Văn hóa

(VTC News) - "Người đàn bà buồn nhất là không chồng, tuyệt vọng nhất là không con. Đau đớn hơn là có con rồi mất con và mất luôn người chồng yêu dấu. Đó chính là nỗi đau của giai nhân tuyệt sắc trong lịch sử VN, người từng là Hoàng hậu Chiêu Thánh..."
 
Nhà biên kịch Chu Thơm tiết lộ về vở diễn mới do ông viết kịch bản.

Đã có không ít tác phẩm nghệ thuật nói về lịch sử được thực hiện trong thời gian này nhằm hướng tới kỷ niệm đại lễ ngàn năm Thăng Long. Trong đó, không ít vở nói về Trần Thủ Độ, nhân vật được tranh luận nhiều nhất trong lịch sử VN.

Vở kịch Giai nhân và anh hùng nay được đổi tên là Mỹ nhân và anh hùng là một trong những tác phẩm lý giải về công và tội của nhân vật kiệt xuất này qua lăng kính của một người đẹp, một người mà có thể nói là được phép... hận Trần Thủ Độ tới ngàn năm.

Xuân Bắc - vai người chép sử trong Mỹ nhân và anh hùng.

"Hạnh phúc nhất của một người đàn bà là được khóc trước mặt chồng và cười trước mặt con. Nỗi buồn lớn nhất của người đàn bà là không chồng, nỗi tuyệt vọng lớn nhất của người đàn bà là không con. Bất hạnh hơn là người đàn bà đã có con mà con bị... chết yểu để rồi vì cái lỗi không có con mà mất luôn người chồng mình yêu dấu.

Thậm chí, vì nghĩa lớn, người đàn bà đó đã từng lấy chồng để nhường ngôi báu cho chồng nay lại phải nhường chồng cho chị gái của mình để giữ gìn cơ nghiệp nhà chồng. Đó chính là sự hy sinh, nỗi thống khổ của bậc giai nhân tuyệt sắc một thời trong lịch sử VN, người từng là Hoàng hậu Lý Chiêu Hoàng. Và tất thảy mọi hạnh phúc và bất hạnh của đời bà không hẳn do bàn tay số phận sắp đặt mà có sự can thiệp, sắp xếp của Trần Thủ Độ" - Nhà biên kịch Chu Thơm lý giải.

Xuất phát từ cảm nhận và suy nghĩ sau khi xem  các vở kịch về Lý Chiêu Hoàng, Chu Thơm đã ấp ủ được viết một vở kịch về Hoàng hậu Chiêu Thánh. "Các vở viết về Lý Chiêu Hoàng đều quá hay nhưng lời lẽ thống thiết, mang đậm chất hoài niệm và luôn ngoái đầu nhìn lại. Còn tôi, tôi muốn có một Lý Chiêu Hoàng nhìn về phía trước như những gì mà tôi cảm nhận và đọc được trong sử sách. Một Lý Chiêu Hoàng sẵn lòng thắp lên một ngọn lửa cho tương lai chứ không phải là một Lý Chiêu Hoàng hận đời ngồi chửi rủa bóng tối phía sau. Bởi bà là một mỹ nhân anh hùng của nước Đại Việt".

Và trong vở kịch của mình, Chu Thơm đã để Lý Chiêu Hoàng được sống thật với tất cả nỗi niềm bất hạnh của một giai nhân nhưng ở đó, khán giả cũng sẽ được biết về lòng quả cảm của một người đẹp hy sinh tình riêng vì nghĩa lớn. Hơn ai hết, bà biết, số phận bà có bàn tay sắp đặt của Thái sư Trần Thủ Độ, bà cũng thấy rõ sự thất đức mà người đàn ông này đã gieo rắc lên cuộc đời bà nhưng cũng hơn ai hết, bà  rất hiểu việc làm Trần Thủ Độ.

Hình ảnh Trần Cảnh trong vở diễn (Ảnh anh em nghệ sĩ NH Kịch VN tập vở).

Trong vở Mỹ nhân và anh hùng, bàn tay Trần Thủ Độ đã luồn quá sâu vào số phận của Lý Chiêu Hoàng, đẩy Lý Chiêu Hoàng từ bất hạnh này tới bất hạnh khác, nhưng chính nhờ sự hy sinh của Lý Chiêu Hoàng mà có được sự bình an cho xã tắc, muôn dân. Sự yên bình đó đến từ sự hợp lý: Họ Trần đã tiếp nhận ngôi báu của họ Lý một cách chính thức và không đổ một giọt máu, không một đêm mất ngủ cho lê dân.

Một hình ảnh trong vở Mỹ nhân và anh hùng.

Từ việc bị ghán ghép, Lý Chiêu Hoàng và Trần Cảnh thực sự yêu thương nhau. Lý Chiêu Hoàng đã nhường ngôi báu cho chồng và lên ngôi Hoàng hậu, lấy hiệu là Chiêu Thánh. Lấy chồng năm 8 tuổi, năm 15 tuổi, Chiêu Thánh sinh hạ một người con nhưng bé chết yểu. Cho tới năm 20 tuổi bà vẫn không sinh thêm được lần nào nữa. Chính bởi vậy, Thái sư Trần Thủ Độ đã bàn với Hoàng hậu Trần Thị Dung (lúc đó đã bị giáng xuống làm công chúa, lấy hiệu là Thiên Cực) bắt Trần Thái Tông phải lấy chị dâu là công chúa Thuận Thiên (cũng chính là chị gái của Lý Chiêu Hoàng, con gái lớn của công chúa Thiên Cực) khi đó đang có mang ba tháng với Trần Liễu.

Sự "bạo tay" tới mức vượt qua luân thường đạo lý này của Trần Thủ Độ đã đẩy Trần Liễu vào cảnh nổi loạn, Trần Cảnh thì bỏ ngôi vua đi tu. Còn Lý Chiêu Hoàng thì bỏ sang đất Gia Lâm (hiện nay) tụng kinh gõ mõ.

Nhưng vì sự cứng rắn của Trần Thủ Độ và sự khôn khéo của Trần Thị Dung mà rồi mọi việc cũng được thu xếp ổn thỏa, triều chính bình an. Nhưng Lý Chiêu Hoàng thì phải chịu sống những ngày u uất một mình còn Trần Thái Tông thì không khi nào nguôi ân hận. Chính Trần Thái Tông đã mong muốn tìm một người để Lý Chiêu Hoàng nương tựa. Và cho tới khi Lý Chiêu Hoàng 40 tuổi, bà đã được Trần Thái Tông vun vén cho lấy Lê Tần, một dũng tướng đã có công cứu giá.

Hôn lễ được cử hành, Lê Tần được vua đổi tên thành Lê Phụ Trần và phong chức Ngự Sử Đại Phu. Trời không phụ lòng người, hơn một năm sau, công chúa Chiêu Thánh sinh được một con trai. Thế là dù muộn thì cuối cùng mùa xuân đã trở về với Lý Chiêu Hoàng .

Cho tới ngày nay, Lý Chiêu Hoàng luôn được nhân dân kính trọng và lập đền thờ.

Vở diễn Mỹ nhân và anh hùng với bàn tay đạo diễn của NSND Lê Hùng và anh em NH Kịch VN sẽ chính thức được khởi dựng vào 8h30 ngày 6/8 tại NH Kịch Việt Nam.

Thục Nhi - Ảnh: Xuân Chính