(VTC
News) - “Việc phát triển thủy điện ồ ạt cũng là “ước mơ” của
bọn lâm tặc, bởi chúng lợi dụng điều đó để tàn phá rừng đầu nguồn…”, kỹ sư Lê Trí
Tập, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam phát biểu tại Hội
nghị chuyên đề phát triển thủy điện.
Trước
những thiệt hại nặng nề của trận bão số 9 vừa qua và
nguy cơ tác động đến đời sống người dân vùng hạ du ở Quảng
Nam, sáng ngày 4/12, UBND tỉnh Quảng Nam đã tổ chức Hội nghị
chuyên đề phát triển thủy điện trên địa bàn tỉnh, nhằm đánh
giá, xem xét lại các dự án thủy điện trên địa bàn tỉnh
Quảng Nam.
Theo
đó, trên địa bàn toàn tỉnh Quảng Nam hiện có đến 50/58 dự án thủy điện
được cho phép nghiên cứu đầu tư. Và mặc dù tính đến ngày 30/11/2009
mới có 6 công trình thủy điện phát điện, nhưng đã xuất hiện những
bất cập về quy hoạch ồ ạt các dự án thủy điện, gây ra lũ
lụt trong thời gian vừa qua. Đặc biệt, công tác tái định cư,
di dân và tình trạng hạn hán, lụt lội xuất hiện với tần
suất ngày càng dữ dội.
 |
| Khu tái định cư lòng hồ thủy điện A Vương theo kiểu nhà chia lô, gây khó khăn trong kế sinh nhai của đồng bào |
Ông Đinh Văn Thu, Phó Chủ tịch UBND
tỉnh Quảng Nam thừa nhận: Một thực trạng là hiện hầu hết các công
trình thủy điện được chính quyền tỉnh Quảng Nam cấp đất xây
dựng đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sinh thái, kế sinh
nhai của nhân dân nằm trong vùng dự án thủy điện.
Về
thực trạng đáng báo động của công tác quy hoạch ồ ạt một
loạt các thủy điện trên địa bàn tỉnh Quảng Nam, ông Huỳnh Tấn
Sâm, Bí thư Huyện ủy Bắc Trà My thẳng thắn: “Bắc Trà My hiện có
rất nhiều dự án thủy điện được cấp phép, nhưng chỉ có 2 dự án được
triển khai xây dựng là sông Tranh 2, thủy điện Tà Vy. Mới chỉ có 2
dự án mà đã có hàng người dân phải bỏ làng ra đi, con xa cha
mẹ, cha me xa con vào rừng kiếm sống. Huyện Bắc Trà My đã đi
khảo sát thực tế, thấy được có 6.300 người dân của huyện này
phải “nhường” đất cho các chủ đầu tư xây dựng thủy điện; có 4.369
người dân bỏ lại làng cũ, mồ mã tổ tiên, đất đai, ruộng, vườn tạo lập
hàng chục năm qua để đến nơi ở mới gặp rất nhiều khó khăn.
Chưa
hết, các chủ đầu tư tái định cư cho đồng bào dân tộc thiểu
số theo kiểu “bốc thăm” đất sản xuất, nên có hộ nhận được đất tốt,
có hộ “trúng” phải miếng đất toàn là đá thì sao trồng trọt gì
được, vậy nhân dân lấy cái gì sinh sống lâu dài được? Nhiều hộ
dân buộc phải kéo nhau vào rừng chặt phá rừng nguyên sinh lấy
đất dựng trại sinh sống, trồng trọt qua ngày”.
 |
Theo
ông Huỳnh Tấn Sâm, Bí thư Huyện ủy Bắc Trà My, đồng bào đang đối
mặt với nguy cơ xói mòn các giá trị văn hóa, tinh thần.
|
Và
nguy hiểm hơn, tập quán, văn hóa của đồng bào nơi đây đang dần
bị xói mòn bởi công tác tái định cư đối với người dân chưa
được coi trọng. “Tập quán của đồng bào dân tộc thiểu số là
rất tâm linh, tôn kính tổ tiên, đặc biệt là mồ mã tổ tiên cha
ông phải luôn luôn gần họ để có điều kiện chăm sóc, hương
khói. Những nét đẹp văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu
số như cố kết cộng đồng, gia đình, cha con dòng họ ở chung một làng,
một nhà... đã bị dần dần xóa sổ do các chủ đầu tư xây dựng
các khu tái định cư kiểu “đô thị hóa”, ông Nguyễn Bằng, Bí thư
huyện ủy Đông Giang trăn trở.
