Văn hóa

(VTC News) - Cựu nhà báo Nguyễn Thanh đã kiện nhà biên kịch Lê Phương ra toà vì cho rằng mình mới là tác giả duy nhất của kịch bản phim Biệt động Sài Gòn, còn ông Phương chỉ là người "chép" lại kịch bản. Đồng thời ông đòi ông Phương bồi thường số tiền lên tới 74 tỷ đồng vì đã lấy nhuận bút mà không đưa cho ông.

Sau nhiều lần hoãn, hôm nay (11/5), TAND TP Hà Nội đã đưa ra xét xử vụ kiện hy hữu về quyền tác giả của kịch bản nổi tiếng Biệt động Sài Gòn.

Ngày 19/10/2007, ông Nguyễn Thanh (66 tuổi, cựu phóng viên Báo Quân đội Nhân dân) kiện ông Lê Phương (nhà biên kịch thuộc Hãng phim truyện Việt Nam) và Hãng phim truyện Việt Nam.

Đơn khởi kiện yêu cầu toà xác định ông Thanh là tác giả duy nhất của kịch bản Biệt động Sài Gòn chứ không phải hai ông là đồng tác giả. Đồng thời yêu cầu ông Phương và Hãng phim truyện Việt Nam phải bồi thường 550 triệu đồng tiền nhuận bút cho ông. Sau nhiều lần bổ sung, yêu cầu khởi kiện, tại phiên toà hôm nay, số tiền mà ông Thanh đòi bồi thường lên tới... 74 tỷ đồng.  

Cựu nhà báo Nguyễn Thanh (trái) và nhà biên kịch Lê Phương - hai người được xác định là đồng tác giả của kịch bản Biệt động Sài Gòn, đang tranh luận trước toà. (Ảnh: Ng.Linh)

 

Theo ông Thanh, cách đây 28 năm (năm 1981), qua bạn bè giới thiệu, ông Lê Phương (lúc ấy là nhà biên kịch của Hãng phim truyện Việt Nam) đã đến đặt hàng ông viết kịch bản cho một bộ phim truyện nhựa về biệt động thành xảy ra trước năm 1975.

Vốn là phóng viên chiến trường của Báo Quân đội Nhân dân, được tiếp xúc với nhiều chiến sĩ tình báo, năm 1975, ông Thanh từng viết ký Biệt động Sài Gòn và Người con gái Sài Gòn đăng dài kỳ trên Báo Quân đội Nhân dân. Vì vậy, khi ông Phương đặt hàng, ông Nguyễn Thanh đã nhận lời. Dựa vào các tác phẩm trước đây và vốn đi thực tế, ông Thanh đã hoàn thành kịch bản có tên Thành  phố gọi những tình yêu hay còn gọi là Biệt động Sài Gòn ngay trong năm 1981.

Ông Thanh trình bày trước toà rằng, ông Phương giục ông viết nhanh vì đang cần gấp nên có tổng cộng 3 lần ông Phương đã đến lấy kịch bản. Một trong số những lần đó, ông Phương có đưa cho ông Thanh 1.200 đồng.  

Tại toà, bị đơn là ông Lê Phương thừa nhận, năm 1981, ông có đặt hàng ông Nguyễn Thanh viết kịch bản Biệt động Sài Gòn. Nhưng sau khi hoàn thành, Biệt động Sài Gòn của ông Thanh không được Hội đồng duyệt chấp nhận nên ông Phương phải viết lại kịch bản mới có tựa đề: Những thiên thần ra trận. Đây chính là kịch bản được duyệt để sản xuất phim Biệt động Sài Gòn. Vì thế, ông Phương mới là tác giả chính nên đã thoả thuận với ông Thanh rằng nhuận bút sẽ chia 3, ông Phương 2 phần còn ông Thanh 1 phần và ông Thanh đã đồng ý.  

Về việc Báo Sài Gòn giải phóng đăng nhiều kỳ Biệt động Sài Gòn với tên tác giả là Lê Phương, khi ông Phương biết được, có yêu cầu báo ghi tên tác giả gồm cả ông Thanh, nhưng các số sau đó, phần tác giả lại ghi “Lê Phương với sự cộng tác của Nguyễn Thanh”. Một số NXB sau này khi xuất bản cũng chỉ ghi tác giả là: “Lê Phương với sự cộng tác của Nguyễn Thanh”.

Đọc được kịch bản qua báo, ông Thanh phát hiện giữa bản thảo gốc của ông và kịch bản dựng phim mà ông Phương nói rằng phải viết lại, không có sự khác nhau nhiều. Ông Phương chỉ thêm bớt một số chi tiết và các chi tiết này theo ông Thanh chỉ làm hỏng kịch bản của ông chứ không hề hay lên. Vì những lý do trên, ông Thanh yêu cầu toà xem xét tuyên chỉ mình ông mới là tác giả của kịch bản Biệt động Sài Gòn.

