Kinh tế

Có tới 43% chủ doanh nghiệp tư nhân chưa tốt nghiệp đại học. Ảnh: Tuổi trẻ.

Bộ KH-ĐT vừa mới công bố báo cáo về cuộc điều tra đối với 63.000 doanh nghiệp tư nhân trên cả nước. Bộ này đã đưa ra con số đáng giật mình: 43% chủ doanh nghiệp có trình độ từ cấp 3 trở xuống.

Báo cáo này cho rằng, ở trình độ này, các chủ doanh nghiệp sẽ rất khó khăn và cần nhiều thời gian để tiếp cận và hiểu được các công cụ quản lý hiện đại mới được du nhập từ nước ngoài.

Trong khi đó, theo Chương trình Phát triển Khu vực Kinh tế Tư nhân tiểu vùng sông Mê Kông (MPDF) thuộc Công ty Tài chính Quốc tế (IFC), các doanh nghiệp tư nhân lại đang đối mặt với thực tế là thị trường nguồn nhân lực quản lý và tư vấn quản lý ở Việt Nam vẫn chưa phát triển.

Hơn thế, không nhiều doanh nghiệp tư nhân đủ năng lực tài chính để sử dụng các dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp.

Khảo sát của MPDF gần đây cho thấy, chỉ có 1% doanh nghiệp tư nhân Việt Nam sử dụng các dịch vụ tư vấn quản lý.

Tương tự, có tới 63% doanh nghiệp vướng phải những khó khăn trong việc tuyển dụng người giỏi, 55% gặp vấn đề với việc sử dụng và giữ chân nhân tài trong giai đoạn hiện nay.

Đây là kết quả khảo sát về thực tiễn quản trị trong các doanh nghiệp vừa và lớn ở miền Bắc, do Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương phối hợp cùng Công ty Tư vấn Quản lý MCG tiến hành từ tháng 8 tới tháng 11/2006.

Điều gì khiến người tài ra đi?

Ông Vũ Quang Thịnh, Giám đốc Công ty tư vấn quản lý MCG cho rằng, bài toán tái cơ cấu tổ chức quản lý, quản lý chiến lược, quản trị DN và nghiên cứu phát triển đang là vấn đề làm đau đầu các chủ doanh nghiệp tư nhân.

Ông Thịnh nói thêm rằng, mô hình quản trị và hình thức hoạt động của các doanh nghiệp tư nhân không tương thích, nếu những vấn đề này không giải quyết được thì kể cả các quản trị viên được đào tạo quy củ ở nước ngoài cũng sẽ không giúp các doanh nghiệp hữu hiệu.

“Môi trường làm việc và sự nhận thức của ông chủ nếu không tương thích với trình độ của các MBA thì dù các quản trị viên có tài giỏi tới đâu cũng không phát huy được thế mạnh. Chính vì điều này mà nhiều giám đốc DN sau khi được các DN tư nhân mời về với rất nhiều ưu đãi đã buộc phải ra đi”, luật sự Bích nói.

Ông Thịnh cho rằng, nội lực của doanh nghiệp chính là chìa khoá mở rộng tầm ảnh hưởng của họ, chứ không phải các yếu tố như đất đai, hay cơ hội tiếp cận tài chính bên ngoài.

Một điểm đáng chú ý của các doanh nghiệp Việt Nam là, họ vẫn phát triển với tốc độ cao trong khi không cần áp dụng công cụ quản lý tiên tiến.

Nguyên nhân, theo báo cáo của CIEM là, yếu tố “quan hệ” trong hoạt động kinh doanh tại Việt Nam vẫn chiếm tỷ trọng lớn. Hơn nữa, nền kinh tế tăng trưởng liên tục trong những năm gần đây khiến cơ hội mở ra nhiều cho các DN.

Nhiều chuyên gia cho rằng, các DN tư nhân Việt Nam chưa trải qua một cuộc khủng hoảng suy thoái thực sự nên chưa phải đối mặt găy gắt với vấn đề tăng năng suất và hiệu quả thay vì đầu tư mở rộng.

Tuy nhiên, cách thức quản trị này sẽ không thể tiếp tục khi bối cảnh đã thay đổi và quy mô các doanh nghiệp cũng đã lớn lên. Nhiều doanh nghiệp đã bước vào giai đoạn 3 với các kế hoạch phát triển thành tập đoàn hoặc công ty mẹ-công ty con với những mối liên hệ hữu cơ.

Tuy nhiên, các DN giai đoạn này lại đang trăn trở về cơ chế phân quyền và kiểm soát, vấn đề sử dụng sức mạnh tổng hợp, chiến lược đầu tư mới cũng như vấn đề hợp nhất thương hiệu, tài chính, việc sáp nhập với các công ty độc lập có cùng dòng sản phẩm.

Vì vậy, vấn đề tái cơ cấu quản trị doanh nghiệp được coi là coi là chìa khoá để khu vực này phát triển trong tương lai.

Mặc dù phát triển như vũ bão trong thời gian khoảng 6 năm gần đây, các doanh nghiệp tư nhân ở Việt Nam vẫn đang phải đối đầu với rất nhiều thách thức.

Có tới hơn 51% trong tổng số 113.000 doanh nghiệp Việt Nam đang hoạt động thuộc loại siêu nhỏ với lao động dưới 10 người - theo kết quả điều tra thực trạng doanh nghiệp năm 2006 của Tổng cục Thống kê.

Hoàng Tư