Ông
Lê Trí Tập, chuyên gia thủy lợi, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Quảng
Nam nhấn mạnh: “Quảng Nam có đến 50-60 dự án thủy điện như
hiện nay quá nhiều, một phần là do lãnh đạo tỉnh Quảng Nam
thiếu một tầm nhìn chiến lược. Quảng Nam có diện tích hơn 10
triệu m2 và 1,4 triệu người, vậy vấn đề chúng ta đặt ra là
Quảng Nam nên có bao nhiêu thủy điện là đủ. Cũng theo ông Tập,
trước khi phê duyệt dự án thủy điện, lãnh đạo tỉnh Quảng Nam
phải mời các nhà khoa học tham gia đánh giá, phản biện một
cách khoa học, sâu sắc nhất, từ đó mới có cái nhìn tổng
thể, khái quát nhất thủy điện có nhiều tác động xấu đến môi
trường hay không...
 |
Theo
ông Lê Trí Tập, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam, sự phát
triển ồ ạt các dự án thủy điện ở Quảng Nam là "ước mơ" của
lâm tặc..
|
Chính việc phát triển
thủy điện ồ ạt ở Quảng Nam cũng đã góp phần gây nên ngập
lụt trầm trọng. Làm thủy điện không mất rừng, không mất đất
là hoàn toàn vô lý. Chỉ có làm thủy điện trên trời mới không
mất rừng, không mất đất như một số người phát biểu. Và việc
phát triển thủy điện ồ ạt cũng là “ước mơ” của bọn lâm tặc
lợi dụng để tàn phá rừng đầu nguồn… Ở Quảng Nam, để làm
phát điện được 1 MW, địa phương phải mất từ 7-10ha rừng…”.
 |
| Hệ lụy của việc phát triển thủy điện ồ ạt: Hạ du tỉnh Quảng Nam chìm sâu trong nước lũ. |
Và
hệ lụy của vấn đề này đã được chứng minh bằng những con số
thiệt hại do bão lũ số 9 vừa qua, hàng vạn hộ dân vùng hạ du
bị ngập nặng, hàng ngàn tỷ đồng bị thiệt hại cùng con số
thiệt mạng tăng lên hàng ngày.
Ông Tạ Văn Hường, Vụ trưởng Vụ Năng
lượng dầu khí - Bộ Công thương thừa nhận: Hầu hết các nhà máy thủy
điện ở khu vực miền Trung - Tây nguyên chưa có phê duyệt đánh giá tác
động môi trường, chưa có quy hoạch hồ chứa, việc điều chỉnh, bổ
sung các dự án thủy điện nhỏ và vừa cũng làm cho chế độ vận
hành của các dự án này không đúng như ban đầu đã đăng ký; hiệu
lệnh thông báo xã lũ cũng không được các nhà máy thủy điện thực hiện
một cách nghiêm túc…
|
Rút phép đầu tư xây dựng nếu dự án không đảm bảo Cũng trong
khuôn khổ Hội nghị, ông Nguyễn Đức Hải, Bí thư tỉnh ủy Quảng Nam
cũng cam kết, lãnh đạo tỉnh Quảng Nam sẽ rút kinh nghiệm sau trận
bão lũ số 9. Tỉnh sẽ rà soát lại tất cả các dự án thủy điện trên
địa bàn. Những dự án không phát huy hiệu quả, không đảm bảo vấn đề dân
sinh cho nhân dân cương quyết sẽ thu hồi. |
Thùy Dương - Bửu Lân