1000 Năm Thăng Long trên cánh tem bưu chính

Nằm trong bộ sách kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội của Nhà xuất bản thông tin và truyền thông, cuốn “Thăng Long Hà Nội trên tem bưu chính” có lẽ là mảnh ghép riêng biệt và độc đáo nhất trong bức tranh đa sắc màu được thêu dệt bởi suốt một chiều dài lịch sử. Không chỉ là những bưu ảnh nhỏ được dán trên bì thư, những con tem còn là nơi lưu lại những điểm nhấn văn hóa đặc biệt của nhiều thời kỳ khác nhau, giúp cho người đọc có được cái nhìn toàn cảnh, chi tiết về mọi mặt của đời sống trên mảnh đất nghìn năm văn hiến.

 

 

Mỗi cánh tem tái hiện một mảnh ghép lịch sử

 

Nằm sâu trong Khu tập thể Bưu điện trên phố Nguyễn Công Hoan, căn nhà của ông Vũ Văn Tỵ có vẻ ngoài bình thường như bao căn nhà xung quanh, nhưng lối thiết kế và bài trí bên trong lại khá đặc biệt. Ngoài bộ bàn ghế gỗ giản dị ra thì cả phòng khách chỉ có duy nhất một chiếc tủ li to đặt giữa phòng, bên trong trưng bày rất nhiều những khung tem nho nhỏ. Dù màu sắc đã có phần phôi phai, nhưng những họa tiết, hình ảnh trên tem vẫn khiến người xem cảm thấy thích thú và bị lôi cuốn một cách kì lạ. Dưới bàn tay sắp xếp của người chủ, dường như đó không phải là những con tem đơn thuần nữa mà giống như những mảng ghép hình ảnh của một câu chuyện. Ông Tỵ hỉ hả: “Đó là tài sản lớn nhất của tôi đấy. Tủ Tem này chỉ là một phần nhỏ thôi, phần “chìm của tảng băng trôi” tôi giữ và bảo quản trên gác hai cơ”.

Ông Vũ Văn Tỵ hiện là Tổng thư kí Hội Tem Việt Nam, cùng với ba đồng sự của mình là ông Nguyễn Đoàn (Phó Tổng biên tập tạp chí Tem), ông Đào Đức Long (phó chủ tịch Hội Tem thành phố Hà Nội) và ông Lê Thế Tấn (Cán bộ của Hội Tem Việt Nam), ông đã biên soạn cuốn sách “Thăng Long – Hà nội trên tem Bưu chính” – cuốn sách nằm trong Bộ sách Kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội của nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông.

Ngay từ thủa nhỏ, sống giữa Thủ đô, ông đã được tiếp xúc với con tem, với văn hóa chơi tem. Tuy nhiên, những kiến thức, tri thức khi đó mới chỉ là tự phát, ham vui theo bạn bè mà thôi. Cho đến năm 1991, khi trở thành Giám đốc công ty Tem Việt Nam, bắt tay đi sâu vào tìm hiểu bản chất của con tem ông mới dành cho nó một tình yêu và lòng đam mê thực sự. Ông bộc bạch: “Con tem ra đời không chỉ đơn giản để dán lên bì thư mà còn mang một thông điệp, một nội dung về văn hóa, lịch sử, đất nước, con người. Đó là một cách để lưu giữ lại những thời khắc, dấu mốc, sự kiện quan trọng của lịch sử rất tuyệt vời và ý nghĩa”. Thông qua những họa tiết, những hình vẽ của mình, mỗi con tem đều có thể truyền tải, tái hiện lại được quá khứ lịch sử cách đây hàng nghìn năm trước, giúp người xem có thể mở rộng hiểu biết. Rất nhiều bộ tem về Kim tự tháp Ai Cập, tháp nghiêng của Ý, về những trận đánh nổi tiếng trong lịch sử, về các phát minh của các vĩ nhân… đã được phát hành trên thế giới như một cách để lưu giữ lại chứng nhân lịch sử. Ở Việt Nam, các sự kiện văn hóa, các trận đánh giặc chống ngoại xâm của Hai Bà Trưng, Trần Hưng Đạo… cũng được thể hiện trên những cánh tem thư. “Để một con tem riêng lẻ thì nó chỉ là một con tem, nhưng nếu là một chuỗi những con tem xếp theo thứ tự thời gian thì đó lại là một câu chuyện lịch sử đầy hình ảnh và màu sắc sống động”, Tổng thư kí Hội Tem Việt Nam chia sẻ.

