Văn hóa

(VTC News)- "Người ta chỉ trích việc tôi làm nhiều vở ở các hội diễn là vô trách nhiệm, cướp diễn đàn của giới trẻ nhưng có phải tôi muốn người ta mời làm đạo diễn là được đâu”, NSND Lê Hùng bày tỏ.

> NSND Lê Hùng: Rất sợ bị mất nồi cơm
> Tìm "sạn" trong cuộc thử nghiệm của Lê Hùng
 
Nhân việc chuẩn bị khởi công vở Mỹ nhân và anh hùng tại NH Kịch VN để chuẩn bị tham gia vào Hội diễn Sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc được tổ chức vào tháng 10 tới tại TP Hồ Chí Minh, đạo diễn NSND Lê Hùng đã có cuộc trò chuyện với VTC News về những vấn đề "tản mạn" liên quan tới cá nhân ông và các... Hội diễn.

Không ai cướp diễn đàn của ai được!

- Ông nghĩ sao khi có người cho rằng, đạo diễn NSND Lê Hùng có tiếng là... sưu tầm giải thưởng trong các kỳ Hội diễn?

- Nói thế cũng chẳng ngoa, vì mấy mùa liên tiếp mình đều đoạt giải đạo diễn xuất sắc rồi. Các ông trong BGK các Liên hoan sân khấu ghét mình lắm! Nhưng biết làm sao, các đoàn người ta tin tưởng, nhờ vả mình dựng vở; bạn bè có kịch bản, người ta muốn gửi gắm mình làm; còn diễn viên người ta có niềm tin khi làm việc với Lê Hùng người ta sẽ giành được giải thưởng vì chỉ Lê Hùng mới biết khai thác và đánh thức những khả năng của họ.

NSND Lê Hùng: Lê Hùng hay Doãn Hoàng Giang thì vẫn phải... chiến đấu.

- Ông có nghĩ rằng, đến lúc, các nghệ sĩ gạo cội cũng nên nhường lại sân cho thế hệ trẻ?

- Thì có ai "cướp diễn đàn của ai đâu". Vấn đề là không chỉ cá nhân mỗi đạo diễn, mỗi nghệ sĩ trẻ tuổi phải nỗ lực mà ngay cả các đoàn người ta cũng phải dám mạo hiểm để cho thế hệ trẻ làm vở khi tham dự liên hoan. Tôi nghĩ, chỉ khi nào mỗi nhà hát có điều kiện để dựng 15 đến 20 vở trong một năm thì mới đến lượt các đạo diễn trẻ được mời, bởi khi đó người ta mới có thể chấp nhận vở bị đổ để thử thách anh tài. Nhưng bây giờ người ta không đánh bạc kiểu đó được. Đánh bạc thì lấy gì mà đảm bảo sự tồn tại của đoàn, của nhà hát. Dĩ nhiên đây cũng là một thiệt thòi cho lớp trẻ và phần nào hạn chế sự phát triển của sân khấu.

- Không lẽ, các đạo diễn trẻ lại không có cơ hội được làm vở để thể hiện năng lực của mình?

- Không ai là không có cơ hội, nhưng như tôi nói, là bằng mọi cách anh phải tìm được "đường" để thể hiện năng lực của bản thân. Còn cách nào thì anh phải động não. Tôi cũng từng có những thế hệ đàn anh "kinh khủng" chứ. Còn tôi đã nói rồi, bây giờ người ta có nghe nói thằng này khả năng đấy, nhưng người ta không thể tin được, giao vở cho nó được, bởi nó dựng xong, lỡ không diễn được thì đoàn chết đói à.

Lê Hùng hay Doãn Hoàng Giang thì cũng vẫn phải "chiến đấu"

- Hiện tại, hầu hết những vở "đình đám" tại các đoàn miền bắc đều thấy tên đạo diễn là Lê Hùng và Doãn Hoàng Giang, ông có thể "tiết lộ" bí quyết để có được điều "đặc biệt" này?

- Bí quyết là phải chiến đấu! Lê Hùng hay Doãn Hoàng Giang thì cũng phải chiến đấu để tồn tại và có được như ngày nay. Chúng tôi không những phải chứng tỏ mình, thậm chí là cạnh tranh trước các bậc đàn anh "kinh hoàng" mà bây giờ vẫn phải chiến đấu để tồn tại. Chiến đấu ở đây là chiến đấu với chính bản thân mình, để những vở diễn của mình không bị lặp lại và để luôn nhận được lời mời từ các nơi.

Một cảnh trong vở "Mỹ nhân và anh hùng" do NSND Lê Hùng đạo diễn.

