát ra biển Đông. Từ nhiều trận thua đau và đến trận này, bọn địch coi dòng sông Cửa Việt là nỗi kinh hoàng và ít có chuyến tàu nào ngược dòng lên Đông Hà lại không bị đánh bởi lực lượng bộ đội hay du kích kiên cường. Đã có hàng trăm con tàu, hàng nghìn tên giặc bỏ mạng trên đoạn sông mang hào khí Bạch Đằng thời đánh Mỹ này.

Theo Quân đội Nhân dân