Sưu tầm và chơi tem cũng là một thú chơi cầu kì và là cả một hành trình dài đối với mỗi người chơi. Mỗi năm trên thế giới và Việt Nam phát hành hàng vạn mẫu tem. Để mua hết tất cả gần như là điều không thể. Vì thế mỗi người trong giới chơi tem thường chọn cho mình một số nhánh để chơi như: văn hóa, kiến trúc, chiến tranh… Muốn sưu tầm được những con tem quý trong nhánh nhỏ của mình cũng không hề đơn giản chút nào. Sẽ rất nhiều người bất ngờ khi biết rằng phần lớn những tem thư nói về văn hóa, kiến trúc Việt Nam trong bộ sưu tập tem của ông Tỵ lại được mua ở… nước ngoài. “Phần lớn tôi mua tem từ Pháp vì Việt Nam mình có còn mấy người lưu giữ nữa đâu? Có những người Pháp họ đã từng sống ở Việt Nam trong thời kỳ chiến tranh, thời kỳ thuộc Pháp, khi trở về nước họ vẫn mang theo và giữ lại những bì thư, những con tem. Tôi tìm những người đó và mua lại. Mày mò, kiên trì và mất công lắm mà giá mỗi con tem cũng không hề rẻ chút nào”, ông Tỵ thổ lộ.

Cũng có rất nhiều Việt kiều mang tem họ có về bán ở Việt Nam. Thị trường tem sôi động nhất là ở phố Phó Đức Chính – thành phố Hồ Chí Minh. Một năm vài lần, ông Tỵ và những người bạn yêu tem của mình lại tìm tới “chợ” tem này để “săn lùng” những con tem quý lưu giữ lại hình ảnh những khoảnh khắc của văn hóa Việt Nam.

 

 

Thăng Long – Hà Nội trên những cánh tem

 

Nói về cuốn sách “Thăng Long – Hà Nội trên tem bưu chính”, ông Tỵ cho biết những tư liệu của cuốn sách này ông đã bắt đầu tập hợp từ cách đây 5,6 năm. “Nhưng khi đó tôi chỉ tập hợp chúng thành một bộ sưu tập với mục đích chia sẻ cho bạn bè cùng xem vào những ngày kỷ niệm giải phóng thủ đô mà thôi chứ chưa nghĩ tới sẽ xuất bản thành sách. Cách đây một năm, một người bạn đã gợi ý Hội Tem nên ra một cuốn sách chủ đề Nghìn năm Thăng Long – Hà Nội trên tem bưu chính. Tôi thấy đó là một chủ đề hay, vừa có ý nghĩa với ngành Bưu chính vừa có ý nghĩa với văn hóa của thủ đô văn hiến, đây cũng là một công trình góp phần chào mừng đại lễ 1000 năm Thăng Long. Chính vì vậy, cùng với ba đồng sự của mình, chúng tôi đã kết hợp với Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông quyết tâm cho ra đời cuốn sách này”.

Vào những năm 1994-1995, trên thị trường xuất bản cũng có một cuốn sách về tem bưu chính, nhưng cuốn sách đó chủ yếu mang tính tra cứu. Tìm một hướng đi riêng biệt cho mình, nhóm biên soạn của ông Tỵ đã biên soạn một cuốn sách về tem bưu chính dựa trên nền tảng văn học và lịch sử. Nhưng cái mới bao giờ cũng là cái khó…

Thời điểm hiện tại, ngành bưu điện Việt Nam phát hành khoảng 3500 mẫu tem, một số lượng khổng lồ đi vào nhiều khía cạnh, lĩnh vực khác nhau của Việt Nam cũng như trên thế giới. Giới chơi tem người nào nhiều thì tập hợp được khoảng 300 đến 400 mẫu, còn lại đa phần chỉ dưới 200 mẫu. Việc tập hợp đầy đủ tất cả các mẫu tem nói về Hà Nội là điều không đơn giản chút nào vì các mẫu tản mác ở khắp nơi, nằm trong tay của nhiều nhà sưu tập khác nhau. Nhóm của ông Tỵ phải rong ruổi khắp cả ba miền Bắc, Trung, Nam, thậm chí phải sang cả nước Pháp, Ý… để có thể tìm mua được những con tem quý. Khó khăn nhất là việc tìm kiếm các con tem phát hành vào thời kỳ cận đại, gần như rất ít người còn lưu giữ được.

Bên cạnh đó, việc viết lời bình, dẫn dắt, giới thiệu các con tem cũng là một vấn đề lớn. Để có thể làm được phần việc này, đòi hỏi người viết phải am hiểu về mĩ thuật, lịch sử cũng như văn học, có thể sâu chuỗi lại các sự kiện với nhau một cách logic và chính xác. Dù đã có sẵn gần như đầy đủ tem và tư liệu từ trước, nhưng cũng phải mất đến gần một năm vất vả, kỳ công, mày mò tìm kiếm với biết bao lần chỉnh sửa, thay đổi, nhóm biên soạn của ông Tỵ mới hoàn thành được nội dung cuốn sách quý này.