Chưa hết, cho rằng chính ông Phương đã gửi tác phẩm tới NXB Thanh Hoá và Hội Văn học nghệ thuật Long An để in sách rồi lĩnh nhuận bút và “ỉm” đi, nên ông Thanh tính toán và cho rằng, tổng số tiền nhuận bút mà ông Phương nhận được rất lớn. Sự việc xảy ra đã hơn 20 năm, ông Thanh cho rằng nếu quy đổi ra vàng để tính thì tổng số tiền mà ông Phương phải trả cho ông lên tới… 74 tỷ đồng!

Theo ông Nguyễn Thanh, đây là bản thảo gốc của kịch bản "Biệt động Sài Gòn" mà ông đã giữ được. (Ảnh: Ng.Linh)

 

Tại toà, ông Phương thừa nhận đã nhận 12.000 đồng nhuận bút từ Hãng phim truyện Việt Nam và đã chuyển cho ông Thanh 1/3 số tiền trên. Báo Sài Gòn giải phóng cũng đã trả cho ông Phương 2.500 đồng nhuận bút và ông đã nhiều lần báo cho ông Thanh tới lấy nhưng ông Thanh không lấy. Riêng việc NXB Thanh Hoá và Hội Văn học Nghệ thuật Long An in lại tập truyện trên từ nguồn nào thì ông không biết và cũng không được trả nhuận bút.

Luật sư của bị đơn cho rằng yêu cầu trả nhuận bút của ông Thanh không có cơ sở và mang nhiều yếu tố tưởng tượng vì không có bất kỳ chứng từ nào chứng minh. Hơn nữa, Điều 158 Bộ luật Dân sự quy định, thời hiệu khởi kiện là 2 năm. Trong khi từ năm 1997, ông Thanh nhận nhuận bút, thấy không thoả mãn nhưng cũng không kiện, bây giờ mới kiện là không có cơ sở và căn cứ để toà xem xét. Luật Sở hữu trí tuệ chỉ nói đến khái niệm đồng tác giả mà không nói rõ đâu là tác giả chính đâu là phụ và hai tác giả cũng thừa nhận là đồng tác giả. Do đó, đề nghị toà bác đơn của ông Nguyễn Thanh yêu cầu toà khẳng định ông là tác giả duy nhất, đồng thời bác đơn đòi bồi thường của ông Thanh.

Đại diện của Hãng phim truyện VN cho rằng, ông Phương là biên kịch của hãng và hãng đặt hàng ông Phương viết kịch bản. Sau đó đã thanh toán đầy đủ nhuận bút cho ông Phương. Việc ông Phương đặt hàng ông Thanh ra sao là việc giữa hai tác giả với nhau, Hãng phim truyện không có trách nhiệm. NXB Thanh Hoá và Hội Văn học Nghệ thuật Long An, trong văn bản gửi toà cũng đều cho biết, do đã lâu, sổ sách chứng từ của các cơ quan này không còn lưu nên việc xác minh đã trả nhuận bút chưa, trả cho ai là rất khó khăn.

Phán quyết của toà: 9 triệu đồng!

Toà nhận định, do cả hai ông đều không xuất trình được bảo thảo lần đầu để xác định phần trăm đóng góp của hai ông nên kịch bản Biệt động Sài Gòn là tác phẩm chung của hai tác giả Nguyễn Thanh – Lê Phương, vì vậy tất cả các khoản nhuận bút phải được chia đôi.

Mặt khác, ông Phương cũng không đưa ra được chứng cứ chứng minh việc đã đưa nhuận bút (gồm 12.000 đồng của Hãng phim truyện Việt Nam trả và 2.500 đồng của Báo Sài Gòn giải phóng trả) cho ông Thanh ngoại trừ việc ông Thanh nói đã nhận đã 1.200 đồng trong quá trình viết kịch bản. Vì vậy, ông Phương sẽ phải trả cho ông Thanh ½ số nhuận bút đã nhận của hãng phim và Báo Sài Gòn giải phóng trừ đi 1.200 đồng. Như vậy, ông Phương phải trả cho ông Thanh 6.050 đồng.

Theo toà, nếu lấy giá vàng thời điểm đó để tính giá trị tiền hiện tại thì không có cơ sở, nhưng nếu áp dụng mức lãi suất ngân hàng thì sẽ thiệt thòi cho ông Thanh. Vì vậy, toà áp dụng hướng dẫn của Bộ Tài chính, lấy giá gạo thời điểm trả nhuận bút để tính thì ông Phương sẽ phải trả cho ông Thanh tổng cộng 9.072.000 đồng.

Ngay sau khi kết thúc phiên toà, ông Nguyễn Thanh cho biết sẽ tiếp tục kháng án lên cấp phúc thẩm vì ông không đồng ý với phán quyết này của toà.

Ngọc Linh