Văn hóa

Khá lâu kể từ vai Người nhà hát trong vở Vụ án người đốt đền, Trưởng Hoạt trong Hồn Trương Ba, da hàng thịt…, NSƯT Trọng Phan mới gặp được vai diễn tâm đắc trong vở Bà tỷ phú về thăm quê. Vai diễn ám ảnh đến mức, đã ba tháng kể từ lần công diễn đầu tiên, nay Nhà hát dựng vở mới, anh vẫn phải từ chối nhận vai vì chưa “hồi sức” cả về thể xác lẫn tinh thần.

Suốt gần một tuần qua, anh cùng ê-kíp trở lại sàn tập cùng với đạo diễn người Thụy Sỹ Rudolph Straub để chuẩn bị đợt công diễn lần 2, bắt đầu bằng 4 đêm 21 ,22 và 24, 25/4 tại Rạp Hồng Hà (Hà Nội). Ông In ngoài đời là người đàn ông điềm đạm, lịch lãm, nụ cười hiền hòa với đuôi mắt “chân chim” phúc hậu, khác xa với vẻ ngoài của nhân vật, lúc vênh vang, khi rúm ró.

Trọng Phan ngoài đời

- Xem Bà tỷ phú…, những tưởng vai An-phơ In dành riêng cho anh, vậy mà anh không phải là lựa chọn đầu tiên trong số những diễn viên của Nhà hát kịch VN?

- Tôi nhận kịch bản chỉ 5 ngày rồi lên sân khấu tập vở. Hai tháng mùa hè nóng nực, tôi đã đổ tâm sức cho vai diễn đến mức bây giờ Nhà hát giao vai mới, tôi không dám nhận.

Sau khi hoàn thành, người rất mệt mỏi. Cái mệt không chỉ về thể lực mà về tâm lý, do phải suy nghĩ và tìm tòi cho nhân vật. Trước đó, mặc dù được biết sẽ vào vai ông In, nhưng quả là một thử thách vì thông thường, chúng tôi được nhận kịch bản trước khi lên sàn tập hàng tháng.

Nghe nói, vở chuẩn bị từ hai năm trước đó và dự kiến người khác đóng vai ông In. Sự thay đổi đột ngột lại đem đến cho tôi một vai diễn quá hay.

- Anh có nghĩ, nếu ông In được giao phó cho nghệ sỹ khác, biết đâu họ còn gặt hái thành công hơn?

- Có thể lắm chứ. Ông In là mơ ước đối với tất cả diễn viên sân khấu. Ông chứa đầy mâu thuẫn: mâu thuẫn với với vợ con, bạn bè, lối xóm và cả chính quyền. Mâu thuẫn lớn càng đẩy nhân vật giằng xé, bức bách. Ở xã hội nào, khung trời nào cũng có nhân vật như ông In. Nhân vật rất đáng thương, vì ông ta chỉ là một người bán hàng xén bình thường. Kịch bản tuyệt hay, đạo diễn giỏi…, nói chung được làm việc trong điều kiện thuận lợi nhưng đặt ra không ít thử thách. Tôi diễn hòa nhịp với ê-kíp này nhưng người khác có thể sẽ phù hợp với ê-kíp khác. Với tôi, ông In cũng chưa phải là vai diễn thành công nhất.

- Trong quá trình vào vai, có khi xuất hiện trong anh ý nghĩ: cái bóng nhân vật bà tỷ phú quá lớn dễ làm lu mờ các nhân vật khác?

- Tôi không sợ vì nhân vật yếu đuối mà diễn viên bị lu mờ. Nếu ngay từ đầu đã không tin mình thì làm sao diễn được nữa.    

- Làm việc với đạo diễn Rudolph Straub, điều gì anh thấy thú vị nhất?

- Đạo diễn không áp đặt một cách diễn nào mà chỉ gợi mở và phân tích để diễn viên tự chủ. Tôi cho đó là cách làm khoa học. Áp đặt cũng không được vì người VN diễn theo kiểu VN. Cái khéo của đạo diễn là lựa theo suy nghĩ của người VN để dựng vở của phương Tây.

Và trong vai ông In, vở Bà tỷ phú về thăm quê.

Rudolph Straub yêu cầu lời thoại không "cương", sao cho ra chất đời thường nhất. Có lẽ vì thế người xem dễ tiếp nhận.  

- Những người làm sân khấu thường đổ lỗi cho thiếu kịch bản hay, thiếu đạo diễn giỏi v.v... nên sân khấu ế ẩm. Bà tỷ phú… hội đủ những yếu tố lý tưởng của một vở diễn hay, nhưng nếu bán vé sẽ vẫn… vắng khách?

- Vở diễn đông khách hay không còn phụ thuộc nhiều khâu, đặc biệt quan trọng là marketing. Công tác tuyên truyền nhằm làm nổi bật cái hay, cái đẹp của vở hay làm thế nào để chuẩn bị tâm thế cho khán giả khi họ đón nhận vở kịch kinh điển của nước ngoài… rõ ràng là rất cần thiết!

- Nếu anh là lãnh đạo Nhà hát, anh sẽ tìm hướng đi nào để tình hình tốt hơn?

- Có người nghĩ, dựng kịch ngắn sẽ thu hút khán giả. Thật ra, chỉ thu hút đồng tiền chứ không thu hút khán giả đến để thưởng thức nghệ thuật thật sự.

Theo tôi, nhà hát vẫn nên trau dồi những vở nghệ thuật và chờ đón khán giả đến với sân khấu đích thực. Đợi bao lâu chưa biết, nhưng chắc chắn tình hình sẽ thay đổi trong thời gian không xa. Tôi tin, sân khấu sẽ quay lại thời kỳ hoàng kim những năm trước.           

Hoàng Yên (thực hiện)