 

Thăng Long – Hà Nội trên tem bưu chính” bao gồm 6 phần nội dung chính:

Phần 1: Thăng Long – Hà Nội thuở bình minh: Phần này đề cập đến những câu chuyện lịch sử của Thủ đô trước khi vua Lý Công Uẩn dời đô. Đây chính là phần mở đầu cuốn sách, cũng là phần giới thiệu về nguồn gốc của Thăng Long.

Phần 2: Văn hóa, giáo dục Thăng Long – Hà Nội: Khai thác văn hóa Thủ đô ở nhiều góc cạnh khác nhau: văn hóa về tinh thần, văn hóa về trang phục, văn hóa âm nhạc, văn hóa ẩm thực….

Phần 3: Kiến trúc Thăng Long: Giới thiệu những công trình kiến trúc cổ đã được Bưu chính Việt Nam và nước ngoài phát hành tem. Phần lớn là các công trình kiến trúc của Thủ đô từ thời vua Lý Công Uẩn tới thời cận đại (1954).

Phần 4: Thăng Long – Hà Nội hào hùng chống ngoại xâm: Từ khi Lý Công Uẩn dời đô về Thăng Long, có tất cả bảy lần chống giặc ngoại xâm, giải phóng Thủ đô. Phần này giới thiệu những trận đánh oanh liệt nhất trong lịch sử của Hai Bà Trưng, Trần Hưng Đạo, Lý Thường Kiệt… Những câu chuyện dân gian trong thời chiến, những điển tích, điển cố về các vị anh hùng…

Phần 5: Hà Nội với chủ tịch Hồ Chí Minh: Truyền tải những hình ảnh của Bác từ lúc Bác đọc tuyên ngôn độc lập, tiếp xúc với dân chúng, tiếp khách ở Phủ chủ tịch cho tới thăm trường Chu Văn An, thăm các chiến sĩ bộ đội… Mỗi hình ảnh đều chứa những nội dung riêng để nói lên tình cảm của nhân dân Hà Nội với Bác và tình cảm của Bác với nhân dân Thủ đô.

Phần 6: Hà Nội xây dựng, phát triển và hội nhập: Đây phần lớn là các con tem cổ động cho các sự kiện lớn của Thủ đô như: Hội nghị APEC, chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp khách nước ngoài, Trung tâm Hội nghị quốc gia….

“Đây là cuốn sách mà chúng tôi rất tâm đắc. Không chỉ dừng lại ở việc chơi tem, sưu tập tem mà còn là cuốn sách nghiên cứu lịch sử, là tài liệu để giúp độc giả có thêm những góc nhìn toàn diện về đời sống văn hóa, lịch sử của Thủ đô Hà Nội trong suốt một chiều dài lịch sử”, ông Tỵ nhấn mạnh.

Vào ngày 15/9/2010 tới đây, “Thăng Long – Hà Nội trên tem bưu chính” sẽ chính thức ra mắt bạn đọc trên khắp cả nước.

 

BỘ SÁCH KỶ NIỆM 1000 NĂM THĂNG LONG – HÀ NỘI CỦA NHÀ XUẤT BẢN THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG ẤN HÀNH:

-           10 cuốn song ngữ Việt Anh

1.         Danh thắng Hà Nội: Hanoi famous landscapes

2.         Món ngon Hà Nội: Hanoi delicious dishes

3.         Sinh hoạt nghệ thuật dân gian Hà Nội: Activities of Hanoi Folk art

4.         Lễ hội Hà Nội: Hanoi festivals

5.         Danh nhân Hà Nội: Hanoi famous people

6.         Mỹ thuật Hà Nội: Hanoi fine art

7.         Công trình kiến trúc Hà Nội: Hanoi architectural works

8.         Trường học Hà Nội xưa: Schools in ancient Hanoi

9.         Di tích lịch sử văn hóa Hà Nội: Hanoi cultural and historical relics

10.        Làng nghề thủ công Hà Nội: Hanoi handicraft trade villages

-           Ngôn ngữ văn hóa Thăng Long – Hà Nội

-           1000 nhân vật văn hóa, lịch sử Thăng Long – Hà Nội

-           Thăng Long – Hà Nội trên tem bưu chính

Khánh Toàn

Ảnh: Hồ Quang

Bình luận

Video: Bắt 2 kẻ giả gái dàn cảnh móc túi du khách nước ngoài 

TIN TỨC NÊN ĐỌC

Báo Điện tử VTC News