- Tôi nói thế này để bạn hiểu: Nếu tác giả kịch bản viết 10 vở không thành công thì vở thứ 11 anh ta vẫn có cơ hội được nhận nhưng nếu làm đạo diễn sân khấu thì chỉ cần một vở anh dựng tồi thì lần sau người ta không dám mời anh nữa. Nếu anh không "chiến đấu" thì không những anh chẳng thể làm nghề hoặc tồn tại "dặt dẹo" trong nghề mà anh còn không thể nuôi nổi vợ con.

- Với sự làm việc không mệt mỏi, có thể một ngày có mặt tập vở trên sân khấu ba lần và lúc ở Hà Nội, lúc xuống Hải Phòng như vậy, đạo diễn NSND Lê Hùng có đủ "lương" để đảm bảo một cuộc sống gia đình sung túc?

- Bạn có biết là lương cơ bản của Lê Hùng hiện tại được bao nhiêu không? 3.500.000- ba triệu rưởi đồng! Trong khi đó, tiền đóng học của ba đứa con một tháng là 4.000.000- bốn triệu đồng. Vậy nếu Lê Hùng cứ trông chờ vào lương nhà nước thì thôi không cho con đi học nữa à? Cuộc sống buộc mình phải nghĩ ra các trò, thậm chí làm cả quảng cáo rồi dựng vở cho đoàn này đoàn kia để kiếm thêm tiền chứ.

- Có khi nào Lê Hùng làm vở chỉ vì tiền?

- Có những vở rất chán, mình không tâm huyết chút nào nhưng muốn có tiền mình vẫn phải làm và cố làm sao cho nó hay.

- Nói ra điều này, ông có ngại không thưa NSND Lê Hùng?

- Hiện tại, đời sống người nghệ sĩ không được đảm bảo và chúng tôi không thể chỉ nhăm nhăm vào làm nghề mà không nghĩ tới đời sống. Thậm chí, muốn theo được nghề, muốn nuôi được niềm đam mê sân khấu, rất nhiều nghệ sĩ phải làm thêm những công việc khác. Nếu bây giờ, Nhà nước có sự đầu tư và tạo một cơ chế tốt cho anh em nghệ sĩ sân khấu thì tôi tin rằng chất lượng nghệ thuật sẽ đẩy lên cao và có nhiều tác phẩm để đời.

- Lâu nay, khi nói tới chất lượng nghệ thuật nói chung và chất lượng các vở diễn sân khấu nói riêng, nhiều người thường... đổ lỗi cho cơ chế. Ông thấy thế nào?

- Tôi khẳng định rằng, nhà nước ta chưa quan tâm nhiều đến sân khấu. Không chỉ đời sống anh em nghệ sĩ bị ảnh hưởng mà ngay cả nơi để biểu diễn cũng không ổn. Hiện nay các rạp xây dựng ít nếu không nói là phá đi rất nhiều rạp cũ mà không xây tiếp rạp mới. Việc tạo ra một cơ chế tốt để anh em nghệ sĩ sân khấu làm nghề cũng chưa ổn.

Tôi ví dụ, việc tuyển diễn viên, để có được nữ diễn viên sân khấu tài sắc khó lắm, vì nghề diễn nó vất vả, khổ sở mà thu nhập thấp quá nên người ta không cho con em người ta thi vào. Nhìn những NSND về hưu mà phải đi bán nước ngoài vỉa hè thì làm sao người ta dám tin tưởng vào tương lai. Có ông bạn tôi còn nói ông hãy giúp cho con tôi với, nó thi bốn trường không đỗ rồi, ông lo cho nó vào trường sân khấu điện ảnh. Nói thế chẳng khác gì con người ta trượt hết các trường nó thích rồi cuối cùng không vào đâu được mới vào trường Sân khấu- Điện ảnh vậy.

- Ông có ý khiến gì để "giải tỏa" những thắc mắc của mình về sự thiệt thòi của người nghệ sĩ sân khấu trước những bất cập vừa nêu?

- Theo tôi, văn hóa phải được phát triển ngang bằng với điều kiện kinh tế. Năm nay chúng ta xác định là năm ngoại giao bằng văn hóa nhưng chúng ta đầu tư vào văn hóa rất ít. Mà chính vì từ trước tới nay chúng ta đầu tư ít vào văn hóa nên nó mới nảy sinh ra rất nhiều lỗi ở mọi ngành nghề như: lỗi xây dựng, lỗi quy hoạch… Anh chỉ mải xây những công trình lớn mà anh không biết rằng anh phải đầu tư xây dựng bệnh viện, trường học, nhà trẻ, nhà văn hóa, nhà hát, rạp chiếu bóng… Anh chưa đủ tầm để có cái nhìn bao quát nên cuối cùng, cái gì cũng bị khập khiễng.

Với một nghệ sĩ, tôi chỉ thắc mắc thôi, tại sao lại đầu tư vào văn hóa ít thế? Và tôi nghĩ Nhà nước phải xem lại việc đầu tư vào văn hóa!

- Xin cảm ơn ông!

Thục Nhi- Ảnh: Xuân Chính