Văn hóa

Chiều 23/4, ba cây Lạc Cầm số 12, 13 và 15 đã được nhà báo - nhạc sỹ Mác Tuyên trao tặng cho Bảo tàng Cách mạng VN nhân dịp giỗ tổ Hùng Vương.

Sự ra đời của những cây Lạc cầm bắt đầu từ ý tưởng muốn sáng chế ra một nhạc khí mới, mang nét độc đáo và riêng biệt cho người dân Việt Nam của nhà giáo nhạc sĩ Mác Tuyên - một thầy giáo dạy môn lịch sử ở trường phổ thông và từng học nhạc tại Nhạc viện Hà Nội. 

Ba cây Lạc Cầm số 12, 13 và 15 được trao tặng cho Bảo tàng CMVN.

Sau gần 50 năm vừa nghiên cứu, vừa sáng chế, vừa tìm cách đổi dáng hình và khả năng biểu đạt của các cây Lạc Cầm, 16 chiếc đàn mang tên con chim Lạc - một biểu tượng đẹp đẽ của người Việt xưa - đã ra đời, tạo thành một hệ Lạc cầm của riêng Mác Tuyên.

11 mẫu chế tác đầu tiên của Lạc cầm đều không thành. Lạc cầm 12 bước đầu thành công. Lạc cầm 13 (ra đời năm 1987) được Hội đồng cải tiến nhạc khí dân tộc toàn quốc tặng giải A. Lạc cầm 15 (ra mắt năm 1995) được tặng Huân chương Lao động Hạng Ba. 

Nhà giáo - nhạc sĩ Mác Tuyên (trái) trao ba cây đàn cho đại diện Bảo tàng Cách mạng VN.

Ông Triệu Văn Hiển, Giám đốc Bảo tàng Cách mạng VN - đã bày tỏ sự xúc động và trân trọng dành cho Nhà giáo - nhạc sĩ Mác Tuyên trong buổi trao tặng: “Lạc Cầm không chỉ là một nhạc cụ quý giá, độc đáo mà còn là một di sản văn hoá cần phải được lưu giữ, trưng bày trong Bảo tàng quốc gia để giới thiệu với bạn bè quốc tế cùng các thế hệ mai sau”.

Lạc cầm 16 là mẫu cuối cùng - tính đến thời điểm bây giờ - ra mắt vào năm 2004, và được xem là hoàn thiện nhất trong hệ Lạc cầm, cả về mặt cơ học lẫn hình dáng, âm thanh. Nó có 49 dây, kết hợp trong nó 3 loại nhạc cụ cả truyền thống lẫn hiện đại: đàn bầu, đàn tranh và đàn piano; thậm chí nó còn kết hợp cả âm sắc của đàn tranh, đàn tam thập lục... Cùng một lúc, nó có thể độc tấu, hoà tấu, đồng thời đệm cho hát dân ca, tốp ca và hợp xướng.   Cây Lạc Cầm thứ 16, cây đàn hoàn thiện nhất về hình dáng và âm thanh đã ra đời.   Biểu hiện quan trọng nói lên độ hoàn thiện cao nhất của mẫu thứ 16 này là: âm thanh của các nhạc cụ thành phần đã cộng hưởng với nhau để tạo ra những âm sắc khác hẳn với chúng khi được chơi độc lập.   Và cũng nhờ đó, Mác Tuyên có lý do để khẳng định rằng đến đây, Lạc cầm đã trở thành một nhạc cụ hoàn toàn mới, chứ không phải chỉ là nhạc cụ lắp ghép, cải tiến. (Sự phân biệt giữa hai khái niệm này đã gây ra cuộc tranh luận trong giới âm nhạc một thời gian dài).